BibleThianghlim – Esther
Old Testament
Genesis Exodus Leviticus Numbers Deuteronomy Joshua Judges Ruth 1 Samuel 2 Samuel 1 Kings 2 Kings 1 Chronicles 2 Chronicles Ezra Nehemiah Esther Job Psalm Proverbs Ecclesiastes Song of Solomon Isaiah Jeremiah Lamentations Ezekiel Daniel Hosea Joel Amos Obadiah Jonah Micah Nahum Habakkuk Zephaniah Haggai Zechariah Malachi
New Testament
Matthew Mark Luke John Acts Romans 1 Corinthians 2 Corinthians Galatians Ephesians Philippians Colossians 1 Thessalonians 2 Thessalonians 1 Timothy 2 Timothy Titus Philemon Hebrews James 1 Peter 2 Peter 1 John 2 John 3 John Jude Revelation
Esther
- A ngantu: Theih a si lo
- A huap kum: B.C. 482-473
- Ngan tikcucān: B.C. 450-400
Esther cabu ngantu in zo a si ti a relaw lo. Siangpahrang Ahasuras le Mordekai-ih thuhla a thlenkim hnuih ngan mi siin a lang (10:1-3). Hi cabu ngantu hin Persia roreldān le an bawipawl dotawkdān cipciar zetin a thei. Amah hi Judah sakhua ih thlĕngaw a si men thei (8:17).
Hi thuanthu hi Persia khawpi Shushan ah Ahasuras a lal laiih (Zerzes tiih theih a si sawn, B.C. 485-464) thil thleng mi a si. Thil cang mi cu Ahasuras a lal sung kum hra lai a awh ih, Ezr 1-6 ih thil cang mi (B.C. 538-516) le Ezr 7-10 (B.C. 458) ih thil cang mi karlakih thil cang mi a si. Hi cabu-ih kum pawimawh zetzet cu: B.C. 482 ah Vashti cu a dinhmun ihsin thlak a si (1:3), B.C. 478 ah Esther cu siangpahrang bawinu ah a cang (2:16) ih, B.C. 473 ah Haman in ram sung hmuahhmuah ih Jew-pawl hmuahhmuah thah thluh a tum (3:7). Esther cu Ahasuras in Vashti a dinhmun ihsin a thlak hnu kum li tiang siangpahrang bawinu ah a cang hrih lo, ziangruangahtile Ahasuras cu B.C. 480 ah Grik ram thawn an doaw.
Esther cabu cu a dang Bible cabupawl hnakin a danglam hleice, ziangruangahtile Pathian ti mi ṭawngfáng a um lo. Israel ah Esther le Mordekai tlung lo ih, Shushan ih an umlan ta nak cu an parih Pathian a lungawi lo ruangah a si lo; Jew-pawl Israel ih an kirsalnak cu (B.C. 538), Esther suah hlanah a si ih, Mordekai khal a suak hrih lo a si men thei. Hi cabu in Pathian hmin a tarlăng lo hi Pathian a tel lo, asilole a cangvai lo tinak a si lo. Pathian kilvennak hnuaiah milai mawhphurhnak le Pathian cangvaihnak a langter hi a si sawn.
Esther cabu hi thathoza le ṭha zetih ngan mi thuanthu a si. Cabu ngantu in hi thuanthu ih hmun pawimawh zetzetah milai thinlingnak kha Pathian in amai tumtah mi hrangah ziangtin a hmang ti a langter. Ṭhimnakah, Vashti parih Ahasuras thinlingnak (1:12; 2:1); siangpahrang parih Bigthan le Teresh thinlingnak (2:21); Mordekai parih Haman thinlingnak (3:5; 5:9); Haman parih Ahasuras thinlingnak (7:7, 10) pawl tla.
Ziangtin thil umdānpawl Pathian in a lingletter ti hmun tampi ah cabu ngantu in a langter. Hi cabu-ih thu linglet maksak bik cu Jew-pawlih Purim puai hi a si. “Purim” tiih sullam cu “camcawhfung” tinak a si. Haman in Jew-pawl a thah thluh zik tikah thutluknak tuah dingin camcawhfung a zûk. Camcawhfung zûk hi zokhal ih uk băn lo a si. Asinan Esther thuanthu in a tarlăng bangin, Haman in anmah thah a tum tikah Pathian in a mipawl a runsuak rori a si. Jew-pawl in Pathian-ih thil ti hngilhlonak ah puai hmin camcawhfung puai (Purim Puai) tiah an sak (9:23-28). Curuangah hi thuanthu hin Pathian-ih thuneihnak lengah zianghman a um lo ti a langter.
Thu Hlawm Ṭhen
- I. Ahasuras in Vashti a thlak (bung 1)
- II. Ahasuras in laltokham ah Esther a ret (bung 2)
- III. Haman in Jew-pawl a phiarthup hai (bung 3)
- IV. Mordekai in cangvai dingin Esther a ngen (bung 4)
- V. Jew-pawl hrangah Esther thla a cam (bung 5-7)
- VI. Ahasuras in Haman-ih phiarthupnak a lingletter (bung 8)
- VII. Jew-pawl cu siatnak ihsin runsuah an si ih, Purim Puai dĭn a si (bung 9)
- VIII. Mordekai in thuneihnak a nei (bung 9-10)
Siangpahrang in Vashti a Thlak
1 aAhasuras san laiah hitin a si, hi Ahasuras cu India ihsin Kush tiang ramṭhen 127 tlunah a lal, 2 bsiangpahrang Ahasuras cu Shushan ih kulhhnget sung, a lalram laltokham ihsin a lal laiah, 3 ca lal kum thumnak ah, a bawipawl zate le a siahhlawhpawl zate hrangah puai a tuah, Persia ram le Media ram ih thuneitupawl, mizahumpawl le cuih ramṭhenpawlih mipawimawhpawl cu a hmaiah an um; 4 a lalram ropitzia le a lianngannak maksakzia cu ni tam zet, ni 180 sung a hmuh hai.
