Westpfälzisch-südsaarländische Bibel Es lewennische Wort (ELW) – Matthäus
Altes Testament
Neues Testament
Matthäus Markus Lukas Johannes Aposchdelgeschicht Reemer 1. Korinder 2. Korinder Galadder Epheser Philibber Kolosser 1. Thessalonicher 2. Thessalonicher 1. Timotheus 2. Timotheus Tidus Philemon Hebräer Jakobus 1. Petrus 2. Petrus 1. Johannes 2. Johannes 3. Johannes Judas Offebarung
Matthäus
12345678910
11121314151617181920
2122232425262728
De Matthäus war e Zällner un hat im Ufdraach vun de reemisch Besatzungsmacht in Kapernaum Steiere un Abgawe ingezoh gehat. Dort is er aach es eerschde Mo me’m Jesus sesammekomm, un das hat sei Läwe verännert. Er is vun do an me’m Jesus durch Israel geräst.
De Matthäus war also e Auezeihe vun de meischde Ereichnisse, wo er beschreibt. In seim Bericht dut er immer wider Stelle aus em Alde Teschdament zidiere un macht dodemet deitlich, dass de Jesus der Redder is, wo vun Gott versproch un im Alde Teschdament schun angekinnicht wor is. Gott selwer hat de Jesus geschickt, fer sei Friedensreich schun in do der Welt ufserichde. Deshalb hat de Jesus aach die Vollmacht, fer ausselehe, was Gott gesaht hat un fer deitlich se mache, was Gott beansprucht.
De Matthäus beschreibt, wie alles vorberät wor is, was de Jesus hat solle mache: 1,1-4,25De Matthäus verzehlt, wie de Jesus uf eme Berch gepreddicht hat: 5,1-7,29De Matthäus dut berichde, wie de Jesus verschiedene Wunner gedun hat: 8,1-9,34De Matthäus beschreibt, wie de Jesus sei Jinger bei’s Volk Israel geschickt hat: 9,35-11,1De Matthäus verzehlt, wie de Jesus in seim Dienscht Widerstand erfahr hat: 11,2-12,50De Matthäus dut berichde, wie de Jesus die Gleichnisse vum Himmelreich verzehlt hat: 13,1-52De Matthäus beschreibt, wie em Jesus sei Dienscht in Galiläa zu Enn gang is: 13,53-17,27De Matthäus verzehlt, wie de Jesus iwer die Demut un iwer’s Vergewe geschwätzt hat: 18,1-35De Matthäus dut berichde, wie de Jesus un sei Jinger noh Jerusalem gang sinn: 19,1-23,39De Matthäus beschreibt, wie de Jesus iwer’s Enn vun de Welt geschwätzt hat: 24,1-25,46De Matthäus verzehlt, wie de Jesus gestorb un uferstann is: 26,1-28,20
DE MATTHÄUS BESCHREIBT, WIE ALLES VORBERÄT WOR IS, WAS DE JESUS HAT SOLLE MACHE: 1,1-4,25
Em Jesus sei Vorfahre
1 Es Buch vum Jesus Chrischdus seiner Abstammung. Jesus Chrischdus is e Nohkommea vum David, un de David war e Nohkomme vum Abraham.
1:1a Wärtlich: Sohn. Das Wort kann Nohkomme in erer annerer Generation bedeide.
2 De Abraham war de Vaddera vum Isaak, de Isaak de Vadder vum Jakob, un de Jakob de Vadder vum Juda un seine Brieder. 3 De Juda war de Vadder vum Perez un vum Serach. – Dene ihr Mudder war’s Tamar. – De Perez war de Vadder vum Hezron un de Hezron de Vadder vum Ram. 4 De Ram war de Vadder vum Amminadab, de Amminadab de Vadder vum Nachschon un de Nachschon de Vadder vum Salmon. 5 De Salmon war de Vadder vum Boas. – Dem sei Mudder war’s Rahab. – De Boas war de Vadder vum Obed. – Dem sei Mudder war’s Ruth. – De Obed war de Vadder vum Isai 6 un de Isai de Vadder vum Keenich David.
1:2a Vadder kann aach Vorfahr bedeide. Zwische dene änzelne Name känne Generatione ausgelosst sinn.
De Keenich David war de Vadder vum Salomo. – Dem sei Mudder war dodevor em Urija sei Fra. – 7 De Salomo war de Vadder vum Rehabeam, de Rehabeam de Vadder vum Abija un de Abija de Vadder vum Asa.a 8 De Asa war de Vadder vum Joschafat, de Joschafat de Vadder vum Joram un de Joram de Vadder vum Usija. 9 De Usija war de Vadder vum Jodam, de Jodam de Vadder vum Ahas un de Ahas de Vadder vum Hiskija. 10 De Hiskija war de Vadder vum Manasse, de Manasse de Vadder vum Amon un de Amon de Vadder vum Joschija. 11 De Joschija war de Vadder vum Jojachin un seine Brieder. Das war in de Zeit vun de Verbannung noh Babylon.
1:7. 8. 10a Die griechisch Schreibweis is in e paar Manuskripde Asaf anstatt Asa (V.7 un 8) un Amos anstatt Amon (V.10).
12 Noh de Verbannung noh Babylon war de Jojachin de Vadder vum Schealdiel. De Schealdiel war de Vadder vum Serubbabel, 13 de Serubbabel de Vadder vum Abihud un de Abihud de Vadder vum Eljakim. De Eljakim war de Vadder vum Azor, 14 de Azor de Vadder vum Zadok un de Zadok de Vadder vum Achim. De Achim war de Vadder vum Eliud, 15 de Eliud de Vadder vum Eleasar un de Eleasar de Vadder vum Maddan. De Maddan war de Vadder vum Jakob 16 un de Jakob de Vadder vum Josef. De Josef war em Maria sei Mann, un’s Maria war die Mudder vum Jesus, wo aach Chrischdus genennt werd.
17 Vum Abraham bis zum David sinn’s also sesamme vierzeh Generatione, vum David bis zu de Verbannung noh Babylon aach vierzeh Generatione un vun de Verbannung noh Babylon bis Chrischdus noch emo vierzeh Generatione.
De Jesus kommt uf die Welt
18 Jesus Chrischdus is so uf die Welt komm: Es Maria, sei Mudder, war me’m Josef verlobt. Awer noch eeb die zwä sesammekomm ware, hat’s sich erausgestellt, dass es Maria in annere Umstänn war – durch’s Wirge vum Heiliche Geischt. 19 De Josef, sei zukinfdicher Mann, war awer gerecht un hat sich deshalb vorgenumm, fer sich heimlich vu’m se trenne, weil er’s net hat wolle bloßstelle. 20 Un wie er noch dodriwer nohgedenkt hat, is em beim Dräme uf ämo e Engel erschien, wo vum Herr geschickt wor is. Der hat zu’m gesaht: „Josef, du Nohkomme vum David, du brauchscht kä Angscht se hann, fer’s Maria als dei Fra bei dich se nemme! Das Kind, wo bei’m Maria unnerwäächs is, is nämlich vum Heiliche Geischt. 21 Es Maria krieht e Bub, un dem sollscht du de Name Jesusa gewe. Der dut sei Volk nämlich emo vun seine Sinde redde.“b
1:21a Hebräisch Jeschua, oder in seiner älder Form Joschua bzw. Jehoschua. Das dut bedeide: De HERR dut redde bzw. De HERR is de Redder oder: De HERR is die Reddung.
1:21b In manche Iwersetzunge heert die Redd vun dem Engel eerscht me’m Vers 23 uf.
22 Das alles is bassiert, weil hat solle indreffe, was de Herr durch de Prophet gesaht hott:
23 Gott steht uns bei. –
24 Wie de Josef wach wor is, hat er’s so gemacht, wie’s em der Engel, wo vum Herr geschickt wor is, ufgedrah hott. Er hat’s Maria als sei Fra bei sich genumm,
25 hat awer kä Verkehr met em gehat, bis es sei Bub, sei eerschtgeborener, krieht hat. Dem hat de Josef dann de Name Jesus gebb.
Sterndeider komme uf Besuch
1 De Jesus is in de Zeit vum Keenich Herodes in Bethlehem, erer Stadt in Judäa, uf die Welt komm. Ball dodenoh sinn Sterndeider aus em Oschde noh Jerusalem komm. 2 Die hann gefroht: „Wo is’enn der Keenich vun de Judde, wo vor kurzem gebor wor is? Mir hann sei Stern ufgehn gesiehna un sinn komm, fer ne ansebäde.“
2:2a Oder: Mir hann sei Stern im Oschde gesiehn.
3 Wie de Keenich Herodes das geheert hat, is er verschrock u’met ihm ganz Jerusalem. 4 Er hat die Hoheprieschder un Schriftgelehrde, wo’s im Volk gebb hat, allegar sesammegeruf un hat bei ne nohgefroht, wo de Messias hat solle uf die Welt komme. 5 „In Bethlehem in Judäa“, hann die do zu’m gesaht. „So hat’s de Prophet nämlich geschrieb:
6
2:6a Wärtlich: unner de Herrscher. De Herrscher werd stellverträdend fer sei Stadt genennt.
7 Dodenoh hat de Herodes die Sterndeider heimlich bei sich geruf un hat sich vun’e die genau Zeit sahn gelosst, wo mer dene Stern seeerscht gesiehn hott. 8 Dann hat er se noh Bethlehem geschickt un hat gesaht: „Gehn un forschen sorchfäldich noh dem Kind! Un gewe’mer Beschäd, wann’er’s gefunn hann! Dann kann ich aach dort hingehn un’s anbäde.“
9 Wie die Sterndeider em Keenich ferdich zugeheert hodde, hann se sich uf de Wääch gemacht. Der Stern, wo se ufgehn gesiehn hodde,a is wider vor ne hergezoh, bis er iwer der Stell stehngeblieb is, wo das Kind war. 10 Wie se dene Stern dort gesiehn hann, ware se uf ämo iwerglicklich. 11 Se sinn in das Haus eningang un hann das Kind me’m Maria, seiner Mudder, gesiehn. Do hann se sich nidergekniet un hann’s angebät. Aach ihr Schatzkäschtcher hann se ufgemacht un hann em Geschengge gebb: Gold, Weihraach un Mirrhe.
2:9a Oder: wo se im Oschde gesiehn hodde.
12 Weil se awer ebbes gedrämt un dodebei Order krieht hann, se sollde nemmeh bei de Herodes serickgehn, sinn se uf eme annere Wääch serick in ihr Land geräst.
De Josef geht met seiner Famillie noh Ägypde
13 Wie die Sterndeider fort ware, is em Josef beim Dräme uf ämo e Engel, wo vum Herr geschickt wor is, erschien. Der hat gesaht: „Steh uf, nemm das Kind un sei Mudder, un schaff dich fort noh Ägypde! Bleib dort, bis ich der sahn, dass de wider serickkomme kannscht! De Herodes losst nämlich das Kind suche, weil er’s umbringe will.“
14 Do is de Josef midde in de Naacht ufgestann, hat das Kind un dem Kind sei Mudder genumm un is ab noh Ägypde.
15 Dort is er geblieb, bis de Herodes gestorb is. So is ingedroff, was de Herr durch de Prophet gesaht hat:
De Herodes bringt die Kinner in Bethlehem um
16 Wie de Herodes gemerkt hat, dass ne die Sterndeider hinnergang hodde, war er außer sich vor Raasch. Er hat sei Leit geschickt un hat in Bethlehem un in de ganz Geechend um Bethlehem erum die Buwe, wo zwä Johr un jinger ware, allegar umbringe gelosst. Das war die Zeitspann, wo er vun dene Sterndeider erfahr hott. 17 Do is ingedroff, was Gott durch de Prophet Jeremia gesaht hott:
18
De Josef kommt met seiner Famillie aus Ägypde serick
19 Wie de Herodes gestorb war, is em Josef in Ägypde beim Dräme uf ämo e Engel, wo vum Herr geschickt wor is, erschien. 20 Der hat gesaht: „Steh uf, nemm das Kind un sei Mudder un geh wider ins Land Israel. Die Leit, wo dem Kind ans Läwe gewollt hann, sinn nämlich dot.“ 21 Do is de Josef ufgestann, hat das Kind un dem Kind sei Mudder genumm un is ins Land Israel serickgang.
22 Wie er awer geheert hat, dass de Archelaus anstell vun seim Vadder Herodes Keenich iwer Judäa war, hat er Angscht krieht, fer dorthin se gehn. Weil er awer gedrämt un dodebei e neii Order krieht hat, is er ins Gebiet vun Galiläa gang.
23 Wie er dort ankomm war, hat er sich in erer Stadt nidergelosst, wo Nazaret hääscht. Es hat nämlich indreffe solle, was Gott durch die Prophede gesaht hott: De Messias werd emo Nazarener genennt.
De Johannes preddicht un daft in de Wildnis
1 In dene Daache is de Johannes, wo gedaft hat, in de Wildnis vun Judäa ufgeträt un hat gepreddicht: 2 „Änneren eier Instellung! Es Himmelreich is nämlich ball do.“
3 De Johannes war der, wo de Prophet Jesaja devun gesaht hat:
4 Em Johannes sei Kläder ware aus Kamelhoor, un er hat e Leddergirdel umgebunn gehat. Gess hat er Heihupser un Honich vun wilde Biene.
5 Die Leit vun Jerusalem un aus ganz Judäa un vun de ganz Jordangeechend sinn bei ne in die Wildnis komm. 6 Se hann ihr Sinde zugebb un hann sich im Jordan vu’m dafe gelosst.
7 Wie de Johannes awer gesiehn hat, dass e Haufe Pharisäer un Sadduzäer komm sinn, fer sich dafe se losse,a do hat er zu ne gesaht: „Ihr gifdiche Schlange! Wer hat dann eich uf dene Gedangge gebrung, ihr kännde eich vor dem Gericht, wo kommt, redde? 8 Bringen Frucht, wo weist, dass ner eier Instellung geännert hann, 9 un denggen bloß net, ihr kännde im Stille sahn: ‚De Abraham is jo unser Vadder.’ Ich sahn eich: Gott kann aus do dene Stän Kinner fer de Abraham mache. 10 Die Ax is schun an die Wurzel vun de Bäm geleht, un jeder Bam, wo kä guddi Frucht bringt, werd abgehackt un ins Feier geschmiss.“
3:7a Oder: dass e Haufe Pharisäer un Sadduzäer an die Stell komm sinn, wo er gedaft hat. Wärtlich: dass e Haufe Pharisäer un Sadduzäer uf sei Daf komm sinn.
11 „Ich dafe eich met Wasser, fer se bestädiche, dass ner eier Instellung geännert hann. Awer der, wo noh mir kommt,a is stärger wie ich, un ich bin’s net wert, fer em die Schuh nohsedrahn. Der daft eich emo me’m Heiliche Geischt u’met Feier.
12 Die Schipp hat er schun in de Hand, un er trennt die Sprau vum Wäz un bringt sei Wäz in die Scheier. Awer die Sprau verbrennt er met eme Feier, wo nie ausgeht.“b
3:11a Das hääscht de Messias.
3:12b De Jesus trennt emo die gudde Mensche vun de schlechde Mensche. Die Gudde komme bei ne in de Himmel un die Schlechde in die Häll.
De Jesus werd gedaft
13 Aach de Jesus is aus Galiläa bei de Johannes an de Jordan komm, fer sich vu’m dafe se losse. 14 De Johannes hat awer versucht, fer ne dodevun absebringe, un hat gesaht: „Ich hätt’s needich, fer mich vun dir dafe se losse, un du kommscht bei mich?“ 15 Dodruf hat de Jesus zu’m gesaht: „Loss nur! Nur so känne mer nämlich alles mache, was gerecht is.“ Do hat de Johannes nohgebb.
16 Wie de Jesus gedaft war, is er gleich aus em Wasser gestieh. In dem Moment is de Himmel fer ne ufgang, un er hat gesiehn, wie Gott sei Geischt wie e Daub erunnerkomm un uf em geblieb is.
17 Dann hat e Stimm vum Himmel her gesaht: „Das do is mei liewer Sohn, wo ich mei Fräd dran hann!“
De Jesus werd uf die Prob gestellt
1 Dodenoh hat de Heiliche Geischt de Jesus in die Wildnis gefiehrt, weil er dort vum Deiwel hat solle uf die Prob gestellt werre. 2 Un wie er verzich Daache un verzich Naachde gefascht hott, hat er Hunger gehat.
3 Do is der, wo ne hat solle uf die Prob stelle, bei ne komm un hat gesaht: „Sah doch, dass do die Stän zu Brot werre solle, wann du Gott sei Sohn bischt.“
4 De Jesus hat dodruf awer gesaht: „Es steht geschrieb:
5 Dodrufhin hat ne de Deiwel met sich in die heilich Stadta genumm un hat ne uf de heegschde Punkt vum Tembel gestellt. 6 „Schmeiß dich doch do enunner, wann du Gott sei Sohn bischt!“, hat er zu’m gesaht. „Es steht nämlich geschrieb:
4:5a Das hääscht, noh Jerusalem.
Un:
7 „Es steht awer aach geschrieb:
8 Als Nägschdes hat ne de Deiwel uf e ganz hoocher Berch met sich genumm un hat em jedes Reich gewies, wo’s uf de Welt gebb hat, un sei Herrlichkät.
9 „Das do gew’ich der alles, wann du uf die Knie fallscht u’mich anbäde duscht“, hat er zu’m gesaht.
10 Do hat de Jesus zu’m gesaht: „Mach, dass de fortkommscht, du Deiwel! Es steht nämlich geschrieb:
11 Do hat ne de Deiwel in Ruh gelosst, un die Engel sinn bei ne komm un hann’e versorcht.
De Jesus fangt an se preddiche
12 Wie de Jesus geheert hat, dass de Johannesa ins Gefängnis komm is, do hat er sich noh Galiläa serickgezoh. 13 Er is vun Nazaret fortgang un is noh Kapernaum, erer Stadt am See Genezaret,b gezoh. Das is im Gebiet vun de Stämm Sebulon un Naphdali. 14 So is ingedroff, was Gott durch de Prophet Jesaja gesaht hott:
4:12a De Johannes, wo gedaft hat.
4:13b De See Genezaret werd aach See vun Galiläa genennt (vgl. Vers 18).
15
16
17 Vun do an hat de Jesus angefang se preddiche: „Änneren eier Instellung! Es Himmelreich is nämlich ball do!“
De Jesus ruft die eerschde vier Jinger
18 Wie de Jesus am See vun Galiläa annegang is, hat er zwä Brieder gesiehn. Das ware de Simon, wo aach Petrus genennt werd, un em Simon sei Bruder, de Andreas. Die hann grad e Netz in’s Wasser geschmiss. Se ware nämlich Fischer. 19 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Kommen met mer! Ich mache Menschefischer aus eich!“ 20 Do hann se uf de Stell ihr Netze leihegelosst un sinn met em gang.
21 Un wie de Jesus vun dort weidergang is, hat er noch zwä annere Brieder gesiehn: de Jakobus, em Zebedäus sei Bub, un dem sei Bruder, de Johannes. Die ware met ihrm Vadder, em Zebedäus, im Boot un hann ihr Netze geflickt. Die hat de Jesus aach geruf.
22 Do hann se es Boot un ihr Vadder uf de Stell serickgelosst un sinn me’m Jesus gang.
De Jesus wirkt durch das, was er saht un macht
23 De Jesus is durch ganz Galiläa gezoh un hat die Leit in ihre Synagooche unnerwies un’e die gutt Nohricht vum Himmelreich gepreddicht. Un er hat im Volk jedi Krankhät un jedes Gebreche gehält.
24 Do hann die Leit in ganz Syrie iwer ne geschwätzt un hann die Krangge, wo vun all Sorde vun Krankhäde un Schmerze geplaacht ware, allegar bei ne gebrung, aach sone, wo besess, mondsichdich oder gelähmt ware. Die hat er do all gesund gemacht.
25 Massich Leit aus Galiläa un em Gebiet vun de zeh Städt, aus Jerusalem un Judäa un aus de Geechend vun de anner Seit vum Jordan sinn em nohgelaf.
DE MATTHÄUS VERZEHLT, WIE DE JESUS UF EME BERCH GEPREDDICHT HAT: 5,1-7,29
1 Wie de Jesus die vile Leit gesiehn hat, is er uf e Berch gang un hat sich dort hingehuckt. Sei Jinger sinn bei ne komm,
2 un er hat angefang se schwätze un hat ne beigebrung:
Wer is glicklich se nenne?
3 „Glicklich sinn die Mensche se nenne, wo arm vor Gott sinn!a
Dene geheert nämlich es Himmelreich.
4 Glicklich sinn die Mensche se nenne, wo trauere.
Die werre nämlich getreescht.
5 Glicklich sinn die Mensche se nenne, wo kä Gewalt anwenne.
Die erwe nämlich es Land.
6 Glicklich sinn die Mensche se nenne,
wo Hunger un Durscht noh dem hann, was gerecht is.
Die werre nämlich satt.
7 Glicklich sinn die Mensche se nenne, wo barmherzich sinn.
Gott is nämlich aach barmherzich met ihne.
8 Glicklich sinn die Mensche se nenne, wo e reines Herz hann.
Die siehn nämlich Gott.
9 Glicklich sinn die Mensche se nenne, wo Friede stifde.
Die werre nämlich Gott sei Kinner genennt.
10 Glicklich sinn die Mensche se nenne,
wo wäh dem, was gerecht is, verfolcht werre.
Dene geheert nämlich es Himmelreich.
5:3a Wärtlich: wo arm im Geischt sinn, das hääscht Mensche, wo erkenne, dass’e vor Gott nix vorseweise hann un deshalb alles vun ihm erwarde.
11 Glicklich sinn ihr se nenne, wann eich die Mensche wäh mir schlecht mache un eich verfolche un eich zu Unrecht die schlimmschde Worde an de Kopp schmeiße.
12 Freien eich un sinn iwerglicklich! Im Himmel wart nämlich e großi Belohnung uf eich. Genauso hann se jo aach schun die Prophede verfolcht, wo vor eich geläbt hann.“
Vum Salz un vum Licht
13 „Ihr sinn’s Salz vun de Erd. Wann’s Salz awer sei Kraft verliert, met was soll mer’m dann sei Wirz serickgewe? Es is zu nix annerem meh se gebrauche, als wie fortgeschmiss un vun de Leit plattgeträt se werre.“
14 „Ihr sinn’s Licht vun de Welt. E Stadt, wo uf eme Berch leiht, kann net versteggelt bleiwe.
15 Es steckt aach nimand e Eellamp an un stellt se dann unner e Kiwel. Er stellt se im Gähedäl uf e Stänner. Dann gebt se jedem im Haus Licht.
16 Genauso soll aach eier Licht vor de Mensche scheine: Se solle siehn, was ner Guddes dun, un eier Vadder im Himmel ehre.“
Iwer das Gesetz, wo de Mose gebb hat
17 „Denggen nur net, ich wär komm, fer em Mose sei Gesetz oder die Schrifde vun de Prophede außer Kraft se setze! Ich bin komm, fer se voll zur Geldung se bringe un net, fer se außer Kraft se setze! 18 Das äne sahn ich eich: Solang wie de Himmel un die Erd net vergehn, vergeht aach kä änzicher Buschdawea un kä Strichelche vum Gesetz. Alles muss so bassiere. 19 Wer awer irjend ebbes vun dem, was Gott gebott hat, abschafft – un wann’s es Klänschde wär – un dut’s de Mensche so beibringe, der werd im Himmelreich als de Klänschde angesiehn. Wer’s awer selwer inhallt un annere beibringt, werd im Himmelreich als e Großer angesiehn.“
5:18a Wärtlich: Joda. Das is de klänschde griechische Buschdawe, un der entsprecht em klänschde hebräische Buschdawe, em Jod.
20 „Ich sahn eich: Wann eier Gerechdichkät net besser is wie die vun de Schriftgelehrde un Pharisäer, komme ner eerscht gar net ins Himmelreich.“
Wo Mord anfangt
21 „Ihr hann geheert, dass Gott zu eiere Vorfahre gesaht hat:
23 „Wann du also dei Geschenk an de Aldar bringscht un wann der dort infallt, dass dei Bruder ebbes gäh dich hat, 24 dann loss dei Geschenk grad dort vor’m Aldar leihe. Geh hämm un guck, dass de seeerscht met deim Bruder änich werscht. Dodenoh kannsch’e serickkomme un dei Geschenk opfere.“
25 „Mach met dem, wo dich anklaacht, ohne se warde Friede, solang wie du noch met em uf em Wääch zum Gericht bischt, sunscht iwergebt er dich em Richder, un de Richder iwergebt dich em Gerichtsdiener, un du werscht ins Gefängnis geschmiss.
26 Das äne sahn ich der: Dort kommsch’e net eraus, bis de dei Schuld bis uf die letscht Minza abbezahlt hascht.“
5:26a Wärtlich: bis uf de letschde Quadrans. Das war die klänscht reemisch Minz, de 64. Däl vu’me Verdienscht vun äm Daach.
Vum Näwenausgehn
27 „Ihr hann geheert, dass Gott zu eiere Vorfahre gesaht hat:
5:28a Es griechische Wort fer Fra kann bedeide: E Fra, wo verheirat is, oder e Fra im Allgemäne.
29 „Reiß dei rechts Au aus un schmeiß es fort, wann’s dich zum Beese verfiehrt! Es is besser fer dich, wann äner vun deine Kärberdäle verlor geht, wie wann dei ganzer Leib in die Häll geschmiss werd.
30 Un hack dei rechts Hand ab un schmeiß se fort, wann se dich zum Beese verfiehrt! Es is besser fer dich, wann äner vun deine Kärberdäle verlor geht, wie wann dei ganzer Leib in die Häll geschmiss werd.“
Vun de Eheschädung
31 „Es hääscht aach:
5:32a Wärtlich: außer wann e Fall vun Hurerei vorleiht.
Vum Schweere
33 „Ihr hann weider geheert, dass Gott zu eiere Vorfahre gesaht hat:
5:33a Oder: Schweer nix, was verkehrt is!
5:37b Oder: Jedes weidere Wort is vum Beese.
Vun de Vergeldung
38 „Ihr hann geheert, dass Gott gesaht hat:
5:41a Reemische Soldade un Beamde hann jederzeit e Zivilischt dezu zwinge känne, fer de Wääch se weise oder Laschde se drahn, allerdings nur e reemischi Meil weit (1.478,5 Meder).
Wie mer die Mensche lieb hann soll
43 „Ihr hann geheert, dass die Leit gesaht hann:
48 „Ihr solle awer vollkomme sinn, genauso wie eier Vadder im Himmel vollkomme is.“
Guddes dun
1 „Achden druf, dass ner eier Almose net vor de Aue vun de Mensche gewe, dass’e eich jo siehn. Sunscht hann’er vun eierm Vadder im Himmel kä Lohn meh se erwarde.
2 Loss es net vor der her met Posaune ankinniche, wann de dei Almose gebbscht, so, wie’s die Scheinheiliche in de Synagooche un uf de Gasse mache, dass die Leit se groß ansiehn solle. Das äne sahn ich eich: Die hann ihr Lohn dodemet schun krieht.
3 Wann du Almose gebbscht, soll dei links Hand net wisse, was die rechts macht.
4 Dei Almose soll geheim bleiwe. Dann belohnt dich aach dei Vadder, wo ins Geheime guckt, vor alle Leit.“
Vum Bäde
5 „Wann du bäde duscht, sollscht du net so sinn wie die Scheinheiliche. Die stelle sich nämlich gäre in de Synagooche un an de Egge vun de Stroße hin un bäde, dass’e vun de Leit jo gesiehn werre. Das äne sahn ich eich: Die hann ihr Lohn dodemet schun krieht. 6 Du awer, geh in dei Zimmer, wann de bäde willscht, sperr die Dir zu, un bät zu deim Vadder, wo im Geheime immer do is. Un dei Vadder, wo ins Geheime guckt, belohnt dich dann vor alle Leit dodefor.“
7 „Laweren net an äm Stick esselwe, wann’er bäde, so wie die Mensche, wo Gott net kenne. Die männe nämlich, se däde erheert werre, wann se e Haufe Worde mache. 8 Machen’s net so wie die! Eier Vadder wäß doch, was ner brauche, noch eeb ner ebbes vu’m verlange. 9 Bäden deshalb so:
‚Unser Vadder im Himmel!
Loss dei Name heilich gehall werre!
10 Loss dei Reich komme!
Loss do uf de Erd bassiere, was du willscht, genauso wie’s im Himmel aach bassiert!
11 Gebb uns jede Daach, was mer fer se läwe brauche!
12 Un vergebb uns unser Schuld, genauso wie aach mir dene vergewe, wo an uns schullich wor sinn.
13 Un fiehr uns net in Versuchung, erlees uns awer vum Beese.a
[Dir geheert nämlich es Reich un die Kraft un die Herrlichkät, fer immer. Amen.‘]
6:13a Me’m Beese is das, was schlecht is im Allgemäne, oder de Beese, de Deiwel, gemännt.
14 Wann’er nämlich de Mensche ihr Verfählunge vergewe, vergebt eich eier himmlischer Vadder aach.
15 Wann’er de Mensche ihr Verfählunge awer net vergewe, vergebt eich eier Vadder eier Verfählunge aach net.“
Vum Faschde
16 „Schneiden net wie die Scheinheiliche e wehlädiches Gesicht, wann’er faschde! Die Scheinheiliche vernohlässiche nämlich ihr Aussiehn,a dass die Leit merge, dass’e faschde. Das äne sahn ich eich: Die hann ihr Lohn dodemet schun krieht.
17 Du awer, hall dei Hoor in Ordnung,b wann de faschde duscht, un wäsch der’s Gesicht,
18 dass die Leit net merge, dass de faschde duscht. Nur dei Vadder, wo im Geheime immer do is, soll’s wisse. Un dei Vadder, wo ins Geheime guckt, belohnt dich dann vor alle Leit dodefor.“
6:16a Wärtlich: Die Scheinheiliche entstelle nämlich ihr Gesichder.
6:17b Wärtlich: salb dei Kopp.
Dort, wo eier Schatz is, is aach eier Herz
19 „Sammelen do uf de Erd kä Reichdimer an, wo se vun de Modde un vun de Wirma gefresst werre un wo die Raiwer inbreche un se klaue.
20 Sammelen awer Reichdimer im Himmel an, wo se net vun de Wirm un aach net vun de Modde gefresst werre un wo die Raiwer net inbreche un se klaue.
21 Dort, wo eier Schatz is, is nämlich aach eier Herz.“
6:19a Oder: vum Roscht. Genauso im Vers 20.
Vum Licht un vun de Dunggelhät. Es Gleichnis vum Au
22 „Es Au gebt deim Leib Licht. Wann dei Au klar is, is aach dei ganzer Leib voll Licht.
23 Wann dei Au awer bees is, is dei ganzer Leib voll Dunggelhät. Wann also es Licht in dir Dunggelhät is, wie groß muss dann die Dunggelhät sinn!“
Gott un’s Geld
24 „Nimand kann zwä Herre diene! Entweder dut er dene äne hasse un hat dene annere gäre, oder er hallt zu dem äne un dut dene annere verachde. Ihr känne net Gott un em Geld diene!“
Machen eich kä Sorje!
25 „Aus dem Grund sahn ich eich: Machen eich kä Sorje iwer eier Läwe un dodriwer, was ner esse un dringge solle, aach net iwer eier Leib un iwer das, was ner andun solle. Es Läwe is doch wichdicher wie’s Esse un de Leib wichdicher wie die Kläder, oder net? 26 Guggen eich doch nur emo die Vächel unner’m Himmel an! Die säe nix un ernde nix. Se schaffe aach nix in Scheiere, un trotzdem dut se eier himmlischer Vadder fiddere. Sinn ihr net vil meh wert wie die? 27 Wer vun eich kann sich dodedurch, dass er sich Sorje macht, sei Läwe aach nur e klänes Stickche länger mache?“
28 „Un fer was mache ner eich Sorje iwer eier Kläder? Guggen eich doch nur emo an, wie die Lilie uf em Feld wachse! Die schaffe nix un nähe sich aach kä Kläder. 29 Ich sahn eich awer: Sogar de Salomo war in all seiner Pracht net so scheen angedun wie äni vun dene. 30 Wann Gott awer schun es Gras uf em Feld, wo heit do steht un morje in de Oowe geschmiss werd,a so scheen andut, dann gebt er eich, wo ner nur so wenich Glawe hann, doch eerscht recht Kläder, oder net?“
6:30a Die Mensche in Israel hann zu der Zeit nur wenich Feierholz gehat. Deshalb hann se aach es verdruggelde Gras als Brennmaderial benutzt.
31 „Machen eich also kä Sorje! Frohen net: ‚Was solle mer dann esse? Was solle mer dringge? Oder was solle mer andun?’ 32 Hinner all dem sinn die Mensche her, wo Gott net kenne. Eier himmlischer Vadder wäß nämlich, dass ner das alles brauche. 33 Eich muss es awer seeerscht um Gott sei Reich un um sei Gerechdichkät gehn. Dann gebt eich Gott all das annere noch debei!“
34 „Machen eich also kä Sorje iwer das, was morje is! Morje der Daach dut schun fer sich selwer sorje. Es langt, wann jeder Daach sei eicheni Lascht met sich bringt.“
Nimand soll sei Nägschder verurdäle
1 „Spielen eich net zum Richder iwer annere uf, sunscht werre aach ihr vun Gott gericht! 2 So wie ihr nämlich richde, dut Gott aach emo iwer eich richde, u’met dem Moß, wo ihr demet messe un ausdäle, werd aach eich ausgedält.“
3 „Wie kommt’s nur, dass du de Schliwer im Au vun deim Bruder siehscht un merkscht nix vun dem Balge in deim eichene Au?
4 Wie kannsch’e zu deim Bruder sahn: ‚Hall emo still! Ich will der de Schliwer aus em Au ziehe’ – un dodebei steckt e ganzer Balge in deim eichene Au?
5 Du Scheinheilicher! Zieh doch seeerscht dene Balge aus deim eichene Au eraus. Dann siehsch’e deitlich, fer de Schliwer aus em Au vun deim Bruder se ziehe.“
Mer muss äns vum annere unnerscheide känne!
6 „Gewen de Hunn net, was heilich is, un schmeißen eier Perle net vor die Sai! Die kännde sunscht met ihre Fieß uf ne erumtrambele un sich dann erumdrähe un eich in Stigger reiße.“
Wer Gott noh dem froht, was er brauch, krieht’s vun Gott
7 „Bidden, dann kriehn’er! Suchen, dann finne ner! Klobben an, dann werd eich ufgemacht!
8 Jeder, wo bidde dut, krieht nämlich. Wer sucht, finnt, un wer anklobbt, dem werd ufgemacht.
9 Oder gebt’s jemand unner eich, wo seim Bub e Stän gebt, wann der froht, ob er Brot hann kann?
10 Gebt er’m e Schlang, wann er e Fisch hann will?
11 Wann ihr also, wo ner wirklich bees sinn, das ferdich bringe, fer eiere Kinner gudde Geschengge se gewe, wiffel meh gebt eier Vadder im Himmel dann dene Guddes, wo ne dodenoh frohe!“
E guddi Reechel fer de Umgang met de Mensche
12 „Verhallen eich de Mensche gähiwer in allem so, wie ner’s vun ihne eich gähiwer aach erwarde. Das is es nämlich, was em Mose sei Gesetz un die Schrifde vun de Prophede verlange.“
Die eng Dir
13 „Gehn durch die eng Dir ins Läwe! Die Dir, wo ins Verderwe fiehrt, is nämlich brät, un de Wääch dorthin is bequem, un vil Leit gehn durch die Dir.