1:1a Ezr 4:6; Est 8:9; 9:30; Dan 9:1
1:3c 1Sp 3:15
5 aCule cuih nipawl a cem tikah, mitum le mitenau, Shushan ih kulhhnget sungih a um mi zate hrangah siangpahrang inn-ih hmuan tualrawn ah siangpahrang in ni sarih sung puai a tuah. 6 bA râng le puan mepian nem páte puanzarpawl cu pat zai fêmte hri le sendup hri in ngun khângpawl hmangin marbal lung ṭhuampawl ah an thlai. Cule sui le ngun ihkhun nuam pawl cu porphyry, marbal lung, keplung le lung mankhung pawl rĕm mawi mi zial parah an ret. 7 cCule sui bungbel a phunphunin in ding an zem, siangpahrang ih a dtirhsiannak zulhin, siangpahrang sabit zu cu a tawrin a tawr. 8 An indān cu thupek bangtukin an in, hnekawk a um lo; ziangahtile siangpahrang in a siangpahrang inn ih bawipawl zate hnenah, mi kip duhdān zawng cio ih tuahter dingin annih cu thu a rak pe a si. 9 eSiangpahrang bawinu Vashti khal in siangpahrang Ahasuras-ih siangpahrang inn ah nunaupawl hrangah puai a tuah ve.
1:5a Lai 14:17
1:6b Est 7:8; Eze 23:41; Amo 6:4
1:7d tirhsiannak: A ṭawng hrampi ah, “kut” ti a si.
1:9e 1Sp 3:15
10 aA ni sarihnak ah, siangpahrangih thinlung cu sabit zu in a hlipárter tikah, siangpahrang Ahasuras hmaiih rawngbawltu tilper
1:10a Sem 14:18; Lai 16:25; Rut 3:7; Est 3:15; 7:9; Thf 31:4-7; Dan 5:1-4
1:11b Sam 45:11; Thf 16:9; Eze 16:14
1:12c Sem 39:19; Est 2:21; Thf 19:12
13 aCun siangpahrang cun tikcucān theithiam mifimpawl hnenah thu a ráwn, ziangahtile dān le thuṭhendān theitupawl hmuahhmuah cu cuti vekin siangpahrang in a ráwn ṭheu hai, 14 banmah cu amah sangtu an si; Persia le Media ram ih mipawimawh pasarih Karshena, Shethar, Admatha, Tarshish, Meres, Marsena le Memukan cu a hleicein a hnenih lut thei le lalram sungih dinhmun sangbik an si: 15 “Tilperpawl in siangpahrang Ahasuras-ih thupek an sim mi cu siangpahrang bawinu Vashti in a thlun lo ruangah, dān bangtukin a parah ziangti vekih tuah ding so a si?” tiah a ti.
1:13a 1San 12:3
1:14b Ezr 7:14
16 Siangpahrang le mipawimawh hmaiah Memukan in a let ih, “Siangpahrang bawinu Vashti ih thil ti sual mi cu siangpahrang par lawngah si loin, mipawimawhpawl hmuahhmuah le siangpahrang Ahasuras-ih lalram hmuahhmuah sungih mi zate par khalah a ti sual a si. 17 Ziangahtile siangpahrang bawinuih nuncan cu nunau hmuahhmuah in an thei ding ih, ‘Siangpahrang Ahasuras in a hmaiih suak dingin siangpahrang bawinu Vashti cu thu a pe, asinan a ra suak duh lo,’ tiin an mithmuh ah an pasalpawl an nautat ding. 18 aSiangpahrang bawinuih nuncan hna ih theitu Persia ram le Media ram ih nunaupawl in siangpahrangih mipawimawhpawl hnenah cuti vekin tuihni roriah an sawn ding. Cu tikah hmuhsuamnak le thinlingnak tampi a suak ding. 19 bSiangpahrang ih remti zawng asile, Vashti cu siangpahrang Ahasuras hmaiah lut nawn lo dingin le siangpahrang bawinu sinak dinhmun cu amah hnakih ṭhasawn nunau hnenah siangpahrang in pe dingin, siangpahrang in siangpahrang thusuah suah sehla, tidanglam si nawn lo dingin Persia le Media dān ah ngan si seh. 20 Siangpahrang in a suah ding mi thusuah cu a kau zet mi a lalram pumpuluk ih thăn a si tikah, a tûm a te in, nupipawl hmuahhmuah in an pasalpawl an upat ding,” tiah a ti.
1:18a Thf 19:13
1:19b Est 8:8; Ths 8:4; Dan 6:8, 12
21 Cule cuih thu cun siangpahrang le mipawimawhpawlih lung a hmuiter, cule siangpahrang in Memukan-ih ṭawngkam bangtukin a tuah. 22 aCun mipa kip in mai inn ciar ah thu an nei pei ih, anmai miphun ṭawng ciar in an ṭawng pei tiin anih in siangpahrang ram sung hmuahhmuah, ramṭhen cio ah anmai ca cio le mi kip anmai ṭawng cio in ca a kuat hai.
1:22a Neh 13:24
Esther cu Siangpahrang Bawinu ah a Cang
1 aHipawl hnuah, siangpahrang Ahasuras-ih thinlingnak a reh deuh tikah, Vashti le a thil ti le amah dokalhih thusuah mi cu siangpahrang in a vun máng.
2 Cun siangpahrang siahhlawh amah riantupawl in, “Siangpahrang hrangah fala him hmelṭha hawl si seh;
3 cule nunaupawl kilkhawitu, siangpahrangih tilper
2:1a Est 7:10
5 aShushan ih kulhhnget sungah Jew mi pakhat, Benjamin-mi Kish fapa, Shimei fapa Jair-ih fapa, a hmin Mordekai ti mi a um. 6 bAmah cu Babilon siangpahrang Nebukhadnezzar in ralkaihpawl an hruai laiih, Judah siangpahrang Jekoniah thawn Jerusalem ihsin a hruai mi a si. 7 cCu pa in a paseu-ih fanu Hadassah, Esther an ti mi cu a câwmpitling, ziangahtile anih cun pa a nei lo ih, nu khal a nei lo. Cuih fala cu pumrua ṭha le hmelṭha zet a si. A nu le a pa an thih tikah, Mordekai in a fanu vekin a lâk.