14 Die Dir awer, wo ins Läwe fiehrt, is eng, un de Wääch dorthin is schmal, un nur wenich Leit finne ne.“
E Bam erkennt mer an seiner Frucht
15 „Nemmen eich in Acht vor de falsche Prophede! Verklät als harmlose Schäf komme se bei eich, innewenzich sinn se awer reißende Wälf. 16 An ihrer Frucht känne ner se erkenne. Pligge die Leit dann Drauwe vun de Dorestraicher oder Feiche vun de Dischdelstäck?“
17 „So is an jedem gudde Bam e guddi Frucht. A’me faule Bam is awer e schlechdi Frucht.
18 A’me gudde Bam kann kä schlechdi Frucht un a’me faule Bam kä guddi Frucht sinn.
19 Jeder Bam, wo kä guddi Frucht bringt, werd abgehackt un ins Feier geschmiss.
20 An ihrer Frucht känne ner die falsche Prophede also erkenne.“
Manche Leit komme net in de Himmel!
21 „Net jeder, wo an äner Tour ‚Herr’ zu mer saht, kommt aach ins Himmelreich. Im Gähedäl! Nur, wer macht, was mei Vadder im Himmel will, kommt enin.
22 E Haufe Leit sahn emo am Daach vum Gericht zu mer: ‚Awer Herr, si’mer dann net in deim Name als Prophede ufgeträt, un ha’mer net in deim Name Dämone ausgedrieb? Ha’mer net aach in deim Name e Haufe Wunner gedun?’
23 Dann sahn ich ne frei eraus:
Uf’s Fundament kommt’s an!
24 „Jeder, wo do die Worde heert, wo ich sahn, un demnoh macht, vergleich ich met eme verstänniche Mann, wo sei Haus uf e Felse gebaut hat. 25 Wie dann e Wolgebruch niddergang un’s Hochwasser komm is un wie de Sturm gedobt un an dem Haus gerisselt hat, do is es net ingestirzt. Es war nämlich uf e Felse gebaut.“
26 „Jeder awer, wo do die Worde heert, wo ich sahn, un net demnoh macht, gleicht eme unverstänniche Mann, wo sei Haus uf de Sand gebaut hat.
27 Wie dann e Wolgebruch niddergang un’s Hochwasser komm is un wie de Sturm gedobt un an dem Haus gerisselt hat, is es ingestirzt un dodal gabutt gang.“
Wie das, was de Jesus gepreddicht hat, uf die Leit gewirkt hat
28 Wie de Jesus ferdich war, fer das alles se sahn, hat das, was er ne beigebrung hat, bei de Leit schwer gewoh.
29 Er hat se nämlich unnerwies wie äner, wo Vollmacht hat, un net wie die Schriftgelehrde.
DE MATTHÄUS DUT BERICHDE, WIE DE JESUS VERSCHIEDENE WUNNER GEDUN HAT: 8,1-9,34
E Aussätzicher werd gesund
1 Wie de Jesus vun dem Berch erunnerkomm is, sinn e Haufe Leit met em gang.
2 Uf ämo is e Aussätzicher komm un is vor’m uf die Knie gefall un hat gesaht: „Herr, wann du willscht, kannsch’e mich rein mache.“
3 Do hat de Jesus die Hand ausgestreckt un hat an’e drangefahr. „Ich will!“, hat er gesaht, „du sollscht rein sinn!“ Do is der Aussätziche uf de Stell rein wor.
4 Dodenoh hat de Jesus zu’m gesaht: „Bass uf! Sah nimand ebbes dodevun! Geh awer, un weis dich em Prieschder. Un bring als Beweis fer die Leit das Opfer, wo vum Mose vorgeschrieb wor is.“
De Hauptmann vun Kapernaum
5 Wie de Jesus noh Kapernaum komm is, is e reemischer Hauptmann bei ne komm un hat um Hilf bei’m angehall. 6 „Herr“, hat er gesaht, „mei Diener leiht gelähmt dehämm un hat e furchbari Pein.“ 7 Do hat de Jesus zu’m gesaht: „Ich komme un mache ne gesund.“ 8 „Herr“, hat der Hauptmann dodruf gesaht, „ich bin’s net wert, dass du unner mei Dach kommscht. Awer sah nur e Wort, dann werd mei Diener gesund. 9 Ich bin jo selwer aach e Mann, wo uf de Befehl vun Vorgesetzde heere muss, un hann selwer Soldade unner mer. Wann ich zu äm sahn: ‚Geh!’, dann geht er, un wann ich zu’me annere sahn: ‚Komm!’, dann kommt er. Wann ich zu meim Diener sahn: ‚Mach emo das un das!’, dann macht er das.“ 10 Wie de Jesus das geheert hat, hat er sich gewunnert, un hat zu dene Leit, wo em nohgelaf sinn, gesaht: „Das äne sahn ich eich: Net emo in Israel hann ich so e großer Glawe gefunn.“
11 „Ich sahn eich awer: Es komme emo vil Leit vum Oschde un vum Weschde un hugge sich im Himmelreich me’m Abraham, me’m Isaak u’me’m Jakob an de Disch. 12 Awer die Leit, wo’s Reich defor bestimmt war, werre in die diefscht Dunggelhät enausgeschmiss. Dort heile se dann un klabbere met de Zänn.“
13 Dann hat de Jesus zu dem Hauptmann gesaht: „Geh nur! So, wie du geglabt hascht, soll’s der gehn.“ Un noch in derselwe Stunn is sei Diener gesund wor.
De Jesus wirkt kraftvoll in Kapernaum
14 Dodenoh is de Jesus ins Haus vum Petrus gang un hat gesiehn, dass em Petrus sei Schwiehrmudder met Fiewer im Bett geläh hat. 15 Do hat er an ihr Hand drangefahr, un’s Fiewer is vun er gewich, un se is ufgestann un hat fer se gesorcht.
16 Wie’s Owend wor is, hann die Leit e Haufe Besessene bei de Jesus gebrung, un er hat die Geischder met dem, was er gesaht hat, ausgedrieb un hat die Krangge allegar gesund gemacht.
17 So is ingedroff, was durch de Prophet Jesaja gesaht wor is:
Es koscht ebbes, wa’mer me’m Jesus läwe will
18 Wie de Jesus die vile Leit um sich erum gesiehn hat, hat er Order gebb, fer me’m Boot uf die anner Seit vum See se fahre. 19 Do is e Schriftgelehrder bei ne komm un hat zu’m gesaht: „Määschder, ich will met der gehn, egal, wo du hingehscht!“ 20 Do hat de Jesus zu’m gesaht: „Die Fichs hann ihr Bau un die Vächel unner’m Himmel ihr Neschder, awer ich, de Menschesohn, hann nirjenswo e Platz, wo ich mei Kopp hinlehe kann.“
21 Dodenoh hat e annerer, äner vun seine Jinger, zu’m gesaht: „Herr, loss mich seeerscht noch hämmgehn u’mei Vadder begrawe.“
22 De Jesus hat awer zu’m gesaht: „Komm met mer, un loss die Dode ihr Dode begrawe!“
De Sturm uf em See Genezaret
23 Dann is de Jesus ins Boot gestieh, un sei Jinger sinn hinner’m herkomm. 24 Uf ämo hat’s e großer Sturm uf em See gebb, so dass die Welle iwer’s Boot gang sinn. De Jesus hat awer geschloft. 25 Do sinn sei Jinger bei ne gang un hann’e wach gemacht. „Herr“, hann se geruf, „helf uns, sunscht geh’mer unner!“ 26 De Jesus hat awer zu ne gesaht: „Was sinn’er dann nur for Angschthase, ihr met eierm kläne Glawe?“ Dodenoh is er ufgestann un hat de Luft un em Wasser gedroht. Do is es ganz ruhich wor.
27 Die Leit hann sich awer gewunnert un hann gefroht: „Was is’enn das do for e Mensch, dass sogar die Luft un de See uf ne heere?“
De Jesus macht in Gergesa zwä Mannsleit, wo besess sinn, frei
28 Wie de Jesus uf die anner Seit vum See ins Gebiet vun de Gergesener komm is, sinn zwä Besessene bei ne gelaf komm. Die ware aus de Grabhehle komm un ware so gefährlich, dass nimand meh dene Wääch, wo dort annegang is, benutze hat känne. 29 „Was ha’mir’enn met dir se dun, Jesus, du Sohn vun Gott?“, hann se uf ämo gekrisch. „Bischt du doher komm, fer uns schun vor de Zeit se queele?“
30 Net weit fort vun’e war e großi Herd Schwein uf de Wäd.
31 Do hann die Dämone gebeddelt un hann zum Jesus gesaht: „Erlab uns doch wenichdens, fer in do die Herd Schwein se fahre, wann du uns ausdreiwe duscht.“
32 „Gehn!“, hat de Jesus do zu ne gesaht. Do sinn se aus dene zwä Mannsleit erauskomm un in die Herd Schwein eningefahr. Un uf de Stell hat sich die ganz Schweineherd de Abhang enunner in de See gestirzt un is im Wasser versuff.
33 Dodrufhin sinn die Leit, wo die Schwein gehiet hodde, fortgelaf. Se sinn in die Stadt komm un hann dort alles verzehlt, aach das, was met dene Besessene bassiert war.
34 Do hat sich die ganz Stadt uf die Bän gemacht. Die Leit sinn allegar bei de Jesus gelaf, un wie se ne gesiehn hann, hann se ne gehääscht, er sollt sich aus ihrm Gebiet fortmache.
De Jesus macht e Gelähmder gesund
1 Dodenoh is de Jesus ins Boot gestieh un iwer de See gefahr un is wider in die Stadt komm, wo er gewohnt hat.a
9:1a Das hääscht, er is noh Kapernaum komm.
2 Do hann die Leit uf ämo e Gelähmder, wo uf erer Draach geläh hat, bei ne gebrung. Un wie de Jesus gesiehn hat, wie groß ihr Glawe war, hat er zu dem Gelähmde gesaht: „Couraasch, mei Bub! Dei Sinde sinn dir vergebb!“
3 Do hann e paar vun de Schriftgelehrde bei sich gedenkt: „Der do dut iwer Gott läschdere!“
4 De Jesus hat awer gesiehn, was se gedenkt hann.a „Fer was hann’er nur so beese Gedangge in eierm Herz?“, hat er gefroht.
5 „Was is’enn leichder? Fer se sahn: ‚Dei Sinde sinn dir vergebb!’, oder fer se sahn: ‚Steh uf un geh do erum?’
6 Ihr solle awer erkenne, dass ich, de Menschesohn, die Vollmacht hann, fer do uf de Erd Sinde se vergewe.“ Dodenoh hat er zu dem Gelähmde gesaht: „Steh uf, holl dei Draach un geh hämm!“
7 Do is der Mann ufgestann un is hämmgang.
8 Wie die Leit das gesiehn hann, hann se sich gewunnert un hann Gott gelobt, wo de Mensche so e Vollmacht gebb hat.
9:4a Nur Gott wäß, was Mensche dengge (vgl. 1Sam 16,7; 1Keen 8,39; Apg 1,24). Das dut belehe, dass de Jesus Gott is.
De Jesus beruft de Matthäus un esst met de Zällner
9 Wie de Jesus vun dort fortgang is, hat er e Mann an de Zollstell hugge gesiehn, wo Matthäus gehääscht hat. Zu dem hat er gesaht: „Komm met mer!“ Do is de Matthäus ufgestann u’met em gang.
10 Un wie de Jesus im Haus vum Matthäus am Esse war, sinn aach e Haufe Zällner un Sinder komm un hann sesamme me’m Jesus un seine Jinger gess. 11 Wie die Pharisäer das gesiehn hann, hann se zu seine Jinger gesaht: „Wie kann eier Määschder nur sesamme met Zällner un Sinder esse?“
12 De Jesus hat das awer geheert un hat zu ne gesaht: „Die Gesunde brauche kä Dogder, awer die Krangge!
13 Gehn awer un denggen emo driwer noh, was das bedeide dut:
Es is noch net die Zeit, fer se faschde
14 Dodenoh sinn em Johannes sei Jingera bei de Jesus komm un hann’e gefroht: „Wie kommt’s’enn, dass mir un die Pharisäer so vil faschde, awer dei Jinger mache das net?“ 15 „Känne dann die Hochzeitsgäscht draurich sinn, wann de Braidigam noch bei ne is?“, hat de Jesus do zu ne gesaht. „Es kommt awer emo die Zeit, wo se de Braidigam eweggenumm kriehn. Dann faschde se.“
9:14a Das hääscht die Jinger vum Johannes, wo gedaft hat.
16 „Nimand dut e neies Stick Stoff uf e aldes Kläd nähe. Der neie Stoff reißt jo doch wider vun dem Kläd ab,a un der Riss werd nur noch greßer.
17 Mer fillt aach kä neier Wein in alde Schlaich, sunscht verreiße die Schlaich, un der Wein laft aus. Die Schlaich sinn dann fer nix meh se gebrauche. Nä, neier Wein fillt mer in neie Schlaich. Dann halle se sich allezwä.“
9:16a Weil er beim Wäsche ingeht.
De Jesus macht em Jairus sei Dochder wider lewennich un e kranggi Fra gesund
18 Wie de Jesus noch dran war, fer das zum Johannes seine Jinger se sahn, is e Synagoochevorsteher komm un is vor’m uf die Knie gefall. „Mei kläni Dochder is grad gestorb“, hat er gesaht. „Awer komm un leh er dei Hand uf, dann werd se wider lewennich!“ 19 Do is de Jesus ufgestann un is hinner’m hergang. Aach sei Jinger sinn metkomm.
20 Unnerwäächs hat sich uf ämo e Fra, wo schun seit zwällef Johr dauernd Blut verlor hat, vun hinne an de Jesus drangeschafft un hat an de Saum vun seim Kläd drangefahr. 21 Se hat nämlich bei sich gedenkt: „Wann ich nur an sei Kläd dranfahre kännt, dät ich schun gerett werre.“ 22 Do hat sich de Jesus erumgedräht un hat die Fra gesiehn. „Couraasch, mei Dochder!“, hat er gesaht, „dei Glawe hat dich gerett.“ Un vun der Stunn an war die Fra gesund.
23 Wie de Jesus ins Haus vun dem Synagoochevorsteher komm is un die Fleedespielera un die vile Leit gesiehn hat, wo Krach gemacht hann,
24 do hat er zu ne gesaht: „Gehn emo enaus! Das Mäde is net gestorb! Es schloft nur.“ Do hann se ne ausgelacht.
25 Wie die Leit dann enausgejaht wor ware, is de Jesus eningang un hat das Mäde an de Hand genumm.b Do is es ufgestann.
26 Die Sach hann se dodrufhin in der ganz Geechend erumverzehlt.
9:23a Fleedespiel hat zum Drauerzeremoniell geheert.
9:25b Noh’m jidische Gesetz werd jemand, wo an e Doder dranfahrt, unrein (vgl. 4Mo 19,11-22). Das is awer im Fall vum Jesus net bassiert, weil de Jesus Macht iwer de Dod hat un so die Unreinhät, wo de Dod verursacht, ewegmacht.
De Jesus macht zwä Blinde gesund
27 Wie de Jesus vun dort fortgang is, sinn em zwä Blinde nohgelaf un hann laut geruf: „Erbarm dich iwer uns, du Sohn vum David!“
28 Wie de Jesus dann dehämm ankomm is, sinn die Blinde bei ne komm. Do hat er se gefroht: „Glawe ner dann, dass ich eich helfe kann?“ „Jo, Herr!“, hann se do zu’m gesaht.
29 Dodrufhin hat er an ihr Aue drangefahr un hat gesaht: „So wie ner geglabt hann, soll’s eich ergehn!“
30 Do hann se uf ämo siehn känne.a De Jesus hat ne awer ausdricklich gebott: „Siehn zu, dass nimand ebbes dodevun heert!“
31 Se sinn awer fortgang un hann in der ganz Geechend Sache vum Jesus verzehlt.
9:30a Wärtlich: Do sinn ihr Aue ufgemacht wor.
De Jesus macht e Mann frei, wo besess un stumm is
32 Iwerdem, wo die zwä fortgang sinn, hann die Leit e Mann bei de Jesus gebrung, wo vu’me Dämon besess un stumm war.
33 Un kaum hat de Jesus dene Dämon ausgedrieb gehat, hat der Stumme geschwätzt. Do hann sich die Leit gewunnert un hann gesaht: „So ebbes hat mer in Israel noch nie gesiehn!“
34 Die Pharisäer hann awer behaupt: „Der dreibt die Dämone durch de Owerschde vun de Dämone aus.“
DE MATTHÄUS BESCHREIBT, WIE DE JESUS SEI JINGER BEI’S VOLK ISRAEL GESCHICKT HAT: 9,35-11,1
Em Volk werd Erbarme zudäl
35 De Jesus is durch jedi Stadt un jedes Dorf gezoh un hat die Leit in ihre Synagooche unnerwies un’e die gutt Nohricht vum Himmelreich gepreddicht. Die Krankhäde un Gebreche im Volk hat er allegar gehält.
36 Un wie er die vile Mensche gesiehn hat, hat er Metläd met ne gehat. Se ware nämlich ganz ab un allängeloss wie Schäf, wo kä Hirt hann.
37 Do hat er zu seine Jinger gesaht: „Die Ernt is groß, awer es sinn nur wenich Leit do, fer se absemache.
38 Bidden deshalb de Herr vun de Ernt, dass er noch meh Leit uf sei Feld schickt!“
De Jesus wählt sich zwällef Aposchdele aus
1 Dann hat de Jesus sei zwällef Jinger bei sich geruf un hat ne die Vollmacht gebb, fer die unsauwere Geischder aussedreiwe un jedi Krankhät un jedes Gebreche se häle.
2 Die Name vun dene zwällef Aposchdele sinn:
als Eerschder de Simon, wo aach Petrus genennt werd,
dann de Andreas – sei Bruder –,
de Jakobus, wo em Zebedäus sei Bub war,
un de Johannes, de Bruder vum Jakobus,
3 de Philibbus un de Bardolomäus,
de Thomas un de Matthäus,a wo Zällnerb war,
de Jakobus, wo em Alphäus sei Bub war,
un de Lebbäus, wo aach de Beiname Thaddäus hat,
4 de Simon vun Kana
un de Judas Ischariot, wo de Jesus späder verrot hat.
10:3a Em Matthäus sei annerer Name war Levi (vgl. Mk 2,14-15).
10:3b Oder: Steierindreiwer.
De Jesus schickt sei zwällef Jinger aus
5 Do die Zwällef hat de Jesus ausgeschickt un hat ne ufgedrah: „Bleiwen eweg aus dene Gebiede, wo die Leit kä Judde sinn, un gehn net in e samaridischi Stadt! 6 Gehn awer bei die verlorene Schäf vum Haus Israel! 7 Gehn un preddichen: ‚Es Himmelreich is ball do!’ 8 Machen die Krangge gesund un hälen die Aussätziche! Machen die Dode wider lewennich un dreiwen die Dämone aus! Was ner fer nix krieht hann, gewen aach fer nix weider!“
9 „Steggen eich kä Gold, kä Silwer un kä Kupfergeld in eier Girdel! 10 Nemmen aach kä Vorrotsdasch met uf de Wääch, kä zwäddes Hemd, kä Schuh un kä Wannerstegge! Wer schafft, hat nämlich e Recht uf sei Läwensunnerhalt.“
11 „Suchen noh jemand, wo’s wert is, fer eich ufsenemme, wann’er in e Stadt oder in e Dorf komme. Un bei dem bleiwen, bis ner weidergehn.
12 Wann’er in e Haus komme, grießen die Famillie, wo dort wohnt.
13 Un wann’s die Famillie wert is, soll eier Friede uf se komme. Wann’s die Famillie awer net wert is, soll eier Friede wider bei eich serickkomme.
14 Wann eich nimand ufnemme will un wann nimand heere will, was ner sahn, dann gehn aus dem Haus oder aus der Stadt enaus un schiddelen de Stab vun eiere Fieß ab.
15 Das äne sahn ich eich: Es Gebiet vun Sodom un Gomorra werd am Daach vum Gericht net so hart gestroft wie so e Stadt!“
Die Jinger werre emo gefordert un verfolcht
16 „Guggen, ich schigge eich wie Schäf midde unner die Wälf. Aus dem Grund solle ner raffiniert wie die Schlange un unschullich wie die Dauwe sinn.“
17 „Nemmen eich vor de Mensche in acht! Se bringe eich nämlich vor die Gerichde un gääschele eich in ihre Synagooche. 18 Wäh mir werre ihr aach de Gouverneere un Keeniche vorgefiehrt, dass ner vor ihne un vor dene Mensche, wo kä Judde sinn, als Zeihe ufträde känne. 19 Machen eich kä Sorje dodriwer, wie ner schwätze oder was ner sahn solle, wann se eich vor Gericht stelle. Wann’s druf ankommt, gebt eich Gott nämlich in, was ner sahn solle. 20 Net ihr sinn die, wo dann schwätze. Durch eich schwätzt im Gähedäl dann de Geischt vun eierm Vadder.“
21 „Äner Bruder liwert de annere em Dod aus un e Vadder sei Kind. Die Kinner gehn gäh ihr Eldere vor un losse se umbringe. 22 Un wäh meim Name werre ner vun jedem gehasst. Wer awer bis ans Enn durchhallt, werd gerett!“
23 „Wann se eich in äner Stadt verfolche, flichden in e anneri. Das äne sahn ich eich: Ihr werre met eierm Ufdraach in de Städt vun Israel net ferdich, bis ich, de Menschesohn, komme.“
24 „E Jinger steht net iwer seim Määschder un e Diener net iwer seim Herr.
25 De Jinger muss dodemet sefride sinn, wann’s em so geht wie seim Määschder, un de Diener, wann’s em so geht wie seim Herr. Wa’mer de Hausherr schun Belzebub nennt, wiffel meh dann die Leit, wo zu seim Haushalt geheere.“
Vor wem mer wirklich Angscht hann sollt
26 „Ihr brauche also vor de Mensche kä Angscht se hann! Es is nämlich nix verdeckt, was net emo ufgedeckt werd, un es is nix versteggelt, was net bekannt werd. 27 Sahn am hellichde Daach weider, was ich eich im Dunggele sahn, un preddichen vun de Hausdächer, was ich eich ins Ohr pischbere! 28 Ihr brauche kä Angscht vor dene se hann, wo de Leib umbringe – die Seel känne se net umbringe! Vor Gott, wo de Leib un die Seel em Verderwe in de Häll iwergewe kann, misse ner awer Angscht hann! 29 Werre net zwä Spatze fer e kläni Minza verkaf? Un trotzdem fallt käner vun’e uf die Erd, ohne dass es eier Vadder zulosst. 30 Awer bei eich hat er sogar jedes Hoor uf em Kopp gezehlt. 31 Deshalb brauche ner kä Angscht se hann. Ihr sinn vil meh wert wie e Haufe Spatze!“
10:29a Wärtlich: fer e Assarion. E Assarion war’s zwättklänschde reemische Geldstick, wo zu der Zeit im Umlaf war.
32 „Wer sich also vor de Mensche zu mir bekennt, zu dem dun ich mich aach vor meim Vadder im Himmel bekenne!
33 Wer awer vor de Mensche net zu mir steht, zu dem stehn ich aach net vor meim Vadder im Himmel!“
Bedingunge, fer me’m Jesus se läwe
34 „Denggen net, ich wär komm, fer Friede uf die Erd se bringe! Ich bin komm, fer’s Schwert se bringe un net de Friede.
35 Ich bin nämlich komm, fer
37 „Wer sei Vadder oder sei Mudder liewer wie mich hat, is es net wert, dass er zu mir geheert, un wer sei Sohn oder sei Dochder liewer wie mich hat, is es aach net wert, dass er zu mir geheert!
38 Wer sei Kreiz net uf sich nemmt un net hinner mer herkommt – aach der is es net wert, dass er zu mir geheert!
39 Wer sei Läwe erhalle will, dut’s verliere! Wer awer sei Läwe wäh mir verliert, der dut’s finne!“
Wie die belohnt werre, wo dene Mensche helfe, wo em Jesus geheere
40 „Wer eich ufnemmt, nemmt mich uf, un wer mich ufnemmt, nemmt dene uf, wo mich geschickt hat. 41 Wer e Prophet ufnemmt, weil er e Prophet is, krieht de Lohn vu’me Prophet, un wer e Gerechder ufnemmt, weil er e Gerechder is, krieht de Lohn vu’me Gerechde. 42 Das äne sahn ich eich: Wer äm vun do dene Kläne aach nur e Becher met kaldem Wasser se dringge gebt, weil er mei Jinger is, der krieht uf jede Fall sei Lohn dodefor!“
1 Wie de Jesus ferdich war, fer seine zwällef Jinger do die Order se gewe, is er vun dort weidergezoh, fer die Leit in ihre Städt se unnerweise un fer dort se preddiche.
DE MATTHÄUS VERZEHLT, WIE DE JESUS IN SEIM DIENSCHT WIDERSTAND ERFAHR HAT: 11,2-12,50
Is de Jesus de Messias? De Johannes froht, un de Jesus gebt Antwort
2 De Johannesa hat im Gefängnis vun dem geheert, was Chrischdus gemacht hat. Do hat er zwä vun seine Jinger losgeschickt 3 un hat ne frohe gelosst: „Bischt du der, wo komme soll,b oder misse mer noch uf e annerer warde?“
11:2a Das hääscht de Johannes, wo gedaft hat.
11:3b Das hääscht de Messias, wo vun de Heilich Schrift angekinnicht wor is (vgl. Sach 14,5; Mal 3,1).
4 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Gehn un sahn em Johannes, was ner heere un siehn:
5 Die Blinde siehn, un die Lahme känne gehn. Die, wo aussätzich sinn, werre rein, un Leit, wo dab sinn, känne heere. Die Dode werre lewennich gemacht, un die Arme kriehn die gutt Nohricht gepreddicht.
6 Un glicklich ka’mer dene nenne, wo sich net iwer mich ärjert.“
De Jesus un de Johannes, wo gedaft hat
7 Wie em Johannes sei Jinger gang ware, hat de Jesus angefang, fer de Leit ebbes iwer de Johannes se verzehle: „Was hann’er dann eichentlich siehn wolle, wie ner in die Wildnis gang sinn? E Schilfstängel, wo vun de Luft hin- un herbeweht werd?
8 Oder was hann’er sunscht siehn wolle, wie ner dort hingang sinn? E Mann in feine Kläder? Ihr wisse doch: Leit, wo fein angedun sinn, finnt mer in de Paläscht vun de Keeniche.
9 Was hann’er also siehn wolle, wie ner in die Wildnis gang sinn? E Prophet? Jo, ich sahn eich: Ihr hann meh wie e Prophet gesiehn!
10 De Johannes is nämlich der, wo’s in de Heilich Schrift devun hääscht:
11 „Das äne sahn ich eich: Unner all dene Mensche, wo jemols uf die Welt komm sinn, is käner ufgeträt, wo greßer is wie de Johannes, wo gedaft hat. Un trotzdem is de Klänschde im Himmelreich greßer wie er! 12 Vun de Daache vum Johannes, wo gedaft hat, an bis heit krieht’s Himmelreich Gewalt angedun, un Mensche, wo Gewalt anwenne, reiße’s an sich. 13 Bis in die Zeit vum Johannes hann nämlich die ganze Schrifde vun de Prophede un em Mose sei Gesetz es Himmelreich angekinnicht. 14 Un wann’er’s gille losse wolle: De Johannes is de Elija, wo hat solle komme. 15 Wer Ohre hat fer se heere, soll heere!“
16 „Met wem soll ich’enn do die Generation vergleiche? Se is wie Kinner, wo uf em Marktplatz hugge un ihre Spielkamerade zurufe:
17 ‚Mir hann eich uf de Fleet gespielt, un ihr hann net gedanzt. Mir hann eich Klaachelieder gesung, un ihr hann net getrauert.’
18 De Johannes is komm un hat net gess un net gedrunk, do sahn die Leit: ‚Der is vu’me Dämon besess!’
19 Ich, de Menschesohn, bin komm un dun esse un dringge, do sahn se: ‚Guggen emo do! Der fresst un sauft un is e Freind vun de Zällnera un Sinder!’ Awer die gättlich Weishät hat trotzdem vun dene Recht krieht, wo se annemme!“b
11:19a Oder: Steierindreiwer.
11:19b Wärtlich: Awer die Weishät hat trotzdem vun ihre Kinner Recht krieht!
De Jesus urdält iwer die Städt vun Galiläa
20 Dodenoh hat de Jesus angefang, fer dene Städt, wo die meischde vun seine Wunner bassiert ware, Vorwirf se mache. Se hann nämlich ihr Instellung net geännert gehat:
21 „Weh dir, Chorazin! Weh dir, Betsaida! Wann in Tirus un Sidon die Wunner bassiert wäre, wo bei eich bassiert sinn, hädde die Mensche dort ihr Instellung schun längscht geännert. Se hädde Sackkläder angedun un sich Äsche uf de Kopp gestraut, fer se weise, dass’e ihr Instellung geännert hann.
22 Jo, ich sahn eich: Tirus un Sidon werd am Daach vum Gericht emo net so hart gestroft wie ihr.
23 Un du, Kapernaum, wo du bis an de Himmel enufgehob wor bischt, du werscht bis ins Dodereich enunnergeschmiss! Wann in Sodom die Wunner bassiert wäre, wo bei dir bassiert sinn, dät’s heit noch stehn.
24 Jo, ich sahn eich: Es Gebiet vun Sodom werd am Daach vum Gericht emo net so hart gestroft wie ihr!“
De Jesus lobt de Vadder im Himmel
25 Zu der Zeit hat de Jesus gesaht: „Vadder, du bischt de Herr vum Himmel un vun de Erd. Ich lowe dich, weil du das do alles vor dene, wo Weishät un Bildung hann, versteggelt hascht un weil du’s de Unmindiche offebart hascht. 26 Jo, Vadder, so hat der’s gefall!“
27 „Mei Vadder hat mer alles iwergebb. Nimand kennt de Sohn wie nur de Vadder, un nimand kennt de Vadder wie nur de Sohn un wem’sa de Sohn offebare will!“
11:27a Oder: un wem ne.
Jeder is ingelad
28 „Kommen bei mich, ihr allegar, wo ner eich abplaache un schwäre Laschde se drahn hann. Ich verschaffe eich Ruh!
29 Nemmen mei Joch uf eich un gehn bei mir in die Lehr. Ich bin nämlich sanft un vun ganzem Herz demiedich. Dann finne ner Ruh fer eier Seele.
30 Mei Joch drickt nämlich net, u’mei Lascht is leicht!“
Die Sabbatfroh
1 Zu der Zeit is de Jesus emo a’me Sabbat zwische de Korestigger annegang. Sei Jinger hann Hunger gehat un hann angefang, fer e paar Ähre se pligge un die Käre se esse.
2 Wie die Pharisäer das gesiehn hann, hann se zum Jesus gesaht: „Guck emo do! Was dei Jinger do mache, is am Sabbat doch gar net erlabt!“a
3 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Hann’er dann nie geläst, was de David gemacht hat, wie er selwer un die, wo bei’m ware, Hunger hodde?
4 Wie er in Gott sei Haus gang is un das Brot gess hat, wo dort ausgeleht war un wo er un die Leit, wo bei’m ware, doch net hann dirfe esse? Das dirfe doch nur die Prieschder esse!
5 Un hann’er net im Gesetz vum Mose geläst, dass die Prieschder aach am Sabbat im Tembel Dienscht dun? Se breche also de Sabbat un werre trotzdem net schullich.
6 Ich sahn eich: Do is äner, wo meh is wie de Tembel!
7 Wann’er begriff hädde, was das hääscht:
12:2a Die Pharisäer hann’s Abreiße vun Ähre als „ernde“ angesiehn, was als Arwet am Sabbat verbott war.
De Jesus macht e Mann am Sabbat gesund
9 Dodrufhin is de Jesus vun dort weidergang un is in ihr Synagooch komm. 10 Dort war e Mann, wo e verwachseni Hand hott. Die Pharisäera hann de Jesus gefroht: „Is es erlabt, fer am Sabbat jemand se häle?“ Se hann nämlich e Ursach gesucht, fer ne anseklaache. 11 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Angenumm, äner vun eich hat e Schof, un das fallt am Sabbat in e Grub. Greift er dann net zu un zieht’s wider eraus? 12 Jetz is awer doch e Mensch vil meh wert wie e Schof! Also darf mer am Sabbat Guddes dun!“ 13 Dodrufhin hat er zu dem Mann gesaht: „Streck emo dei Hand aus!“ Do hat der se ausgestreckt. Un se is wider ganz wor un war so gesund wie die anner.
12:10a Oder: Die Leit.
14 Die Pharisäer sinn awer aus der Synagooch gang un hann e Plan gäh de Jesus gemacht. Se hann erauskriehn wolle, wie se ne umbringe kännde.
De Jesus dut Gott diene
15 Wie de Jesus gemerkt hat, was die Pharisäer vorgehat hann, hat er sich vun dort serickgezoh. E Haufe Leit sinn em awer nohgelaf. Do hat er die Krangge allegar gesund gemacht. 16 Dodrufhin hat er ne ausdricklich verbott, fer erumseverzehle, wer er is. 17 So hat indreffe solle, was Gott durch de Prophet Jesaja gesaht hat:
18
19
20
21
Kann sich de Deiwel selwer ausdreiwe?
22 Dodenoh hann die Leit e Besessener, wo blind un stumm war, bei de Jesus gebrung. De Jesus hat ne gesund gemacht, so dass der Mann, wo bis dohin blind un stumm war, hat känne schwätze un siehn. 23 Do ware die Leit allegar außer sich un hann sich gefroht: „Is das villeicht de Davidssohn?“
24 Wie die Pharisäer das geheert hann, hann se gesaht: „Der dreibt die Dämone nur durch de Belzebub, de Owerschde vun de Dämone, aus.“
25 De Jesus hat awer gewisst, was se gedenkt hann. Deshalb hat er zu ne gesaht: „Jedes Reich, wo met sich selwer net änich is, geht zugrunn, un kä Stadt oder Famillie, wo met sich selwer net änich is, bleibt bestehn. 26 Wann de Deiwel also de Deiwel ausdreibt, is er met sich selwer net änich. Wie kann’enn sei Reich do bestehn? 27 Wann ich die Dämone wirklich durch de Belzebub ausdreiwe, durch wene dreiwe se’nn dann eier Anhänger aus? Eier eichene Leit sinn deshalb emo die, wo eich richde! 28 Gott sei Reich is awer bei eich komm, wann ich die Dämone durch Gott sei Geischt ausdreiwe.“
29 „Oder wie kann jemand ins Haus vu’me starge Mann inbreche un dem sei Sache klaue, wann er dene Mann net vorher fesselt? Eerscht dann kann er sei Haus ausrauwe.“
30 „Wer net uf meiner Seit steht, is gäh mich, un wer net met mer sammelt, straut ausenanner.
31 Deshalb sahn ich eich aach: Die Mensche kriehn alles vergebb, wo se demet sindiche un Gott läschdere. Wann se awer de Heiliche Geischt läschdere, vergebt ne Gott net!
32 Aach dem, wo ebbes gäh mich, de Menschesohn, saht, vergebt Gott. Wer awer ebbes gäh de Heiliche Geischt saht, dem vergebt er net, in do der Welt net un aach net in der Welt, wo noch kommt.“
E Bam erkennt mer an seiner Frucht
33 „Wann’er e gudder Bam planze, is aach sei Frucht gutt. Wann’er awer e fauler Bam planze, is aach sei Frucht faul. An de Frucht dut mer nämlich e Bam erkenne.
34 Ihr gifdiche Schlange! Wie känne ihr, wo ner bees sinn, ebbes Guddes sahn? Iwer die Libbe kommt nämlich das, wo’s Herz devun iwerlaft.
35 Aus eme gudde Mensch kommt eraus, was gutt is, weil sei Herz met Guddem voll is, un aus eme beese Mensch kommt eraus, was bees is, weil sei Herz met Beesem voll is.
36 Ich sahn eich: Am Daach vum Gericht misse die Mensche emo iwer jedes unneediche Wort, wo se gesaht hann, Recheschaft ablehe!