2:5a 1Sam 9:1
2:7c Sem 39:6
8 aCun hitin a si, siangpahrang thupek le thusuah cu hna ih an rak theih tikah le fala tampi, Shushan ih kulhhnget sung Hegai-ih kilkhawinak hnuaiih an ratkhawm laiah, Esther cu siangpahrang inn ah nunaupawl kilkhawitu Hegai-ih kilkhawinak ah an hruailut. 9 bCuih fala cun anih cu a lung a hmuiter ih, falanu cun a duhsaknak a co; anih in a ei le in ding le a ceimawiawknak ding thilripawl a pe lohli. Cun siangpahrang inn ihsin hril mi nunau siahhlawh pasarih cu amah an pe, cule anih in amah nu le a nunau siahhlawhpawl cu nunaupawl inn ih hmun ṭhabik ah a hruai hai. 10 Esther cun a miphun, asilole a sungkua a rellang lo, ziangahtile Mordekai in rellang lo dingin a cah. 11 Cule Esther in ziang a tuah, ziangtin a um ti thei dingin Mordekai cu ni tin nunaupawl umnak tualrawn hmaiah a veivâk ṭheu.
2:9b Sem 39:1-3; 2Sp 25:30; Est 9:19; Dan 1:5
12 aNunaupawl hrangih dān um cia vekin thla hleihnih sung timlamawknak a ṭheh hnuah, fala kip hrangah siangpahrang Ahasuras hnenih an feh cān a thlen tikah (an ceimawiawknak cān cu hiti vekin an kimter ṭheu: thla ruk sung mura hriak an hnih ih, a dang thla ruk sung rimhmui phunphun le nunaupawl ceimawiawknak thilripawl an hnih), 13 falapawl cu siangpahrang inn ah hiti vekin an feh ṭheu: siangpahrang inn ih luhpi dingin an duh mi thil pauhpauh nunaupawl umnak inn ihsin an ken ṭheu. 14 bZan ah fala pakhat cu a feh ih a thaizing ah, nusunpawl kilkhawitu, siangpahrangih tilper Shaashgaz-ih thuneihnak hnuaiih nunaupawl umnak inn a pahnihnak ah a kir ṭheu. A parah siangpahrang a lungsiin a hmin a sāl lo ahcun, siangpahrang hnenah a fehsal nawn lo.
2:14b 1Sp 11:3; Est 4:11; Sol 6:8; Dan 5:2
15 aCule Mordekai-ih paseu Abihail-ih fanu, Mordekai in a fanu dingih a umpi mi Esther cu siangpahrang hnenih a feh ding cān a thlen tikah, nunaupawl kilkhawitu, siangpahrangih tilper pa Hegai in ken ding tiih a sim mi siarlo zianghman a ngen lo. Esther cun amah hmutupawl zate hnen ihsin duhsaknak a co. 16 Cun Esther cu siangpahrang Ahasuras a lal kum sarihnak, a thla hratnak, Tebeth thla ah siangpahrang hnenah a inn ah an hruailut. 17 bEsther cu siangpahrang cun nunau dang hmuahhmuah hnakin a duhdawt ih, fala him dang hmuahhmuah hnakin a mithmuh ah zangfahnak le duhsaknak a co; cule siangpahrang bawinu lukhum a lu ah a khumter ih, Vashti aiah siangpahrang bawinu ah a tuah.
2:15a Sem 18:3; Est 5:8; Sam 45:14
2:17b Eze 16:9-13
18 aCun siangpahrang in puai ropi, Esther-ih Puai cu a bawi zate le a siahhlawh zate hrangah a tuah; cule ramṭhenpawl ah cawlhum ni a phuang ih, siangpahrang btirhsiannak milin thilpekpawl a pe.
2:18a Sem 40:20; 1Sp 3:15; Est 1:5
2:18b tirhsiannak: A ṭawng hrampi ah, “kut” ti a si.
19 aFala him pawl a vei hnihnak an kawhkhawm tikah, Mordekai cu siangpahrang kăwtsuah ah a rak to. 20 Mordekai ih a cah ta vekin Esther in a sungkua le a miphun a rellang lo, ziangahtile Esther cun Mordekai in a cawmṭhanlen lai vek thothoin a thupek cu a lung.
2:19a Est 4:2
Mordekai in Phiarthupnak a Hmusuak
21 aCuih cān ah, siangpahrang kăwtsuah ih Mordekai a to laiah, sângka kiltupawl lak ihsin siangpahrangih tilperpawl lakih pahnih Bigthan le Teresh cu an thinaithawkin siangpahrang Ahasuras parih kutthlakdān ding an hawl. 22 Cuih phiarthupnak cu Mordekai in a theihsuah tikah siangpahrang bawinu Esther cu a sim ih, Esther in Mordekai hmin in siangpahrang a theihter. 23 bCule cuih phiarthupnak cu zingzawi a si ih, a dik ti an hmuh tikah, cute pahnih cu dâwtthatnak thing phŭn parah an dâwtthat; cule cuih thu cu siangpahrang hmaika ah san siarnak cazual sungah an ngan.
2:21a Est 6:2
2:23b Sem 40:19; Est 6:1-2; Sam 7:14-16; Thf 26:27; Ths 10:8
Haman-ih Phiarthupnak
1 aHi thilpawl hnuah siangpahrang Ahasuras in Agag-mi Hammedatha fapa Haman cu a khaisâng, cule a khaisâng ih a hnenih um bawipawl zate tlunah thuneihnak a pe. 2 Cule siangpahrang kăwtsuah ih um siangpahrangih siahhlawhpawl zaten Haman hmaiah an băwkkhup ih upatnak an pe, ziangahtile amai parah cuti vekih ti dingin siangpahrang in thu a rak pe a si. Asinan Mordekai cu a băwkkhup lo ih, upatnak a pe fawn lo. 3 bCun kăwtsuah ih um siangpahrangih siahhlawhpawl in Mordekai hnenah, “Ziangruangah so siangpahrang thupek na pahbăl?” tiah an ti. 4 Cule hitin a si, ni tin a hnenah an sim ih a ngaithlak hai lo tikah, Mordekai-ih ṭawngkam a dĭnsuah le suah lo zoh dingin Haman hnenah cumi cu an sim, ziangahtile Mordekai in Jew a si ti anmah a rak sim dah.