37 Ufgrund vun dem, was du sahscht, werscht du nämlich fer gerecht erklärt, un ufgrund vun dem, was du sahscht, werscht du verurdält.“
Es Zääche vum Prophet Jona
38 Do hann e paar Schriftgelehrde un Pharisäer gesaht: „Määschder, mir däde gäre e Zääche vun der siehn!“ 39 De Jesus hat dodruf zu ne gesaht: „Do die Generation, wo bees un treilos is, dut e Zääche verlange, awer se krieht kä anneres Zääche wie nur es Zääche vum Prophet Jona. 40 Genauso wie de Jona drei Daache un drei Naachde im Bauch vu’me große Fisch war, bin aach ich, de Menschesohn, emo drei Daache un drei Naachde im Schoß vun de Erd.“
41 „Im Gericht stehn die Mannsleit vun Ninive emo gäh do die Generation uf un dun se verurdäle. Se hann nämlich ihr Instellung geännert, wie de Jona gepreddicht hat. Do is awer äner, wo greßer is wie de Jona!
42 Im Gericht steht aach emo die Keenichin aus em Sidea gäh do die Generation uf un dut se verurdäle. Se is nämlich vum Enn vun de Erd komm, fer se heere, was de Salomo Schlaues se sahn hott. Do is awer äner, wo greßer is wie de Salomo!“
12:42a Die Keenichin vun Saba. Saba leiht im sidliche Arabie un war seinerzeit es Enn vun de bekannt Welt (vgl. 1Keen 10,1-3).
Was bassiert, wann e unsauwerer Geischt serickkommt
43 „Wann e unsauwerer Geischt aus eme Mensch erausgefahr is, zieht er durch Geechende, wo’s kä Wasser gebt, un sucht sei Ruh, awer er finnt käni.
44 Dann saht er sich: ‚Ich gehn serick i’mei Haus, wo ich devun fortgang bin!’ Un wann er dann kommt, finnt er das Haus läär un sauwer gekehrt un scheen serechtgemacht vor.
45 Dann geht er un bringt siwe annere Geischder met sich, wo noch schlimmer sinn wie er selwer. Sesamme ziehe se dann in un hause dort metenanner. So geht’s dem Mensch am Enn schlimmer wie vorher. Genauso geht’s aach emo do der bees Generation!“
Wer is me’m Jesus verwandt?
46 Wie de Jesus noch met de Leit geschwätzt hat, sinn sei Mudder un sei Brieder komm. Die hann vor’m Haus gestann un hann aach me’m schwätze wolle.
47 Do hat äner zum Jesus gesaht: „Horch emo her! Dei Mudder un dei Brieder stehn drauß un wolle met der schwätze.“
48 De Jesus hat awer zu dem, wo em das verzehlt hat, gesaht: „Wer is’enn mei Mudder, un wer si’mei Brieder?“
49 Dodenoh hat er met de Hand uf sei Jinger gewies un hat gesaht: „Do, guggen! Das do is mei Mudder, un das do si’mei Brieder!
50 Wer nämlich macht, was mei Vadder im Himmel will, is mei Bruder u’mei Schweschder u’mei Mudder!“
DE MATTHÄUS DUT BERICHDE, WIE DE JESUS DIE GLEICHNISSE VUM HIMMELREICH VERZEHLT HAT: 13,1-52
Es Gleichnis vu’me Bauer, wo Somekäre ausgestraut hat
1 Noch am selwe Daach is de Jesus aus em Haus gang un hat sich am See hingehuckt. 2 Do hann sich e Haufe Leit bei’m versammelt, so dass er in e Boot gestieh is un sich dort hingehuckt hat. Die Leit hann awer am Wasser gestann.
3 Er hat ne e Haufe Sache met Gleichnisse erklärt. „Horchen emo her!“, hat er gesaht. „E Bauer is uf’s Feld gang, fer se säe. 4 Un wie er gesät hat, is e Däl vun de Somekäre uf de Wääch gefall, un die Vächel sinn komm un hann se ufgepickt. 5 E annerer Däl is uf e stänicher Boddem gefall, wo’s net vil Erd gebb hat. Der is gleich ufgang, weil er net dief im Boddem geläh hat. 6 Wie awer die Sunn hoochkomm is, hat se uf die Plänzjer gebrennt, un weil se net vil Wurzele hodde, sinn se verdruggelt. 7 Noch e annerer Däl is in die Dore gefall, un die Dore hann de Some iwerwuchert un verstickt. 8 De Rescht is uf gudder Boddem gefall un hat ebbes angesetzt – äner Däl hunnertfach, e annerer Däl sechzichfach un noch e annerer Däl dreißichfach.“
9 „Wer Ohre hat fer se heere, soll heere!“
De Zweck vun de Gleichnisse
10 Dodenoh sinn die Jinger bei de Jesus komm un hann’e gefroht: „Fer was dusch’e dann met Gleichnisse met de Leit schwätze?“ 11 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Eich losst Gott die Geheimnisse vum Himmelreich verstehn, awer die annere Leit net! 12 Wer nämlich e bissje Verständnis fer se hat, krieht noch meh debei. Dann hat er meh wie genunk. Wer awer kä Verständnis fer se hat, krieht aach das noch abgenumm, wo er hat. 13 Das is de Grund, fer was ich met Gleichnisse met de Leit schwätze. Se siehn nämlich un siehn doch net, se heere un heere doch net un begreife aach nix. 14 Bei dene dut indreffe, was de Jesaja prophezeit hat:
15
16 „Eich awer ka’mer glicklich nenne! Eier Aue siehn nämlich, un eier Ohre heere.
17 Das äne sahn ich eich: E Haufe Prophede un Gerechde hädde gäre gesiehn, was ihr siehn, awer se hann’s net gesiehn. Se hädde aach gäre geheert, was ihr heere, awer se hann’s net geheert.“
Was das Gleichnis vun dem Bauer bedeide dut
18 „Heeren also, was das Gleichnis vun dem Bauer bedeide dut:
19 Immer wann e Mensch die Botschaft vum Himmelreich heert un net versteht, kommt der, wo bees is, un nemmt eweg, was ins Herz vun dem Mensch gesät wor is. Bei dem is es wie bei dem Some, wo uf de Wääch fallt.
20 Uf e stänicher Boddem is de Some bei dem gefall, wo die Botschaft heert un sich iwer se freit un se direkt ufnemmt.
21 Er is awer unbestännich un hat kä Wurzele in sich. Soball wie er wäh de Botschaft drangsaliert oder verfolcht werd, kippt er um.
22 In die Dore is de Some bei dem gefall, wo die Botschaft zwar heert, awer dann verstigge die Sorje vun do der Welt un de Reiz vum Geld die Botschaft, un se bringt kä Frucht.
23 Uf e gudder Boddem is de Some bei dem gesät, wo die Botschaft heert un versteht. Der bringt dann aach Frucht – äner hunnertfach, e annerer sechzichfach un noch e annerer dreißichfach.“
Es Gleichnis vum Unkraut unner’m Wäz
24 De Jesus hat de Leita noch e anneres Gleichnis verzehlt: „Me’m Himmelreich is es wie met eme Mann, wo e gudder Some uf sei Feld gesät hat. 25 In de Naacht, wie die Mensche geschloft hann, is awer sei Feind komm un hat Unkrautb zwische de Wäz gesät un hat sich devun gemacht. 26 Un wie der Some ufgang is un Frucht gebrung hat, is es Unkraut aach hoochkomm.“
13:24a Oder: seine Jinger.
13:25b Wahrscheinlich is dodemet Taumellolch gemännt (Lolium temulentum), e 70 cm hooches wäzeardiches Gras. Dem sei Käre dun’s Mähl verderwe.
27 „Do sinn die Knechde vun dem Mann, wo das Gutt hott, komm un hann zu’m gesaht: ‚Herr, du hascht doch e gudder Some uf dei Feld gesät, oder net? Wohär kommt’enn jetz do das Unkraut?’
28 ‚E Feind vu’mir hat das gemacht!’, hat der Mann do zu ne gesaht. Do hann’e die Knechde gefroht: ‚Solle mer gehn un das Unkraut ausrobbe?’
29 ‚Nä’, hat der Mann gesaht, ‚sunscht kännde ner aach de Wäz met ausreiße, wann’er’s Unkraut ausrobbe.
30 Lossen das äne wie’s annere metenanner wachse, bis die Zeit fer se ernde do is. Dann sahn ich zu dene Leit, wo die Ernt abmache: ‚Sammelen seeerscht es Unkraut un binnen’s zu Binnele sesamme, fer’s se verbrenne. De Wäz schaffen awer i’mei Scheier!’“
Es Gleichnis vum Senneftkäre
31 De Jesus hat de Leita noch e Gleichnis verzehlt un hat gesaht: „Me’m Himmelreich is es wie met eme Senneftkäre, wo e Mann genumm un uf sei Feld gesät hat.
32 De Senneftkäre is zwar de klänschde vun all de Somekäre. Wann er awer hooch gewachst is, is er greßer wie all die annere Kraider un werd zu’me Bam, so dass die Vächel unner’m Himmel komme un ihr Neschder in seine Zweiche baue.“b
13:31a Oder: seine Jinger.
13:32b Verglich met dem kläne Somekäre war die Planz, wann se ausgewachs war, wie e großer Bam. Es hat in Israel zwä Arde gebb. Dodevun is die än bis zu 3 Meder un die anner bis zu 7,50 Meder groß wor.
Es Gleichnis vum Sauerdääch
33 De Jesus hat de Leit noch e Gleichnis verzehlt: „Me’m Himmelreich is es wie met eme Sauerdääch, wo e Fra genumm un heimlich unner e halwer Sacka Mähl gemischt hat, bis der ganze Dääch sauer war.“
13:33a Wärtlich: unner drei Sada. Das sinn ungefähr 22 Lider, noh erer anner Berechnung ungefähr 40 Lider.
Was die Gleichnisse bedeide
34 Das alles hat de Jesus de Leit met Gleichnisse gesaht. Ohne Gleichnis hat er net met ne geschwätzt. 35 So is ingedroff, was Gott durch de Prophet gesaht hat:
De Jesus erklärt es Gleichnis vum Unkraut unner’m Wäz
36 Dodenoh hat de Jesus die Leit allän gelosst un is hämmgang. Sei Jinger sinn awer bei ne komm un hann gesaht: „Erklär uns das Gleichnis vum Unkraut uf em Feld!“
37 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Der Mann, wo dene gudde Some sät, bin ich, de Menschesohn. 38 Es Feld is die Welt, un der gudde Some sinn die Mensche, wo zum Himmelreich geheere. Es Unkraut sinn die Mensche, wo em Deiwel geheere, 39 un der Feind, wo’s Unkraut sät, is de Deiwel. Die Ernt is es Enn vun do dem Zeitalder, un die Leit, wo die Ernt inbringe, sinn die Engel. 40 Un genauso, wie’s Unkraut ausgerobbt un im Feier verbrennt werd, is es aach emo am Enn vun do dem Zeitalder. 41 Ich, de Menschesohn, schigge dann mei Engel aus, un die Engel robbe aus meim Reich all die eraus, wo annere zum Beese verfiehre un Gott sei Gesetz net halle. 42 Se schmeiße se dodrufhin in dene Oowe, wo’s Feier brennt. Dort dun se dann heile u’met de Zänn klabbere. 43 Die Gerechde scheine awer wie die Sunn im Reich vun ihrm Vadder.“
„Wer Ohre hat fer se heere, soll heere!“
Es Gleichnis vu’me Schatz im Feld un’s Gleichnis vun erer Perl
44 „Me’m Himmelreich is es aach wie met eme Schatz, wo i’me Feld vergrab war. E Mann hat dene Schatz gefunn un hat ne wider vergrab. Un weil er sich dodriwer so gefreit hat, is er fortgang un hat alles verkaf, was er hott. Dann hat er das Feld kaf.“
45 „Me’m Himmelreich is es aach wie met eme Geschäftsmann, wo scheene Perle gesucht hat.
46 Wie er äni gefunn hat, wo besunnerscht wertvoll war, is er fortgang un hat alles verkaf, was er hott, un hat die Perl kaf.“
Es Gleichnis vum Fischernetz
47 „Me’m Himmelreich is es aach wie met eme Netz, wo in de See geschmiss wor is un wo mer all Sorde Fisch demet gefang hat.
48 Wie’s voll war, hann’s die Fischer an Land gezoh. Dann hann se sich hingehuckt un hann die gudde Fisch in Kärb gesammelt. Awer die Schlechde hann se fortgeschmiss.
49 Genauso is es aach emo am Enn vun do dem Zeitalder! Dann komme die Engel un trenne die beese Mensche vun de gerechde.
50 Se schmeiße die Beese in dene Oowe, wo’s Feier brennt. Dort dun se dann heile u’met de Zänn klabbere!“
Es Gleichnis vu’me Hausherr, wo aus seim Schatz Aldes un Neies erausnemmt
51 „Hann’er das alles verstann?“, [hat de Jesus sei Jinger gefroht.] „Jo, Herr!“, hann se do gesaht. 52 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Dann solle ner das do wisse: Jeder Schriftgelehrde, wo zu’me Jinger vum Himmelreich gemacht wor is, is wie e Hausherr, wo aus seim Schatz Aldes un Neies erausnemmt.“
DE MATTHÄUS BESCHREIBT, WIE EM JESUS SEI DIENSCHT IN GALILÄA ZU ENN GANG IS: 13,53-17,27
In Nazaret stemme se sich gäh de Jesus
53 Wie de Jesus ferdich war, fer do die Gleichnisse se verzehle, is er weidergezoh. 54 Un wie er in die Stadt komm is, wo er dehämm war, do hat er die Leit in ihrer Synagooch unnerwies. Do ware se dief beindruckt un hann gesaht: „Wo hat’enn der Mann nur do die Weishät her un die Kraft, fer so Wunner se dun? 55 Is das dann net em Zimmermann seiner? Hääscht sei Mudder net Maria, un sinn de Jakobus, de Joses, de Simon un de Judas net sei Brieder? 56 Läwe net aach sei Schweschdere allegar do bei uns? Wo hat er’nn das nur alles her?“ 57 Do hann se sich iwer ne geärjert.
Awer de Jesus hat zu ne gesaht: „Nirjenswo werd e Prophet so wenich eschdamiert wie in der Stadt, wo er dehämm is, un in seim Haus!“
58 Weil die Leit net geglabt hann, hat er dort nur e paar Wunner gedun.
Wie de Johannes gekäbbt wor is
1 In der Zeit hat aach de Herodes, wo iwer Galiläa geherrscht hat, geheert, was die Leit iwer de Jesus verzehlt hann. 2 Do hat er zu seine Leit gesaht: „Das is de Johannes, wo gedaft hat. Der is vun de Dode ufgestann. Deshalb wirkt so e Kraft durch ne.“
3 De Herodes hat de Johannes nämlich verhafde un gefesselt ins Gefängnis bringe gelosst gehat. Schuld dodran war’s Herodias, die Fra vun seim Bruder Philibbus. 4 De Johannes hat nämlich zum Herodes gesaht gehat: „Du hascht net es Recht gehat, fer’s Herodias se heirade!“ 5 Dodrufhin hätt de Herodes de Johannes gäre umbringe gelosst, awer er hat Angscht vor’m Volk gehat. Das hat de Johannes nämlich fer e Prophet gehall.
6 Dann hat de Herodes awer sei Gebuurtsdaach gefeiert. Em Herodias sei Dochder hat fer die Gäscht gedanzta un hat em Herodes dodemet so gutt gefall, 7 dass er geschweert un versproch hat, fer ihr alles se gewe, was se verlangt. 8 Do hat das Mäde, wo vun seiner Mudder angestift wor is, gesaht: „Loss mer de Kopp vum Johannes, wo gedaft hat, uf eme Deller herbringe!“ 9 Do is de Keenich ganz draurich wor, awer weil er geschweert hott un wäh seine Gäscht hat er gebott, fer dem Mäde de Kopp se bringe. 10 Er hat e Henker geschickt un hat de Johannes im Gefängnis käbbe gelosst. 11 Dodenoh hat der Henker em Johannes sei Kopp uf eme Deller gebrung un hat ne dem Mäde gebb, un das Mäde hat ne seiner Mudder gebrung.
14:6a Es war zimlich ungewehnlich, dass jemand so Wichdiches wie em Herodias sei Dochder zu so’me Anloss gedanzt hat. Normalerweis hann das Proschdiduierde gemacht. Das is wahrscheinlich aach de Grund fer em Herodes sei Reaktion.
12 Do sinn em Johannes sei Jinger komm un hann die Leich genumm un hann se begrab. Se sinn aach bei de Jesus gang un hann em verzehlt, was bassiert war.
De Jesus gebt 5.000 Leit ebbes se esse
13 Wie de Jesus das geheert hat, hat er sich vun dort met eme Boot in e änsami Geechend serickgezoh, fer allän se sinn. Die Leit hann das awer metkrieht un sinn em aus de Städt eraus zu Fuß nohkomm. 14 Un wie de Jesus aus em Boot ausgestieh is un die vile Leit gesiehn hat, hat er se gedauert un hat die Krangge, wo bei ne ware, gesund gemacht.
15 Wie’s Owend wor is, sinn sei Jinger bei ne komm un hann gesaht: „Das do is e änsamer Platz, un es is schun spät. Schick die Leit fort, dass’e in die Därfer gehn un sich ebbes se esse kafe känne.“
16 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Se brauche net fortsegehn. Gewen ihr ne doch ebbes se esse!“
17 „Mir hann awer nur finnef Laib Brot un zwä Fisch bei uns“, hann se zu’m gesaht.
18 „Bringen mer die emo doher!“, hat de Jesus do gesaht.
19 Dann hat er dene Leit Order gebb, se sollde sich ins Gras hugge un hat die finnef Laib Brot un die zwä Fisch geholl. Er hat in de Himmel enufgeguckt un hat Gott dangge gesaht. Dodenoh hat er se durchgebroch un hat se seine Jinger gebb, un die hann se an die Leit ausgedält.