3:1a Suah 17:8-16; Mip 24:7; Dnp 25:17-19; 1Sam 15:8-9
3:3b Est 5:9; Dan 3:12-14
5 aHaman in a hmaiah Mordekai a băwkkhup lo ih upatnak khal amah a pe lo ti a theihsuah tikah, Haman cu thinlingnak in a khat.
6 bAsinan Mordekai par lawngih kutthlak cu thil tenau tukah a ruat, ziangahtile Mordekai cu ziang miphun a si ti amah cu an rak sim zo. Curuangah siangpahrang Ahasuras-ih lalram pumpuluk ah Mordekai-ih miphun, Jew-pawl zaten Haman in hlohralter thluh a tum.
7 cSiangpahrang Ahasuras a lal kum hleihnihnak, thla hmaisabik Nisan
3:5a Est 2:21
3:7c Pui 16:8; Est 9:19, 24, 26
3:7d Pur: Persia ṭawng a si ih, a sullam cu “camcawhfung” tinak a si.
8 aCun Haman in siangpahrang Ahasuras hnenah, “Na lalram sungih ramṭhenpawl hmuahhmuah ih miphunpawl lakih ṭekdarh le umdarh miphun pakhat an um; an dānpawl cu miphun dang pawl hmuahhmuah dān lakah a danglam ih, siangpahrang dānpawl an thlun lo. Curuangah cupawl umter ringring ding cu siangpahrang hrangah a ṭha lo.
9 bSiangpahrang remti zawng asile, anmahpawl hloralter dingah thusuah ngan si seh, cule kei in siangpahrang hlawnthil retnak ih thun dingah, hnaṭuantupawlih kut ah ngun tangka talent
3:8a Ezr 4:15; Jer 29:7; Dan 6:13; Apo 16:20-21
3:9b Est 7:4
10 aCule siangpahrang in a kut ihsin a zunghruk tacik a phawih ih, Jew-pawlih ral, Agag-mi Hammedatha fapa Haman hnenah a pe. 11 Cule siangpahrang in Haman hnenah, “Ṭha na ti dandanih tuah dingin, tangka thuhla le cuih miphun thuhla cu na hnenih pek an si,” tiah a ti.
3:10a Sem 41:42
12 aCun thla khatnak ni hleithumnak ah siangpahrangih cangantupawl cu kawh an si ih, Haman ih thu a pek mi hmuahhmuah bangtukin thusuah cu, siangpahrangih bawi tumpi
3:12a Neh 13:24
3:14c Est 8:13
3:15d Est 8:14
Jew-pawl Bawm ding Esther a Lungkim
1 aThil cang mi zaten Mordekai in a theihfel tikah, Mordekai in a hnipuan a thlek ih buri hnipuan hrukin vutcâm a phulhaw, cule khawpi sungah a feh. Ring zetin a ausuak ih nasa zetin a ṭap. 2 bSiangpahrang kăwtsuah hmai tiang a feh, ziangahtile zohman buri hnipuan hruhin siangpahrang kăwtsuah ah luh sian a si lo. 3 Cule siangpahrang thupek le thusuah a thlennak ramṭhen kip ah, Jew-pawl lakah nasa zetih ṭahnak a um, rawl ulhnak, ṭahnak le râknak thawn; cule mi tampi cu buri hnipuan thawn vutcâm lakah an it.
4:1a Suah 11:6; Mip 14:6; 2Sam 13:19; Sam 30:11; Eze 27:30-31
4:2b Est 2:19
4 Cun Esther-ih siahhlawh nunaupawl le tilperpawl
6 Cule Hathak cu Mordekai hnenah siangpahrang kăwtsuah hmaiih khawlak mual ah a feh. 7 aCule Mordekai in a hnenah a parih thil cang mi zate le Jew-pawl cimitter dingih siangpahrang hlawnthil retnak ih Haman in tangka a tiamkam zat cekci tiangin a sim. 8 Esther hmuh dingin le a hnenih cumi simfiang dingin le siangpahrang hnenih dilnak tuah dingin siangpahrang hnenih feh dingih thu pe dingin le a mipawl hrangah siangpahrang hmaiih zangfah dil dingin, anmah hlohralternak ding Shushan ih an phuan mi thusuah ngan sâwngsin mi khal a hnenah a pe. 9 Cule Hathak cu a kirsal ih Mordekai-ih ṭawngkampawl cu Esther a sim.
4:7a Est 7:4
10 Cun Esther in Hathak a sim ih, 11 a“Kawh lo mi zokhal nunau siseh, mipa siseh, siangpahrang tual sungta ih luttu cu thah a si ding a si, asinan siangpahrang in a sui kianghrăwl a tĭn mi lawng a nung ding ti mi dān pakhat um mi cu siangpahrangih siahhlawhpawl le siangpahrang ramṭhenpawlih minung zate in an thei ṭheh. Sikhalsehla keimah lawngte cu siangpahrang hnenih lut dingih in kawhlonak ni 30 a ti zo,” tiin Mordekai hnenih sim dingin thu a ken. 12 Cule Esther-ih ṭawngkampawl cu Mordekai an sim.
13 Cule Mordekai in, “Siangpahrang inn ih na um ruangah, Jew-pawl zate lakah nangmah lawng in na pumpelh ding, tiah na thinlung in ruat hlah. 14 aZiangahtile tuih cān ih daiteih na um men hrih a si ahcun, thawsuahnak le runsuahnak cu Jew-pawl hrangah hmun dang in a suak ding, asinan nangmah le na pupáih sungza cu nan hloral ding. Asinan hivek cān atu vek hrangah siangpahrang bawinuih dinhmun na rak thleng tla a si thei a si si, zo so thei?” tiih Esther let dingin a sim hai.
4:14a Sem 45:7; 50:20; Est 9:16, 22; Ths 3:7
15 Cun Esther in Mordekai va simsal dingin a cah hai: 16 a“Va feh awla, Shushan ih um Jew-pawl hmuahhmuah kha kokhawm aw, cule ka hrangah rawl ul uh; sun ah siseh, zan ah siseh, ni thum sung ei lo le in loin um uh. Ka siahhlawh nunaupawl le kei khal in cu vekin rawl kan ul ve ding. Cule dān kalh zawng si hman sehla, siangpahrang hnenah ka feh ding; ka hlohral a si khalle, hlohral si ko seh,” tiin.