20 Do hann se allegar gess un sinn satt wor. Was an Brogge iwerich geblieb is, hann die Jinger ufgehob – zwällef Kärb voll.
21 Es ware awer ungefähr 5.000 Mannsleit, wo gess hodde, die Weibsleit un Kinner net metgerechent.
Wie de Jesus iwer’s Wasser gang is
22 Gleich dodenoh hat de Jesus sei Jinger gehääscht, fer ins Boot se steihe un schun vor ihm uf die anner Seit se fahre. Er hat seeerscht noch die Leit hämmschigge wolle. 23 Un wie er se hämmgeschickt hott, is er uf e Berch gang, fer dort ganz allän se bäde. Wie’s Owend wor is, war er immer noch allän dort owe.
24 Es Boot war awer schun midde uf em See un hat schwär met de Welle se kämpfe gehat, weil die Luft stark vun de anner Seit her geblost hat. 25 In de viert Naachtwach is de Jesus dann stracks iwer de See bei sei Jinger gang. 26 Un wie ne die Jinger uf em See gehn gesiehn hann, sinn se verschrock. „Das is e Gespenst!“, hann se gesaht un hann vor lauder Angscht gekrisch. 27 De Jesus hat awer gleich met ne geschwätzt. „Sinn ganz ruhich!“, hat er gesaht. „Ich bin’s! Ihr brauche kä Angscht se hann!“
28 Dodruf hat de Petrus zu’m gesaht: „Gebb mer Order, fer uf em Wasser bei dich se komme, wann du’s bischt, Herr!“
29 „Komm!“, hat de Jesus gesaht. Do is de Petrus aus em Boot ausgestieh un is uf em Wasser gang, fer bei de Jesus se komme.
30 Wie er awer gemerkt hat, wie stark die Luft war, hat er Angscht krieht un hat angefang, fer unnersegehn. „Herr“, hat er gekrisch, „rett mich!“
31 Do hat de Jesus uf de Stell sei Hand ausgestreckt un hat ne feschtgehall. „Du met deim kläne Glawe!“, hat er zu’m gesaht. „Fer was hasch’e dann gezweifelt?“
32 Wie se dann ins Boot gestieh sinn, hat die Luft nohgelosst.
33 Do sinn die annere Jinger im Boot komm un sinn vor’m Jesus uf die Knie gefall un hann gesaht: „Du bischt wirklich de Sohn vun Gott!“
De Jesus macht Krangge im Gebiet vun Genezaret gesund
34 Wie se uf die anner Seit vum See gefahr ware, sinn se ins Gebiet vun Genezaret komm.
35 Die Leit, wo dort gewohnt hann, hann de Jesus awer erkannt un hann’s in de ganz Geechend erumverzehlt. Dodrufhin hann die Leit jeder, wo krank war, bei de Jesus gebrung
36 un hann a’m angehall, er sollt die Krangge doch wenichdens an de Zibbel vun seim Kläd dranfahre losse. Un allegar, wo an’e drangefahr hann, sinn gesund wor.
Die Pharisäer un Schriftgelehrde wolle me’m Jesus dischbediere
1 Dodenoh sinn die Schriftgelehrde un Pharisäer vun Jerusalem bei de Jesus komm un hann gesaht:
2 „Fer was dun’enn dei Jinger gäh das verstoße, was uns unser Vorfahre iwerliwert hann? Se wäsche sich nämlich net die Hänn vor’m Esse.“
3 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Un ihr, fer was verstoße ihr wäh dem, was ner iwerliwert krieht hann, gäh das, was Gott gebott hat?
4 Gott hat nämlich gebott:
8
9
Was rein un was unrein is
10 Dodenoh hat de Jesus die Leit bei sich geruf un hat zu ne gesaht: „Horchen emo her un begreifen! 11 Net das, was durch de Mund in de Mensch eninkommt, macht ne unrein. Im Gähedäl! Was aus em Mund erauskommt, das macht ne unrein.“
12 Dodrufhin sinn die Jinger bei de Jesus komm un hann zu’m gesaht: „Wääscht du aach, dass sich die Pharisäer geärjert hann, wie se geheert hann, was du do gesaht hascht?“ 13 Dodruf hat de Jesus gesaht: „Jedi Planz, wo net vu’meim Vadder im Himmel geplanzt wor is, werd ausgerobbt. 14 Lossen se schwätze! Se sinn Blinde, wo annere Blinde fiehre, un wann äner Blinder e annerer Blinder fiehrt, falle se allezwä in de Grawe.“
15 Do hat de Petrus zu’m gesaht: „Erklär uns es Gleichnis vun dem, was unrein macht!“
16 „Sinn ihr dann aach so unverstännich?“, hat de Jesus do gesaht.
17 „Siehn’er dann noch net in, dass alles, was durch de Mund in de Mah geht, vun dort wider ausgeschied werd?
18 Was awer aus em Mund erauskommt, kommt aus em Herz, un das macht de Mensch unrein.
19 Aus em Herz kommt’s nämlich, dass e Mensch Beeses denkt, dass er annere umbringt, näwenausgeht, hurt, klaut, lieht un schlecht iwer annere schwätzt.
20 Das is es, was de Mensch unrein macht, awer met ungewäschde Hänn se esse macht ne net unrein!“
De Jesus macht erer Kanaaniderin ehr Dochder gesund
21 Dodenoh is de Jesus vun dort fortgang un hat sich in die Geechend vun Tirus un Sidon serickgezoh.
22 Do is uf ämo e kanaanidischi Fra aus der Geechend dort bei ne komm un hat geruf: „Herr, du Sohn vum David, erbarm dich iwer mich! Mei Dochder werd furchbar vu’me Dämon gequeelt.“
23 Awer de Jesus hat er met käm Wort e Antwort gebb. Do sinn sei Jinger bei ne komm un hann’e triweliert: „Schick die Fra doch fort! Se krääscht nämlich dauernd hinner uns her.“
24 Awer de Jesus hat dodruf gesaht: „Gott hat mich nur bei die verlorene Schäf vum Volk Israel geschickt.“
25 Do is die Fra komm un is vor’m Jesus uf die Knie gefall. „Herr, helf mer!“, hat se gebeddelt.
26 Awer de Jesus hat dodruf gesaht: „Es is net richdich, wa’mer de Kinner es Brot ewegnemmt un dut’s de Hinncher hinschmeiße!“
27 „Jo, Herr“, hat die Fra gesaht, „awer die Hinncher fresse doch aach vun dene Brotkrimele, wo vum Disch vun ihre Herre erunnerfalle.“
28 Do hat de Jesus zu rer gesaht: „Fra, dei Glawe is groß! Was du willscht, sollsch’e kriehn!“ Vun do der Stunn an war ihr Dochder gesund.
De Jesus macht e Haufe Krangge gesund
29 Dodenoh is de Jesus dort fortgang un is an de See vun Galiläa komm. Dann is er uf e Berch gang un hat sich dort hingehuckt.
30 Massich Leit sinn bei ne komm un hann Lahme, Blinde, Stumme, Verkribbelde un e Haufe annere Krangge bei sich gehat. Die hann se vor sei Fieß geleht, un er hat se gesund gemacht.
31 Do hann sich die Leit gewunnert, wie se gesiehn hann, dass die Stumme geschwätzt hann, die Kribbel gesund wor sinn, die Lahme hin- un hergang sinn un die Blinde gesiehn hann, un hann de Gott vum Volk Israel gelobt.
Wie de Jesus 4.000 Leit ebbes se esse gebb hat
32 Dodenoh hat de Jesus sei Jinger bei sich geruf un hat gesaht: „Die Leit dauere mich! Die sinn nämlich schun seit drei Daache bei mer un hann nix meh se esse. Ich will se net uf nichdere Mah hämmschigge, sunscht kännde se unnerwäächs noch sesammebreche.“ 33 Do hann sei Jinger zu’m gesaht: „Wo solle mer dann in do der abgeläh Geechend genunk Brot herkriehn, fer so vil Leit satt se mache?“ 34 De Jesus hat se gefroht: „Wiffel Brot hann’er dann?“ „Siwe Laib“, hann se do gesaht, „un noch e paar Fisch.“
35 Do hat de Jesus die Leit gehääscht, fer sich uf de Boddem se hugge. 36 Dann hat er die siwe Laib Brot un die Fisch genumm, hat Gott dangge gesaht un hat se durchgebroch un seine Jinger gebb, un die hann se an die Leit verdält. 37 Do hann die Leit allegar gess un sinn satt wor. Dodrufhin hann die Jinger die Brogge, wo iwerich geblieb ware, ingesammelt – zwällef Kärb voll. 38 Es ware awer 4.000 Mannsleit, wo gess hodde, die Weibsleit un Kinner net metgerechent.
39 Dodenoh hat de Jesus die Leit hämmgeschickt un is ins Boot gestieh un in die Geechend vun Magdala gefahr.
Die Pharisäer un Sadduzäer verlange e Zääche vum Jesus
1 Dodenoh sinn die Pharisäer un Sadduzäer bei de Jesus komm, fer ne uf die Prob se stelle. „Loss uns e Zääche vum Himmel siehn!“, hann se vu’m verlangt.
2 Dodruf hat de Jesus awer zu ne gesaht: „Owends sahn’er: ‚Es gebt scheenes Wedder. De Himmel is nämlich rot.’
3 Un morjens sahn’er: ‚Heit werd’s stirmisch. De Himmel is rot un dunggel.’ [Ihr Scheinheiliche!] Ihr känne beurdäle, wie de Himmel aussieht, awer die Zääche vun de Zeit känne ner net beurdäle.
4 Do die Generation, wo bees un treilos is, verlangt e Zääche, awer se krieht kä anneres Zääche wie nur es Zääche vum Prophet Jona.“a Dodenoh hat de Jesus die Pharisäer un Sadduzäer stehn gelosst un is fortgang.
16:4a Die drei Daache, wo de Prophet Jona im Bauch vu’me große Fisch war, sinn wie die drei Daache, wo de Jesus im Grab geläh hat (vgl. Mt 12,40).
De Jesus warnt die Leit vor de Pharisäer un Sadduzäer
5 Wie em Jesus sei Jinger uf die anner Seit vum See komm sinn, hann se vergess gehat, fer Brot metsenemme.
6 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Bassen uf un nemmen eich vor de Pharisäer un Sadduzäer ihrm Sauerdääch in Acht!“
7 Do hann se sich Gedangge gemacht un hann zuenanner gesaht: „Das saht er, weil mer kä Brot metgenumm hann.“
8 Wie de Jesus gemerkt hat, was se beschäfdicht hat, hat er zu ne gesaht: „Was hann’er doch nur so wenich Glawe! Fer was mache ner eich dann Gedangge, weil ner kä Brot metgenumm hann?
9 Begreife ner dann immer noch nix? Erinnere ner eich net an die finnef Laib Brot fer die 5.000 Mensche un dodran, wiffel Kärb voll Brogge dass ner ufgeläst hann?
10 Oder an die siwe Laib Brot fer die 4.000 Mensche un dodran, wiffel Kärb voll Brogge dass ner do ufgeläst hann?
11 Fer was begreife ner dann net, dass ich met eich net iwer’s Brot geschwätzt hann? Vor de Pharisäer un Sadduzäer ihrm Sauerdääch solle ner eich in Acht nemme!“
12 Do hann die Jinger verstann, dass er net gemännt hat, se sollde sich vor dem Sauerdääch, wo mer Brot demet backt, in Acht nemme. Se hann sich im Gähedäl vor dem in Acht nemme solle, was die Pharisäer un Sadduzäer de Leit beibringe.
De Petrus bekennt sich zum Jesus
13 Wie de Jesus in die Geechend vun Cäsarea Philibbi komm is, hat er sei Jinger gefroht: „Fer wene halle mich, de Menschesohn, die Leit eichentlich?“ 14 „Die äne halle dich fer de Johannes, wo gedaft hat“, hann die Jinger do gesaht, „annere fer de Elija un noch annere fer de Jeremia oder äner vun de annere Prophede.“ 15 Do hat er se gefroht: „Un ihr, fer wene halle ihr mich?“ 16 „Du bischt de Messias, de Sohn vum lewenniche Gott!“, hat de Simon Petrus dodruf gesaht.
17 Dodrufhin hat de Jesus zum Petrus gesaht: „Du bischt glicklich se nenne, Simon, Sohn vum Jona. Mei Vadder im Himmel hat der das nämlich offebart un net e Mensch aus Flääsch un Blut! 18 Deshalb sahn ich der aach: Du bischt e Felse, Petrus,a un uf dene Felseb dun ich mei Gemän baue. Un die Gewaldec vum Dodereich känne se net iwerwäldiche! 19 Ich gewe der die Schlissel vum Himmelreich. Was du uf de Erd verbiede duscht, is aach im Himmel verbott, un was du uf de Erd erlawe duscht, is aach im Himmel erlabt!“
16:18a Petrus dut Stän oder Felse oder Felsbrogge bedeide.
16:18b Griechisch petra. Das dut Felsmassiv bedeide.
16:18c Wärtlich: die Dore.
20 Dodrufhin hat de Jesus seine Jinger gebott, se sollde nimand sahn, dass er, de Jesus, de Messias is.
De Jesus kinnicht zum eerschde Mo an, dass er vil durchmache un sterwe muss
21 Vun do an hat de Jesus angefang, fer seine Jinger se weise, dass er noh Jerusalem gehn un wäh de Ällschde, de Hoheprieschder un de Schriftgelehrde vil Schweres durchmache muss. Er hat ne gesaht, dass er umgebrung werre un am dridde Daach wider ufstehn muss.
22 Do hat ne de Petrus uf die Seit genumm un hat angefang, fer em Vorwirf se mache. „Bloß net, Herr!“, hat er gesaht. „Das do darf der net bassiere!“
23 Awer de Jesus hat sich erumgedräht un hat zum Petrus gesaht: „Mach, dass de fortkommscht, du Deiwel! Du willscht mich zu Fall bringe! Du hascht nämlich im Sinn, was die Mensche wolle, un net das, was Gott will.“
Vum richdiche Läwe me’m Jesus
24 Dodenoh hat de Jesus zu seine Jinger gesaht: „Wer mir nohkomme will, soll sich selwer ufgewe un soll sei Kreiz uf sich nemme u’met mer komme!
25 Wer nämlich sei Läwe redde will, dut’s verliere. Wer awer sei Läwe wäh mir verliert, der dut’s finne!
26 Was nutzt’s dann schun eme Mensch, wann er die ganz Welt gewinnt, awer dodebei sei Seel verliert? U’met was for’me Preis kann e Mensch sei Seel serickkafe?
27 Ich, de Menschesohn, komme nämlich emo in de Herrlichkät vu’meim Vadder u’met meine Engel. Dann
28 „Das äne sahn ich eich: Vun dene, wo do stehn, sterwe e paar net, bis se mich, de Menschesohn, met all meiner Macht als Keenich komme siehn.“
De Jesus werd ganz annerschder
1 Sechs Daache späder hat de Jesus de Petrus, de Jakobus un dem sei Bruder, de Johannes, metgenumm un is met ne uf e hoocher Berch gang, wo se allän ware. 2 Dort is er vor ihre Aue uf emo ganz annerschder wor. Sei Gesicht hat wie die Sunn geschien, un sei Kläder sinn so weiß wie’s Licht wor. 3 Uf ämo sinn aach de Mose un de Elija vor ne erschien. Die hann me’m Jesus geschwätzt. 4 „Herr“, hat de Petrus do zum Jesus gesaht, „es is gutt, dass mer do sinn! Wann du willscht, wolle mer do drei Haisjer baue, äns fer dich, äns fer de Mose un äns fer de Elija.“ 5 Wie er noch geschwätzt hat, hat uf ämo e helli Wolk ihr Schadde uf se geschmiss. Un aus der Wolk hat e Stimm geruf: „Das do is mei liewer Sohn, wo ich mei Fräd dran hann. Uf dene solle ner heere!“
6 Wie die Jinger das geheert hann, hann se’s orndlich met de Angscht se dun krieht un sinn me’m Gesicht noh vore uf de Boddem gefall.
7 De Jesus is awer bei se komm un hat an se drangefahr. „Stehn uf!“, hat er gesaht, „ihr brauche kä Angscht se hann!“
8 Un wie se ufgeguckt hann, hann se nimand meh gesiehn wie nur de Jesus.
De Jesus un de Elija
9 Wie se dann vun dem Berch erunnergang sinn, hat ne de Jesus gebott: „Sahn nimand ebbes, was ner gesiehn hann, bis ich, de Menschesohn, vun de Dode uferstann bin!“
10 Do hann’e sei Jinger gefroht: „Fer was sahn’enn die Schriftgelehrde, dass de Elija seeerscht komme muss?“
11 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Es stimmt, de Elija kommt seeerscht un bringt alles wider in die Reih.
12 Ich sahn eich awer: De Elija is schun komm, awer die Leit hann’e net erkannt. Se hann im Gähedäl met em gemacht, was se gewollt hann. Genauso hann aach ich, de Menschesohn, noch Schweres wäh dene durchsemache!“
13 Do hann’s die Jinger bekäppt: Er hat iwer de Johannes, wo gedaft hat, met ne geschwätzt.
E Bub, wo besess is, werd frei
14 Wie de Jesus met seine drei Jinger bei die Leit serickkomm is, is e Mann bei ne komm un is vor’m uf die Knie gefall. 15 „Herr“, hat er gesaht, „erbarm dich iwer mei Bub! Der is nämlich mondsichdich, un was der durchmacht, is furchbar. Oft fallt er ins Feier oder ins Wasser. 16 Ich hann’e bei dei Jinger gebrung, awer die hann’e net gesund mache känne.“
17 „Ach, was sinn’er doch for e unglaiwichi un verkehrdi Generation!“, hat de Jesus dodruf gesaht. „Wie lang muss ich noch bei eich bleiwe? Wie lang muss ich eich noch aushalle? Bringen mer dene Bub emo doher!“ 18 Dodrufhin hat de Jesus dem Dämon gedroht. Do is er aus dem Bub ausgefahr, un der Bub war vun der Stunn an gesund.