4:16a Sem 43:14; 2San 20:3; Est 9:31
17 Cule Mordekai cu a feh ih, Esther in a hnenih thu a pek mi hmuahhmuah bangtukin a tuah.
A Vei khatnak Esther-ih Rawl puai
1 aCun a ni thumnak ah hitin a si, siangpahrang inn luhnak hawiin, siangpahrang inn ih a laltokham ih siangpahrang a to laiah, Esther cun siangpahrang bawinuih thuam a hruk ih, siangpahrang inn zawn, siangpahrang tual sungta ah a va ding. 2 bCun hitin a si, siangpahrang in siangpahrang bawinu Esther tual ih ding a hmuh tikah, a mithmuh ah duhsaknak a co ih, siangpahrang in a kut ih um sui kianghrăwl cu Esther lamah a hei tĭn. Cun Esther in a rak naih ih kianghrăwl zim cu a thâm.
5:1a Thf 21:1
3 aCule siangpahrang in a hnenah, “Siangpahrang bawinu Esther, ziang simaw? Ziang so dil na duh? Ka lalram a hrek tiang khal pek na si ding,” tiah a ti.
4 Esther in, “Siangpahrang remti zawng asile, a hrangah ka timlam mi rawl puai ah tuihsun ah siangpahrang le Haman ra hai seh,” tiah a sawn.
5 Cun siangpahrang in, “Esther ih duh bangtukih kan titheinak dingah zamrangten Haman cu run hruai uh,” tiah a ti. Cutin siangpahrang le Haman cu Esther ih timtuah mi rawl puai ah an feh.
6 aRawl puai ih sabit zu an in laiah siangpahrang in Esther hnenah, “Na dil mi ziang a si? Pek na si ding. Na ngĕn mi ziang a si, lalram a hrek tiang khal pek na si ding!” tiah a ti.
7 Cun Esther in a let ih, “Ka dil mi le ka ngĕn mi cu hihi a si: 8 siangpahrang mithmuh ah duhsaknak ka co ih, ka dil mi pek le ka ngĕn mi tlamtlinter ding cu siangpahrang remti zawng asile, an hrangih ka timtuah ding mi rawl puai ah siangpahrang le Haman ra hai seh, cule thaisun ah siangpahrang ih a sim vekin ka tuah ding,” tiah a ti.
Mordekai parih Haman Phiarthupnak
9 aCule cuih ni ah cun Haman cu aipuang le lungawinak thinlung thawn a fehsuak; asinan Haman in siangpahrang kăwtsuah ah Mordekai cu ding lo le a hmaiah khūr loih a hmuh tikah, Mordekai parah aithawknak in a khat. 10 bAsinan Haman cu a sūpaw ih inn ah a tin, cule mi a thlah ih a rualpipawl le a nupi Zeresh a ko. 11 cCun Haman in an hnenah a len natsatzia, tefa tam ngaingai a neihzia, ziangtinkimah siangpahrang ih a khaisanzia le bawipawl le siangpahrangih siahhlawhpawl tlunih a cawisanzia pawl a sim hai.
5:10b Est 6:13
5:11c Est 3:1; 7:10; Thf 13:16
12 aCuihtlunah Haman in, “A si, siangpahrang bawinu Esther in a timtuah mi rawl puai ah siangpahrang thawn ra dingin keimah siarlo zohman a sawm lo; kei cu siangpahrang zawngah thaisun ah anih in i sawm lala. 13 bCu cingin siangpahrang kăwtsuah ih Jew-mi Mordekai toih ka hmuh i kip in hipawl hmuahhmuah hin diremnak zianghman in pe lo,” tiah a ti.
5:12a Thf 16:18
5:13b Est 3:2
14 aCun a nupi Zeresh le a rualpipawl zate in a hnenah, “Midâwtthatnak thing phŭn dawng 50 sângin tuah si seh, cule thaizing ah cumi parah Mordekai dâwtthat dingin siangpahrang hnenah dil awla, siangpahrang zawngah hlipár zetin rawl puai ah cun na feh pei cu,” tiah an ti.
Cule cuih thu cun Haman-ih lung a hmuiter; cutin midâwtthatnak thing phŭn cu a tuahter.
Siangpahrang in Mordekai a Khaisâng
1 aCuih zan cu siangpahrang a itthat thei lo. Cule san siarnak sungih khum mi cazual run keng dingin thu a pe; cule cupawl cu siangpahrang hmaiah siar a si.
2 bCule siangpahrangih tilperpawl
6:2b Est 2:21-23
6:3c Ths 9:14-15
Cule amah riantu siangpahrangih siahhlawhpawl in, “A hrangah zianghman tuahsak a si lo,” tiah an ti.
4 Cu tikah siangpahrang in, “Tualrawn ah zo so um?” tiah a ti. Culaifangah Haman cu Mordekai hrangih a timtuah mi midâwtthatnak thing phŭn parah Mordekai dâwtthat dingih siangpahrang dil dingin siangpahrang inn tual lengta ah cun a rung lut.
5 Siangpahrangih siahhlawhpawl in a hnenah, “Haman cu khi tawkah a um, tualrawn ah a ding,” tiah an ti.
Cule siangpahrang in, “Rung lutter uh,” tiah a ti.
6 Cutin Haman cu a rung lut, cule siangpahrang in a hnenah, “Siangpahrang in sunlawih a duh mi pa parah ziang tuah a si pei?” tiah a sut.
Cu tikah Haman cun a thinlung sungin, “Siangpahrang in kei hnakih sunlawih a duh mi zo a um cuang ding?” tiah a ruat. 7 Cule Haman in siangpahrang hnenah, “Siangpahrang in sunlawih a duh mi pa cu, 8 asiangpahrang hruh mi siangpahrang kâwrfual le siangpahrang to mi rang, siangpahrang lu ih khum ṭheu mi lallukhum run kensak si seh. 9 bCun siangpahrang in sunlawih a duh mi pa cu a thăwm thei nak dingah, cuih kâwrfual le rang cu siangpahrangih mipawimawhpawl lakih a rinsan bik kut ah pek si seh. Cun rang parah toter sehla khaw lakah fanpi seh, cule cu pa hmaiah, ‘Siangpahrang ih sunlawih a duh mi cu hitiih tuah si seh!’ tiin phuan si seh,” tiah a let.
6:8a Sem 41:42
6:9b Sem 41:43
10 Cun siangpahrang in Haman hnenah, “Zamrang aw, na ti vekin kâwrfual le rang cu va la awla, siangpahrang kăwtsuah ih to, Jew-mi Mordekai hrangah cutin tuah aw! Na sim mi zaten pakhat hman tuah loin um hlah seh,” tiah a ti.
11 aCule Haman in kâwrfual le rang a la, Mordekai cu a thuam ih rang in khaw lakah a hruai, cule a hmaiah, “Siangpahrang ih cawimawi a duh mi pa cu hitiih tuah si seh!” tiah a phuang.
6:11a Sem 41:42
12 aCun Mordekai cu siangpahrang kăwtsuah ah a ra kirsal. Asinan Haman cu ninghang le a lu khuhin inn lamah zamrang zetin a tĭn. 13 bHaman in a nupi Zeresh le a rualpipawl hmuahhmuah hnenah a parih thil cang mi zaten a sim hai, a mifimpawl le a nupi Zeresh in a hnenah, “A hmaiih tlûk taw na thawh mi Mordekai cu Jew cithlah a si ahcun, amah cu na neh lo ding, cuhnakin a hmaiah na tlu hrimhrim sawn ding a si,” tiah an ti.
6:12a 2Sam 15:30; Jer 14:3-4
6:13b Est 5:10; 7:7; Sam 57:6; Thf 26:27
14 A hnenih an ṭawng rero laiah, siangpahrangih tilperpawl an ra ih, Esther ih timtuah mi rawl puai ih Haman hruai dingin an hmanhmawh.
Mordekai Aiah Haman Thlaithat a Si
1 Cutin siangpahrang le Haman cu siangpahrang bawinu Esther hnenah rawl puai zawh dingin an feh. 2 aCule a ni hnihnak, rawl puai ih sabit zu an in laiah, siangpahrang in Esther hnenah, “Na dil mi ziang a si, siangpahrang bawinu Esther? Cumi cu na hnenih pek a si ding. Cule na ngĕn mi ziang a si, lalram a hrek tiang khal pek na si ding!” tiah a tisal.
3 aCun siangpahrang bawinu Esther in, “Maw siangpahrang, na mithmuh ih duhsaknak ka co ih, siangpahrang remti zawng asile, ka dil mi cu ka nunnak pek si ningla, ka ngĕn mi cu ka mipawl zuah si hai seh. 4 bZiangahtile hlohralter dingah, thah dingah le cimihter thluh dingah ka mipawl le kei cu zuar kan rak si. A nu a pa in sál dingih zuar cu si nungla, daiten ka rak um men ding nân, ziangahtile cuti vekih kannihih harsatnak cu siangpahrang hrangih hloh mi thaw cun khaikhin tlak a si lo,” tiah a ti.
7:3a Est 2:15
7:4b Est 3:9
5 Cun siangpahrang Ahasuras in siangpahrang bawinu Esther hnenah, “Cu pa cu zo a si ih, cuvek thil tuah dingih a thinlung ih ruat ngamtu cu khuiah a um?” tiah a ti.
6 Cule Esther in, “Dodaltu pa le ral cu hi misualrál pa Haman hi a si!” tiah a ti.
Cutin Haman cu siangpahrang le siangpahrang bawinu hmaiah cun a thin a phâng.
7 aCun siangpahrang cu rawl puai ih a sabit zu innak ihsin thinlingin a tho ih, siangpahrang hmuan ah a feh; asinan Haman cu siangpahrang bawinu Esther hmaiah a nunnak ngen dingin a tâng, ziangahtile amah parah siangpahrang in thil ṭha lo a ruatcat ti Haman in a thei. 8 bSiangpahrang hmuan ihsin rawl puai ih sabit zu innak hmun ih siangpahrang a kirsal tikah, Haman cu Esther a rak umnak ihkhun nuam parah a rak tlu. Cun siangpahrang in, “Inn ih ka um lai hmanah anih in siangpahrang bawinu cu a sualpi ding maw?” tiah a ti.
Siangpahrang a ṭawng thluh veten, Haman-ih hmai cu an tuam.
9 aSiangpahrang hnenih um tilperpawl
7:9a Est 5:14; Sam 7:14-16; Thf 11:5-6
Cun siangpahrang in, “Cumi parah amah cu dâwtthat uh!” tiah a ti.
10 aCule Haman cu Mordekai hrangih a timtuah mi midâwtthatnak thing phŭn parah an dâwtthat. Cun siangpahrangih thinlingnak cu a dai.
Jew-pawl Runsuahnak
1 Cuih ni ah siangpahrang Ahasuras in Jew-pawlih ral Haman-ih neih thilripawl cu siangpahrang bawinu a pek. Cule Mordekai cu siangpahrang hmaiah a ra, ziangahtile Esther in anih cu amah thawn ziangti vekih naihaw an si ti a rak sim cia. 2 aCun siangpahrang in Haman hnen ihsin a lâk mi zunghruk tacik cu Mordekai a pe, cule Esther in Mordekai cu Haman-ih neih thilripawl parih thuneitu ah a ret.
3 Cule siangpahrang hnenah Esther a ṭawng leh sal, a ke hramah a băwk ih, mitthli thawn Agag-mi Haman-ih Jew-pawl parih phiarthupnak khua a khan mi thil ṭha lo cu phawihkirsal dingin a ngen. 4 aCule siangpahrang in Esther lamah sui kianghrăwl cu a tĭn. Cutin Esther cu a tho ih siangpahrang hmaiah a ding, 5 bcule, “Siangpahrang remti zawng a si ih, a mithmuh ih duhsaknak ka co ih, hi thil cu siangpahrang hmuhdān ah thil awm a si ih, keimah cu a mithmuh ah a lungsi zawng ka si le, Agag-mi Hamedatha-ih fapa Haman ih khawkhan cakuat, siangpahrang ramṭhen hmuahhmuah ih Jew-pawl cimihter thluh ding, tiih a ngan mi cu tisal lo dingin ngan si seh. 6 Ziangahtile ka miphun parih thil ṭha lo thleng ding hmuh cu ziangtin ka tuar thei ding? Asilole ka laicinpawlih siatnak hmuh cu ziangtin ka tuar thei ding?” tiah a ti.