19 Dodenoh sinn die Jinger allän bei de Jesus komm un hann’e gefroht: „Fer was ha’mir dann do dene Geischt net ausdreiwe känne?“
20 „Weil ner kä Glawe hann!“, hat de Jesus do zu ne gesaht. „Das äne sahn ich eich: Wann eier Glawe aach nur so groß wie e Senneftkäre wär, kännde ner zu do dem Berch sahn: ‚Rick vun do noh dort!’ un er dät dorthin rigge. Nix wär fer eich dann unmeechlich! [
21 Do die Sort fahrt awer nur aus äm eraus, wa’mer bäde un faschde dut!“]
De Jesus kinnicht zum zwädde Mo an, dass er vil durchmache un sterwe muss
22 Wie sich de Jesus met seine Jinger in Galiläa ufgehall hat, hat er zu ne gesaht: „Ich, de Menschesohn, werre in die Gewalt vun de Mensche ausgeliwert,
23 un se bringe mich um, awer am dridde Daach dun ich wider ufstehn!“ Do sinn die Jinger ganz draurich wor.
Die Tembelsteier
24 Wie de Jesus un sei Jinger dann noh Kapernaum komm sinn, sinn die Mannsleit, wo die Dobbeldrachmea ingedrieb hann, bei de Petrus gang un hann gefroht: „Bezahlt eier Määschder die Dobbeldrachme eichentlich net?“ 25 „Doch!“, hat de Petrus do gesaht.
17:24a Das is der Bedraach, wo jeder jidische Mann im Februar/März fer de Tembel hat misse bezahle. Er hat em Wert vun dem entsproch, was jemand an zwä Daache verdient hat.
Wie de Petrus dann ins Haus komm is, hat em de Jesus vorgegriff un hat ne gleich gefroht: „Was männsch’e dann, Simon? Vun wem dreiwe die Keeniche vun do der Erd Zoll un Steiere in? Vun ihre eichene Kinner oder vun de annere Leit?“
26 „Vun de annere Leit!“, hat de Petrus do zu’m gesaht. Dann hat de Jesus zu’m gesaht: „Also sinn die Kinner devun befreit!
27 Mir wolle awer die Leit, wo die Dobbeldrachme indreiwe, net vor de Kopp stoße. Geh deshalb an de See un schmeiß dei Angelschnur aus. Nemm de eerschde Fisch, wo du erausziehscht, un mach em’s Maul uf! Dort finnsch’e dann e Vierdrachme-Geldstick! Nemm das un gebb’s fer mich un fer dich ab!“
DE MATTHÄUS VERZEHLT, WIE DE JESUS IWER DIE DEMUT UN IWER’S VERGEWE GESCHWÄTZT HAT: 18,1-35
Wer is de Greeschde?
1 In derselwe Stunn sinn die Jinger bei de Jesus komm un hann gefroht: „Wer is’enn eichentlich de Greeschde im Himmelreich?“
2 Do hat de Jesus e Kind bei sich geruf un hat’s midde unner se gestellt
3 un gesaht: „Das äne sahn ich eich: Wann’er eich net bekehre un wie die Kinner werre, komme ner net ins Himmelreich!
4 Wer so demiedich werd wie do das Kind, is de Greeschde im Himmelreich!
5 Un wer so e Kind i’meim Name ufnemmt, der dut mich ufnemme.“
De Jesus warnt vor de Verfiehrung
6 „Wer awer äner vun do dene Kläne, wo a’mich glawe, zum Beese verfiehrt, fer dene wär’s besser, wa’mer’m e Miehlestän an de Hals hängge un’e dodemet im diefe Meer versengge dät!“
7 „Weh de Welt wäh dene Sache, wo Mensche demet verfiehrt werre! Es losst sich zwar net vermeide, dass so Sache bassiere, awer weh dem Mensch, wo dodran Schuld is!“
8 „Hack dei Hand oder dei Fuß ab un schmeiß se fort, wann se dich zum Beese verfiehre! Es is besser fer dich, wann du lahm oder ohne Hand ins ewiche Läwe gehscht, als wie wann du zwä Hänn oder zwä Fieß hascht un ins ewiche Feier geschmiss werscht!
9 Un reiß dei Au aus un schmeiß es fort, wann’s dich zum Beese verfiehrt! Es is besser fer dich, wann du nur met äm Au ins ewiche Läwe gehscht, als wie wann du zwä Aue hascht un ins Feier vun de Häll geschmiss werscht!“
Es Gleichnis vu’me Schof, wo verlorgang is
10 „Nemmen eich in acht, dass ner net äner vun do dene Kläne verachde! Ich sahn eich: Ihr Engel im Himmel siehn die ganz Zeit es Gesicht vu’meim himmlische Vadder! [ 11 Ich, de Menschesohn, bin nämlich komm, fer se redde, was verlor is.“]
12 „Was männe ner? Angenumm, jemand hat hunnert Schäf, un äns devun dut sich verlafe. Losst der net die 99 annere Schäf in de Berche serick un macht sich uf de Wääch, fer das äne se suche, wo sich verlaf hat?
13 Das äne sahn ich eich: Wann er’s finnt, freit er sich iwer das äne meh wie iwer die 99 annere, wo sich net verlaf hann.
14 Genauso is es bei eierm Vadder im Himmel: Er will net, dass äns vun do dene Kläne verlor geht.“
Vun de Verantwordung fer de Bruder
15 „Geh un weis dei Bruder unner vier Aue serecht, wann er sich an der versindicht! Heert er dann uf dich, hasch’e dei Bruder gewunn.
16 Wann er awer net uf dich heert, geh met äm oder zwä annere wider bei ne.
18 „Das äne sahn ich eich: Alles, was ner uf de Erd verbiede, is aach im Himmel verbott, un alles, was ner uf de Erd erlawe, is aach im Himmel erlabt.“
19 „Un noch ebbes sahn ich eich: Wann sich zwä vun eich do uf de Erd in irjend erer Sach änich werre, fer ebbes se bidde – was immer das is –, dann kriehn se das vu’meim Vadder im Himmel!
20 Wo nämlich zwä oder drei i’meim Name sesammekomme, bin ich midde unner ne!“
Berät, fer em Bruder alles un immer se vergewe
21 Dodenoh is de Petrus bei de Jesus komm un hat gefroht: „Herr, wie oft muss ich’enn meim Bruder vergewe, wann er sich a’mer versindicht? Bis zu siwemo?“
22 Dodruf hat de Jesus zu’m gesaht: „Ich sahn der: net bis zu siwemo, awer bis zu sibzichmo siwemo!“a
18:22a Das hääscht e unbegrenzdi Anzahl vun Mole.
Es Gleichnis vu’me Schuldner, wo die Schuld erloss krieht un wo selwer eme annere die Schuld net erlosst
23 „Aus dem Grund is es me’m Himmelreich aach wie met eme Keenich, wo met seine Diener hat wolle abrechene. 24 Wie er dodemet angefang hat, is äner bei ne gebrung wor, wo em e Millionebedraacha schullich war. 25 Un weil er dene net hat känne serickbezahle, hat sei Herr Order gebb, fer ne met seiner Fra un seine Kinner u’met allem, was er hott, se verkafe un die Schuld se begleiche. 26 Do is der Diener vor’m uf die Knie gefall un hat gebeddelt: ‚Herr, sei gedullich met mer! Ich bezahle der alles serick!’“
18:24a Wärtlich: 10.000 Talende. Das war in de Zeit vum Jesus die greescht Geldinhät. E Talent war 6.000 Drachme bzw. Denare wert, das hääscht de Lohn vun 6.000 Daache oder de Lohn fer rund 20 Johr Arwet.
27 „Do hat dene Herr sei Diener gedauert, un er hat ne freigebb un em die Schuld erloss. 28 Kaum war der Diener die Dir draus, hat er äner vun seine Metdiener gedroff, wo em 100 Denarea schullich war. Dene hat er gegriff un hat em de Hals zugedrickt un gesaht: ‚Bezahl, was de mir schullich bischt!’ 29 Do is sei Metdiener vor sei Fieß nidergefall un hat ne angebeddelt: ‚Sei gedullich met mer! Ich bezahle der alles serick!’ 30 Er hat awer net dodruf ingehn wolle. Er is im Gähedäl fortgang un hat ne ins Gefängnis schmeiße gelosst, bis er serickbezahlt hätt, was er schullich war. 31 Wie die annere Diener gesiehn hann, was vorgefall war, ware se zudiefscht bedrickt un sinn bei ihr Herr gelaf un hann em alles verzehlt, was vorgefall war.“
18:28a Vergleichsweis wenich Geld.
32 „Dodrufhin hat der Herr dene eerschde Diener rufe gelosst un hat zu’m gesaht: ‚Du raulicher Diener! Die ganz Schuld hann ich der erloss, weil du mich so angebeddelt hascht. 33 Hättscht du dann do met deim Metdiener net aach Erbarme hann misse, so wie ich met dir Erbarme hott?’ 34 Dodenoh is sei Herr ganz bees wor un hat ne de Folderknechde iwergebb, bis er alles serickbezahlt hätt, was er’m schullich war.“
35 „Genauso geht aach mei Vadder im Himmel emo met jedem vun eich um, wo seim Bruder [sei Verfählunge] net vun ganzem Herz vergebt!“
DE MATTHÄUS DUT BERICHDE, WIE DE JESUS UN SEI JINGER NOH JERUSALEM GANG SINN: 19,1-23,39
De Jesus macht sich met seine Jinger uf noh Judäa
1 Wie de Jesus ferdich war, fer das alles se sahn, is er aus Galiläa fortgang un is uf de anner Seit vum Jordan ins Gebiet vun Judäa komm.
2 E Haufe Leit sinn em nohgelaf, un er hat se dort gesund gemacht.
Iwer die Eh un die Eheschädung
3 Do sinn die Pharisäer bei de Jesus komm un hann’e uf die Prob stelle wolle. „Darf sich e Mann aus irjend eme Grund vun seiner Fra schäde losse?“, hann se ne gefroht.
4 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Hann’er dann net geläst, dass Gott, wo alles gemacht hat,
7 Do hann’e die Pharisäer gefroht: „Fer was hat’enn de Mose dann vorgeschrieb, dass mer der Fra e Schädungsurkund ausstelle un se fortschigge soll?“ 8 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Nur weil ner so hartherzich sinn, hat eich de Mose erlabt, fer eich vun eiere Weibsleit schäde se losse. Awer am Anfang war das net so. 9 Ich sahn eich: Wer sich vun seiner Fra schäde losst un e anneri heiradt – außer wann se’m untrei wor isa –, der geht näwenaus. [Un wer e Fra heiradt, wo geschied is, geht aach näwenaus.]“
19:9a Wärtlich: außer wann e Fall vun Hurerei vorleiht.
10 Do hann die Jinger zum Jesus gesaht: „Wann’s zwische Mann un Fra so steht, is es besser, wa’mer gar net heirade dut.“
11 „Net jeder begreift, was ich grad gesaht hann“, hat de Jesus dodruf zu ne gesaht. „Nur die begreife’s, wo Gott es Verständnis defor gebb hat.
12 Manche Mensche sinn nämlich schun vun Geburt an unfähich, fer se heirade. Annere werre durch e Ingriff vun Mensche unfähich dezu gemacht, un noch annere verzichde vun sich aus uf e Eh, dass’e ganz fer’s Himmelreich do sinn känne. Wer’s begreife kann, soll’s begreife!“
De Jesus dut die Kinner seechne
13 Dodenoh hann die Leit Kinner bei de Jesus gebrung un hann gewollt, dass er ne die Hänn uflehe un fer se bäde dät, awer die Jinger hann die Leit barsch abgewies.
14 Do hat de Jesus gesaht: „Lossen doch die Kinner bei mich komme un hallen se net dodevun ab! So Mensche geheert nämlich es Himmelreich.“
15 Dodrufhin hat er de Kinner die Hänn ufgeleht un is vun dort weidergezoh.
E Reicher froht noh’m ewiche Läwe
16 Dann is e Mann bei de Jesus komm un hat ne gefroht: „Gudder Määschder, was an Guddem muss ich’enn mache, fer’s ewiche Läwe se kriehn?“ 17 „Fer was nennsch’e mich dann gutt?“, hat de Jesus do zu’m gesaht. „Gutt is nur Gott, sunscht nimand! Hall, was Gott gebott hat, wann de ins Läwe ingehn willscht!“
18 „Was dann vun dem, was Gott gebott hat?“, hat der Mann de Jesus do gefroht, un de Jesus hat gesaht: „Das do:
21 De Jesus hat zu’m gesaht: „Geh un verkaf alles, was de hascht, wann de vollkomme sinn willscht, un gebb’s Geld, wo de dodefor kriescht, an die Arme. Dann hasch’e e Schatz im Himmel! Un dann komm, un geh met mer!“ 22 Wie der junge Mann das geheert hat, is er draurich fortgeschlich. Er war nämlich zimlich reich.
23 Dodrufhin hat de Jesus zu seine Jinger gesaht: „Das äne sahn ich eich: E Reicher hat’s schwär, fer ins Himmelreich se komme.
24 Un noch ebbes sahn ich eich: Es is leichder fer e Kamel, fer durch’s Nodelehr se gehn als wie fer e Reicher, fer in Gott sei Reich se komme!“
25 Wie sei Jinger das geheert hann, ware se entsetzt un hann gesaht: „Wer kann’enn dann iwerhaupt noch gerett werre?“
26 Do hat se de Jesus angeguckt un hat zu ne gesaht: „Bei de Mensche is das unmeechlich, awer bei Gott is alles meechlich!“
Vum Lohn, wo die kriehn, wo ihr Wääch me’m Jesus gehn
27 Do hat de Petrus zum Jesus gesaht: „Guck emo, mir hann alles stehn- un leihegelosst un sinn met der gang. Un was krieh’mer dodefor?“
28 „Das äne sahn ich eich“, hat de Jesus do zu ne gesaht, „wann Gott die Welt nei macht un wann ich, de Menschesohn, uf meim herrliche Thron hugge, dann hugge ihr, wo ner met mer komm sinn, aach uf zwällef Throne un richde die zwällef Stämm vum Volk Israel.
29 Un jeder, wo wäh mir Haiser, Brieder oder Schweschdere, Vadder oder Mudder, Fra, Kinner oder Felder sericklosst, krieht das hunnertfach serick un dut’s ewiche Läwe erwe!
30 Vil awer, wo jetz die Eerschde sinn, sinn dann die Letschde, un die Letschde sinn die Eerschde.“
Es Gleichnis vun dene Leit, wo im Weinberch geschafft hann
1 „Me’m Himmelreich is es nämlich wie met eme Mann, wo e Weinberch hott. Morjens frieh is er aus em Haus gang, fer Leit insestelle. Die hann in seim Weinberch schaffe solle. 2 Er hat sich met ne uf de iebliche Daacheslohn vun äm Denar geänicht. Dann hat er se in sei Weinberch geschickt. 3 Um 9 Uhr is er wider enausgang un hat noch annere gesiehn, wo uf em Marktplatz erumgestann hann un nix se dun hodde. 4 ‚Gehn ihr doch aach i’mei Weinberch schaffe!’, hat er zu ne gesaht. ‚Ich gewe eich dodefor e gerechder Lohn.’ 5 Do sinn die gang. Gäh Meddaach un um 3 Uhr nohmeddaachs is der Mann wider enausgang un hat Leit ingestellt. 6 Un wie er um 5 Uhr enausgang is, hat er immer noch e paar gefunn, wo do erumgestann hann un nix se dun hodde. ‚Fer was stehn’er dann de ganze Daach do erum, ohne ebbes se schaffe?’, hat er se gefroht. 7 ‚Es hat uns nimand Arwet gebb’, hann se’m do gesaht. Dodruf hat er zu ne gesaht: ‚Gehn ihr aach noch i’mei Weinberch schaffe! [Ihr kriehn dodefor e gerechder Lohn.]’“
8 „Wie’s Owend wor is, hat der Mann, wo dene Weinberch hott, zu seim Verwalder gesaht: ‚Ruf die Leit, wo geschafft hann, sesamme un bezahl ne de Lohn aus! Fang bei de Letschde an un heer bei de Eerschde uf!’ 9 Do sinn die Mannsleit, wo eerscht um 5 Uhr nohmeddaachs angefang hodde, noh vore komm un hann jeder e Denar krieht. 10 Wie dann die Eerschde noh vore komm sinn, hann se gemännt, se däde meh kriehn, awer aach sie hann jeder nur äner Denar krieht. 11 Do hann se angefang, fer iwer dene Mann, wo dene Weinberch hott, se meggere. 12 ‚Do die Letschde hann nur e änzichi Stunn geschafft’, hann se gesaht, ‚un du hascht se genauso wie uns behannelt, wo mer die Lascht vum Daach un die Hitz ausgehall hann!’ 13 Do hat der Mann, wo dene Weinberch hott, zu äm vun’e gesaht: ‚Freindche, ich dun der kä Unrecht! Hascht du dich dann net met mir uf äner Denar geänicht gehat? 14 Nemm also dei Geld un geh! Ich will awer do dem Letschde genauso vil gewe wie dir. 15 Darf ich dann net met dem, was mein is, mache, was ich will? Oder bisch’de neidisch, weil ich so gutt bin?’“
16 „Es kommt also emo so, dass die Letschde die Eerschde un die Eerschde die Letschde sinn. [Gott hat nämlich e Haufe Leit geruf, awer er hat sich nur wenich ausgewählt.]“
De Jesus kinnicht zum dridde Mo an, dass er vil durchmache un sterwe muss
17 Dodenoh is de Jesus noh Jerusalem enufgang. Unnerwäächs hat er die zwällef Jinger uf die Seit genumm un hat zu ne gesaht:
18 „Horchen emo her! Mir gehn jetz noh Jerusalem. Dort werr’ich, de Menschesohn, an die Hoheprieschder un Schriftgelehrde ausgeliwert. Die verurdäle mich dann zum Dod
19 un gewe mich weider an Leit, wo kä Judde sinn, dass die mich verspodde, gääschele un kreiziche känne. Awer am dridde Daach stehn ich wider uf.“
Streit um die beschde Plätz in Gott seim Reich
20 Dodenoh is die Mudder vum Zebedäus seine Buwe met ihre zwä Buwe bei de Jesus komm un is vor’m uf die Knie gefall, weil se ebbes vu’m hat wolle hann. 21 „Was hättscht du dann gäre?“, hat se de Jesus do gefroht. Do hat se zu’m gesaht: „Loss mei zwä Buwe in deim Reich näwe der hugge, der äne rechts un der annere links vun der.“a 22 Do hat de Jesus gesaht: „Ihr wisse gar net, was ner do verlange! Känne ihr dann dene Kelch ausdringge, wo ich ausdringge muss? [Känne ihr die Daf uf eich nemme, wo ich demet gedaft werre?]“b „Das känne mer!“, hann se do zum Jesus gesaht. 23 Dodrufhin hat de Jesus zu ne gesaht: „Ihr dringge zwar emo aus meim Kelch [un nemme die Daf uf eich, wo ich demet gedaft werre], awer die Plätz rechts un links vu’mir se vergewe, is net mei Sach. Uf dene Plätz hugge emo die, wo mei Vadder dodefor bestimmt hat.“
20:21a Die mächdichde Leit i’me Reich hann frieher rechts un links vum Keenich gehuckt.