8:4a Est 4:11
8:5b Est 2:15
7 Cun siangpahrang Ahasuras in siangpahrang bawinu Esther le Jew-mi Mordekai hnenah, “Ngai hnik uh, Haman-ih neih thilripawl cu Esther ka pe zo, cule Jew-pawl parih a kutthlak a tum ruangah amah cu midâwtthatnak thing phŭn parah an dâwtthat zo. 8 aJew-pawl hnenah ṭha na tidān dānin nangmah rori in siangpahrang hmin ih kuat ding mi ca ngan awla, siangpahrang zunghruk tacik khĕn aw; ziangahtile siangpahrang hmin ih ngan le siangpahrang zunghruk tacik khĕn mi cu zohman in an tidanglam thei lo,” tiah a ti.
8:8a Sem 41:42; Est 3:12-14; Dan 6:15
9 aCun siangpahrangih cangantupawl cu, cuih cān, thla thumnak, Sivan thla ni 23 ah an kokhawm ih Mordekai ih thu a pek mi hmuahhmuah bangtukin Jew-pawl hnenah, bawi tumpi
8:9a Neh 13:24
11–12 aHimi cakuatpawl hmangin Adar thla, a thla hleihnihnak ih ni hleithum ni ah, siangpahrang Ahasuras-ih ramṭhenpawl hmuahhmuah ah ni khat sungah, siangpahrang in Jew-pawl cu khaw kip ah pungkhawmtlang dingin le anmai nunnak rak humaw dingah anmah run beitu ding ziang vek minung le ziang vek ram ih ralkap hmuahhmuah khal, nauhakpawl le nunaupawl telin, hloralter ding le thah ding le rak cimihter thluh ding le an thil neih răm dingin siannak a pe.
8:11-12a Est 3:13
13 aAn ralpawl parih phuba la dingin, Jew-pawl cu cuih ni ih tiar cia ih an um thei nak dingah, cuih cangan sâwngsin mi cu thusuah vekin ramṭhen tin ah suah le mi zate hrangah thăn ding a si. 14 bSiangpahrang thupek in hmanhmawhter le tur an si ruangah siangpahrangih rangpawl to ih ca phurtupawl cu an fehsuak. Cule cuih thusuah cu Shushan ih kulhhnget sungah an thăn.
8:13a Est 3:14
8:14b Est 3:15
15 aCun Mordekai cu siangpahrang hmaika ihsin siangpahrang hnipuan mepian le var, sui lallukhum ropi le puan nem páte le sendup sinfen hruhin a fehsuak, cule Shushan khawpi cu lungawi aipuangin le hlipárin a um. 16 bJew-pawl hrangah tleu, lungawinak, aipuannak le sunlawihnak a um. 17 cCule ramṭhen kip le khaw kip ah, siangpahrang thupek le thusuah a thlennak pauhpauh ah, Jew-pawl hrangah aipuannak le lungawinak, puai le cawlhum ni a um. Cun cuih rammi mi tampi cu Jew-mi ah an phuangaw, ziangruangahtile Jew-pawl an ṭih tuk.
8:15a Sem 41:42; Est 3:15; 9:4; Thf 28:12, 28
8:16b Sam 112:4
Doral Tisiatnak
1 aThla hleihnihnak, Adar thla, ni hleithum ni, siangpahrang thupek le a thusuah mi vekih ti ding cān a kim tikah, Jew-pawlih ralpawl in an parih neh dingih an rak beisei ni ah a linglet zawngin thil a cang, Jew-pawl in anmah huatupawl an neh riangri.
2 Anmah siatnak ding hawltupawl tlunih kutthlak dingin siangpahrang Ahasuras-ih ramṭhenpawl hmuahhmuah ih khawpipawl ah Jew-pawl cu an pungkhawm. Cule zohman in anmah cu an do ngam lo, ziangruangahtile mi hmuahhmuah parah anmah ṭihnak a thleng.
3 bCule ramṭhenpawl hmuahhmuah ih bawipawl, bawi tumpi
9:1a 2Sam 22:41; Est 3:12-14; 8:11; Thf 22:22-23
9:4c 2Sam 3:1; 1San 11:9; Est 8:15
5 Cutin Jew-pawl in ralnâm ih sahnak, thahnak le siatsuahnak in an ralpawl zaten an neh ih, anmah huatupawl cu an duh duhin an tuah.
6 Cule Shushan ih kulhhnget sungah Jew-pawl in mipa 500 an that ih, an hloralter. 7 Cuihtlunah Parsandatha, Dalfon, Aspatha, 8 Poratha, Adalia, Aridatha, 9 Parmashta, Arisai, Aridai le Vajezatha, 10 aHammedatha fapa, Jew-pawlih ral Haman-ih fapa pahra tla an that; asinan ralthillâk cu an thâm lo.
9:10a Sem 14:23; 1Sam 14:32; Est 5:11
11 Cuih ni ah Shushan ih kulhhnget sungih an thah mi mipum zat cu siangpahrang an sim. 12 aCule siangpahrang in siangpahrang bawinu Esther hnenah, “Jew-pawl in Shushan ih kulhhnget sungah mipa 500 an that ih, an hloralter, Haman fapa pahra pawl khal. A dang siangpahrang ramṭhenpawl ah teh ziang rak tuah tak hai pei maw! Na dil mi ziang a si? Cumi cu pek na si ding. Asilole ngĕn na duh hrih mi ziang a si? Cumi khal tuahsak na si ding,” tiah a ti.
9:12a Est 5:6
13 aCun Esther in, “Siangpahrang remti zawng asile, Shushan ih um Jew-pawl hnenah tuihni ih thusuah bangtukin thaisun khal hi siansak si sehla, Haman fapa pahra pawl cu midâwtthatnak thing phŭn parih dâwtthat si hai seh,” tiah a ti.
9:13a Est 5:11
14 aCule siangpahrang in cumi cu ti dingin thu a pe; thusuah cu Shushan ah thăn a si ih, Haman-ih fapa pahra pawl cu an dâwtthat.
9:14a Dnp 21:23
15 aCule Adar thla, ni hleilitnak ah Shushan ih um Jew-pawl cu an pungkhawmsal ih, Shushan ah mipa 300 an that; asinan ralthillawn cu an thâm lo.
16 aSiangpahrang ramṭhen sungih a dang Jew-pawl cu an nunnak humaw dingin le an ralpawlih hnaihnăwknak ihsin cawlhhahdamnak hmu dingin an pungkhawm, cule anmah huatu mi 75000 an that; asinan ralthillawn cu an thâm lo. 17 Himi cu Adar thla ni hleithum ni ah a si. Cule ni hleili ni ah cun an cawl ih, puai le lungawinak ni an tuah.
9:16a Pui 26:7-8; Est 4:14; 8:11; 9:2
Purim Puai
18 Asinan Shushan ih um Jew-pawl cu cuih thla ni hleithum le ni hleili ah an pungkhawm; cule ni hleingatnak cu an cawl, puai le lungawi ni ah an tuah.
19 aCuruangah khawtepawl ih um khawte Jew-pawl in Adar thla ni hleilitnak cu cawlhum ni vekin lungawinak le puai tuahnak ah an hmang ih, pakhat le pakhat ei le in ding an kuataw.
9:19a Est 3:7
20 Cule Mordekai in hi thilpawl cu a ngan ih siangpahrang Ahasuras-ih ramṭhenpawl zaten, lam hla le lam nai ih um, Jew-pawl zate hnenah ca a kuat ṭheh, 21–22 aAdar thla, ni hleili le ni hleinga cu kum tinten lawm dingin thu a pe; cuih ni ah Jew-pawl cu an ralpawl lak ihsin an cawlhahdam ih, cuih thla ih riahsiatnak cu an hrangah aipuannak ah a cang ih, ṭahnak ni cu cawlhum ni ih a can ruangah; puai tuah ni, aipuan ni, pakhat le pakhat ei le in ding kuatawk ni le mifarah thilpek ni hrangah tuah ding khalin thu a pe. 23 Cun Mordekai in an hnenih a ngan vekin, Jew-pawl in an rak thawh zo mi nunphung cu an cohlang, 24 bziangruangahtile Agag-mi Hammedatha fapa, Jew-pawl hmuahhmuah ih ral Haman in Jew-pawl dokalhin anmah cimitter thluh dingin khua a rak khâng ih, anmah buaiter ding le hloralter dingin cPur ti mi camcawhfung a rak zûk. 25 dAsinan cuih thuhla cu siangpahrang hnen a thlen tikah, Jew-pawl dokalhih a sualrál zet mi hi phiarthupnak Haman ih a tuah mi cu amai lu parah kirsalin, amah le a fapapawl cu midâwtthatnak thing phŭn parah dâwtthat si hai seh, tiin ca in thu a rak pe.
9:21-22a Neh 8:10; Sam 30:11-12
9:24b Suah 17:8-16; Est 3:6-7
9:24c Pur: Persia ṭawng a si ih, a sullam cu “camcawhfung” tinak a si.
9:25d Dnp 21:22-23; Est 7:10; 9:13
26 aCuruangah Pur ti mi hmin suangin cuih nipawl cu Purim tiah an ko. Curuangah, hi cakuat thupawl ruangah siseh, himi thuhla ih an hmuh mi ruangah siseh, an parih thil thleng mi ruangah siseh, 27 Jew-pawl cun anmah le an tesinfapawl le anmah run fĭntupawl kha, ca ih ngan mi zulhin le bikhiah mi tikcu vek ten, himi ni hnih hi pelh riai loin kum tin hmang dingin an dĭn ih, hmang dingin dān an tuah. 28 Himi nipawl cu san i kip tluansuakin, innsang kip, ram kip le khaw kip ah cīn ringring ding le hman ringring ding a si. Hi bPurim nipawl cu Jew-pawl lakah hmang loih, tlawlh ding a si lo. Cule an tesinfapawl lakah cuih nipawl cīn ringring nak cu a cuai ding a si lo.
9:26a Est 3:7
9:28b Purim: Persia ṭawng ih pakhat hnak tam relnak a si ih, “camcawhfungpawl” tinak a si.
29 aCun Abihail-ih fanu siangpahrang bawinu Esther le Jew-mi Mordekai in Purim thuhla nĕmhnget dingin hi cakuat pahnihnak cu thuneihnak hmuahhmuah thawn an rak ngan. 30–31 bCule Jew-mi Mordekai le siangpahrang bawinu Esther in Jew-pawl hrang, anmah le an tesinfa hrangah rawl ulh cān le ninghan cān thuhla ih a rak nĕmhngeh zo bangtukin, bikhiah mi cān ah hi Purim nipawl cu tihnget dingin, Ahasuras-ih lalram sungih ramṭhen 127 ih Jew-pawl zate hnenah daihnak le hnangamnak thu Mordekai in ca a kuat. 32 Esther ih thusuah in himi Purim thuhla cu a nĕmhnget, cule cumi cu cazual sungih ngankhum a si.
9:29a Est 2:15
9:30-31b Est 4:1-3, 16
Mordekai Cawisannak
1 Cule siangpahrang Ahasuras in a ram le tifinriat kap tluan pawl cu siah a tuk. 2 aA thiltitheinak le a cahnak ih a hnaṭuan hmuahhmuah, siangpahrang in amah a cawisannak Mordekai-ih ropitnak thuhla hmuahhmuah cu Media le Persia siangpahrangpawlih san siarnak cazual sungah nganin a um a si lo maw? 3 bZiangahtile Jew-mi Mordekai cu siangpahrang Ahasuras sangtu, Jew-pawl lakih miropi, a unau mi tam zet ih cohlan, a mipawl hrangih thil ṭha hawltu le a mi le sa zate hnenih daihnak thusimtu a si.