20:22b De Jesus froht sei Jinger an do der Stell, ob se dieselwe schreckliche Sache durchmache känne, wo ihm zustoße däde.
24 Wie die annere zeh Jinger das geheert hann, ware se schlecht uf die zwä Brieder se schwätze.
25 De Jesus hat se do allegar bei sich geruf un hat gesaht: „Ihr wisse doch: Die Herrscher vun de Välger dun die Välger unnerdrigge, un die Owerschde missbrauche ihr Macht gäh se.
26 Awer bei eich soll das net so sinn! Im Gähedäl! Wer bei eich groß werre will, soll eier Diener sinn,
27 un wer bei eich de Eerschde sinn will, soll eier Knecht werre.
28 Ich, de Menschesohn, bin jo aach net komm, fer mich bediene se losse. Ich bin im Gähedäl komm, fer se diene un fer mei Läwe als Bezahlung fer e Haufe Mensche hersegewe!“
Die zwä Blinde vun Jericho
29 Wie de Jesus met seine Jinger vun Jericho aus weidergezoh is, sinn e Haufe Leit met em gang.
30 Am Wääch hann awer zwä Blinde gehuckt, un wie die geheert hann, dass de Jesus vorbeigeht, hann se laut geruf: „Herr, du Sohn vum David, erbarm dich iwer uns!“
31 Die Leit hann se awer angefahr un hann’e gebott, fer ruhich se sinn. Do hann se awer als noch lauder geruf: „Herr, du Sohn vum David, erbarm dich iwer uns!“
32 Do is de Jesus stehn geblieb un hat die zwä bei sich geruf. „Was soll ich’enn fer eich mache?“, hat er gefroht.
33 „Herr, mir wolle siehn känne!“, hann die Blinde do zu’m gesaht.
34 Do hat se de Jesus gedauert, un er is an ihr Aue drangefahr. Un im selwe Aueblick hann se siehn känne un sinn hinner’m Jesus hergang.
De Jesus kommt in Jerusalem an
1 Wie de Jesus un sei Jinger dann in die Näh vun Jerusalem komm sinn un schun bis noh Betfage am Eelberch komm ware, hat de Jesus zwä Jinger fortgeschickt 2 un hat zu ne gesaht: „Gehn emo in das Dorf, wo do vor eich leiht! Ihr finne dann uf de Stell e Eselin, wo dort angebunn is un e klänes Eselche bei sich hat. Machen se los un bringen se doher bei mich! 3 Un wann jemand ebbes zu eich saht, sahn’er: ‚De Herr brauch se un schickt se gleich wider serick!’“ 4 Das alles is bassiert, weil hat solle indreffe, was durch de Prophet gesaht wor is:
5
21:5a Wärtlich: Sahn de Dochder Zion!
6 Do sinn die zwä Jinger fortgang un hann gemacht, was ne de Jesus ufgedrah hott.
7 Se hann die Eselin un ihr klänes Eselche gebrung un hann ihr Kläder uf se geleht. Dann hann se de Jesus uf se gehuckt.
8 Do hann e Haufe Leit ihr Kläder uf em Wääch ausgebrät. Annere hann Äscht vun de Bäm abgeschnitt un hann se uf de Wääch gestraut.a
9 Die Leit, wo vor un hinner’m Jesus hergang sinn, hann laut geruf:
21:8a Kläder un Äscht uf em Wääch aussebräde war bei de Judde e Meechlichkät, fer e wichdichi Person se ehre.
10 Wie de Jesus in Jerusalem ingezoh is, is die ganz Stadt in helli Ufreechung gerot, un die Leit hann gefroht: „Wer is’enn do der Mann?“
11 Die, wo bei’m Jesus ware, hann do gesaht: „Das is de Jesus, der Prophet aus Nazaret in Galiläa.“
De Jesus schmeißt die Händler un Geldwechsler aus em Tembel
12 Dodenoh is de Jesus in Gott sei Tembel gang un hat die Händler un die Leit, wo dene ihr Sache im Tembel kaf hann, allegar enausgeschmiss. Die Dische vun de Geldwechsler un die Stänn vun de Dauwehändler hat er umgeschmiss
13 un hat zu dene Leit, wo dort Hannel gedrieb hann, gesaht: „In de Heilich Schrift steht:
14 Dodenoh sinn Blinde un Lahme im Tembel bei de Jesus komm, un er hat se gesund gemacht.
15 Die Hoheprieschder un die Schriftgelehrde hann die Wunner gesiehn, wo er gedun hat. Se hann aach die Kinner geheert, wo im Tembel laut geruf hann: „Hosianna em Sohn vum David!“ Do sinn se bees wor
16 un hann zum Jesus gesaht: „Heerscht du iwerhaupt, was die do rufe?“ „Sicher!“, hat de Jesus do zu ne gesaht, „awer hann’er dann nie geläst:
De Jesus verflucht e Feichebam
18 Wie de Jesus frieh am nägschde Morje in die Stadt serickgang is, hat er Hunger gehat. 19 Do hat er am Wääch e änzelner Feichebam gesiehn un is uf ne zugang. Er hat awer nix wie nur Blädder a’m gefunn. Do hat er zu dem Bam gesaht: „An dir soll nie meh e Frucht wachse!“ Un uf de Stell is der Feichebam verdruggelt.
20 Wie die Jinger das gesiehn hann, hann se sich gewunnert. „Wie is’enn der Feichebam so schnell verdruggelt?“, hann se gefroht.
21 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Das äne sahn ich eich: Wann’er glawe un net zweifele, känne ner net nur mache, was ich met dem Feichebam gemacht hann. Ihr känne dann sogar zu do dem Berch sahn: ‚Heb dich hooch un schmeiß dich ins Meer!’ Das bassiert dann.
22 Alles, was ner im Gebät verlange, kriehn’er, wann’er glawe!“
Die Hoheprieschder frohe de Jesus noh seiner Vollmacht
23 Wie de Jesus wider in de Tembel gang is un die Leit dort unnerwies hat, sinn die Hoheprieschder un die Ällschde vum Volk bei ne komm un hann gefroht: „Met was for’me Recht machsch’enn du das alles? Un wer hat der die Vollmacht dodezu gebb?“
24 „Ich will eich aach ebbes frohe“, hat de Jesus zu ne gesaht. „Wann’er mer dodruf e Antwort gewe, sahn ich eich aach, met was for’me Recht ich das mache.
25 Die Daf vum Johannes – wo war die her? Vum Himmel oder vun de Mensche?“ Do hann se simeliert un hann zuenanner gesaht: „Wa’mer sahn: ‚Vum Himmel’, dann saht er zu uns: ‚Fer was hann’er’nn em Johannes dann net geglabt?’
26 Sah’mer awer: ‚Vun de Mensche!’, dann misse mer vor de Leit Angscht hann. Die glawe nämlich allegar, dass de Johannes e Prophet war.“
27 Deshalb hann se em Jesus entgähgehall: „Mir wisse’s net!“ „Dann sahn ich eich aach net, met was for’me Recht ich das mache!“, hat de Jesus do zu ne gesaht.
Es Gleichnis vu’me Vadder un seine zwä Buwe
28 „Was halle ner’nn dodevun? E Mann hat emo zwä Buwe gehat. Er is bei de eerschde gang un hat gesaht: ‚Kind, geh un schaff heit i’meim Weinberch!’ 29 Dodruf hat der Bub gesaht: ‚Ich will awer net!’ Späder hat em das läd gedun, un er is doch gang. 30 Dodenoh is der Mann bei de zwädde Bub gang un hat’s selwe gesaht. Der zwädde Bub hat dodruf gemännt: ‚Jo, Babbaa, ich gehn jo!’, awer hingang is er doch net. 31 Wer vun dene zwä hat’enn jetz gemacht, was der Vadder gewollt hat?“ „Der eerschde!“, hann die Hoheprieschder un Ällschde do zum Jesus gesaht.
21:30a Wärtlich: Herr.
Do hat de Jesus zu ihne gesaht: „Das äne sahn ich eich: Die Zällner un Hure komme eher wie ihr in Gott sei Reich!
32 De Johannesa is nämlich bei eich komm un hat eich dene Wääch gewies, wo in die Gerechdichkät fiehrt. Ihr hann em awer net geglabt. Awer die Zällner un Hure hann em geglabt. Ihr hann das gesiehn, un trotzdem hann’er’s eich net annerschder iwerleht un hann em Johannes immer noch net geglabt.“
21:32a De Johannes, wo gedaft hat.
Es Gleichnis vun de schlechde Winzer
33 „Horchen noch e anneres Gleichnis! E Mann, wo e Hof hott, hat emo e Weinberch angeleht un e Mauer drumerum gebaut. Dann hat er e Loch gegrab, fer e Drauwepress se mache un hat e Wachturm gebaut. Dodenoh hat er dene Weinberch an e paar Winzer verpacht un is ins Ausland gang. 34 Wie die Zeit komm is, fer die Drauwe absemache, hat er sei Knechde bei die Winzer geschickt, fer sei Andäl vum Erdraach abseholle. 35 Die Winzer hann awer sei Knechde gegriff. Dene äne hann se geschlah, dene annere umgebrung un dene dridde gestänicht. 36 Do hat der Mann annere Knechde geschickt, noch meh wie beim eerschde Mo. Awer die Winzer hann se genauso behannelt.“
37 „Zu gudder Letscht hat der Mann dann sei Bub bei die Winzer geschickt, weil er gedenkt hat: ‚Vor meim Bub werre se doch wohl Reschbekt hann!’ 38 Wie die Winzer awer sei Bub gesiehn hann, hann se zuenanner gesaht: ‚Der do erbt emo dene Weinberch! Kommen, dene bringe mer um un iwernemme sei Erbschaft!’ 39 Do hann se ne gegriff un hann’e aus em Weinberch geschmiss un umgebrung.“
40 „Was macht’enn jetz de Herr vun dem Weinberch met dene Winzer, wann er kommt?“ 41 Do hann die Hoheprieschder un Ällschdea zum Jesus gesaht: „Ei, er dut defor sorje, dass die beese Leit e beeses Enn finne un dut de Weinberch an annere Winzer verpachde, wo em beizeide die Pacht bezahle.“
21:41a Oder: Do hann die Leit.
42 Do hat de Jesus zu ne gesaht: „Hann’er dann noch nie in de Heilich Schrift geläst:
43 Deshalb sahn ich eich: Gott nemmt eich sei Reich eweg un vertraut’s eme Volk an, wo die Frucht bringt, wo vun seim Reich verlangt werd. 44 Wer iwer do dene Stän fallt, brecht sich de Hals, un wann der Stän uf jemand fallt, macht er Stab aus em.“
45 Wie die Hoheprieschder un die Pharisäer em Jesus sei Gleichnisse geheert hodde, hann se gemerkt, dass er vun ihne geschwätzt hat.
46 Do hädde se ne gäre greife gelosst, awer se hann Angscht vor de Leit gehat, weil die de Jesus fer e Prophet gehall hann.
Es Gleichnis vum große Feschtesse
1 Dodenoh hat de Jesus wider met Gleichnisse met de Hoheprieschder un Ällschde geschwätzt: 2 „Me’m Himmelreich is es wie met eme Keenich, wo fer sei Bub die Hochzeit vorberät hat. 3 Er hat sei Diener losgeschickt, fer die Leit rufe se losse, wo uf’s Fescht ingelad ware. Awer die hann net komme wolle. 4 Dodrufhin hat der Keenich noch annere Diener losgeschickt un hat gesaht: ‚Sahn dene Leit, wo ingelad sinn: Horchen emo her! Ich ha’mei Feschtesse vorberät. Mei Ochse u’mei Maschtkälwer sinn geschlacht, un alles steht berät. Kommen doch uf die Hochzeit!’ 5 Die Leit, wo ingelad ware, hann sich awer net dodrum gekimmert un sinn fortgang – äner uf sei Feld un e annerer in sei Lade. 6 Die Iweriche hann sogar dem Keenich sei Diener gegriff un hann se schlecht behannelt un umgebrung.“
7 „Wie der Keenich das geheert hat, is er bees wor. Er hat sei Soldade geschickt un hat die Märder umbringe un ihr Stadt niderbrenne gelosst. 8 Dodenoh hat er zu seine Diener gesaht: ‚Es steht zwar alles berät fer die Hochzeit, awer die Leit, wo ich ingelad hott, ware’s net wert, fer uf die Hochzeit se komme. 9 Schaffen eich enaus uf die Stroß un laden all die, wo eich grad entgähkomme, fer die Hochzeit in!’ 10 Do sinn die Diener uf die Stroß gang un hann all die beinanner geschafft, wo se dort gefunn hann. Se hann beese un gudde Mensche gebrung, un de Hochzeitssaal war schnell voll met Gäscht.“
11 „Wie der Keenich dann erinkomm is, fer sich die Gäscht ansegugge, hat er im Saal äner gesiehn, wo kä bassende Kläder fer e Hochzeit anhott.
12 ‚Freindche, wie bisch’enn du ohne die bassende Kläder fer e Hochzeit do erinkomm?’, hat er ne do gefroht. Do sinn dem Mann die Worde im Hals stegge geblieb.
13 Dodenoh hat der Keenich seine Diener gebott: ‚Dun em die Hänn un die Fieß fessele! [Hollen ne dann] un schmeißen ne enaus in die diefscht Dunggelhät! Dort heile die Mensche dann un klabbere met de Zänn.’
14 Gott hat nämlich e Haufe Leit beruf, awer er hat sich nur wenich ausgewählt.“
Die Froh vun de Steiere
15 Dodenoh sinn die Pharisäer beinannerkomm un hann e Plan gemacht, wie se de Jesus met seine eichene Worde in e Fall logge kännde. 16 Se hann ihr Jinger sesamme me’m Herodes seine Leita bei ne geschickt un hann’e frohe gelosst: „Määschder, mir wisse, dass der’s nur um die Wohrhät geht un dass du die Leit wirklich unnerweise duscht, wie mer noh dem, was Gott will, läwe soll. Du gebbscht nix druf, was die Leit sahn, weil du kä Unnerschied zwische de Mensche machscht. 17 Sah uns emo: Darf mer deiner Mänung noh em Kaiser Steiere bezahle oder net?“
22:16a Die Pharisäer ware degäh, fer em reemische Staat Steiere se bezahle, die Anhänger vum Herodes defor. Egal, was de Jesus jetz dodruf sahn dät: Die Fiehrer vum Volk hann gehofft, fer jetz endlich ebbes in die Hand se kriehn, was se gäh de Jesus verwenne kännde.
18 De Jesus hat awer ihr falsches Spiel durchschaut un hat gesaht: „Ihr Scheinheiliche! Fer was dun’er mer dann e Fall stelle?
19 Weisen mer emo die Minz her, wo ner eier Steiere demet bezahle!“ Do hann se’m e Denar gereicht.
20 Do hat er se gefroht: „Wem sei Bild un wem sei Ufschrift sinn’enn das do?“
21 „Es Bild un die Ufschrift vum Kaiser!“, hann se do zu’m gesaht. Do hat de Jesus zu ihne gesaht: „Dann gewen em Kaiser, was em Kaiser geheert, un Gott, was Gott geheert!“
22 Wie se das geheert hann, hann se sich gewunnert. Dann hann se ne stehn gelosst un sinn fortgang.
Die Froh vun de Uferstehung vun de Dode
23 Aach vun de Sadduzäer, wo behaupde, es dät kä Uferstehung gewe, sinn an dem Daach e paar bei de Jesus komm. Die hann’e gefroht:
24 „Määschder, de Mose hat bestimmt:
29 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Ihr irre eich, weil ner die Heilich Schrift net kenne un net wisse, wie mächdich Gott is! 30 Wann die Mensche nämlich uferstehn, dun se nemmeh heirade un werre aach net verheirat. Dann sinn se wie die Engel im Himmel, wo Gott diene.“
31 „Was awer die Uferstehung vun de Dode angeht: Hann’er dann net geläst, was eich Gott dodriwer gesaht hat? Er saht:
32
33 Wie die Leit das geheert hann, ware se vun dem, was ne de Jesus beigebrung hat, dief beindruckt.
Es Wichdichde, was Gott gebott hat
34 Dodenoh hann die Pharisäer geheert, dass de Jesus de Sadduzäer es Maul gestoppt hott. Do sinn se sesammekomm,
35 un äner vun’e, wo em Mose sei Gesetz unnerricht hat, hat em e Fall gestellt un gefroht:
36 „Määschder, was vun dem, was Gott im Gesetz gebott hat, is’enn eichentlich es Wichdichde?“
37 De Jesus hat do zu’m gesaht:
Em David sei Sohn oder em David sei Herr?
41 Wie die Pharisäer noch beinanner ware, hat se de Jesus gefroht: 42 „Was dengge ner dann iwer de Messias? Wem sei Sohn is er?“ „Der is em David sei Sohn!“, hann se do zum Jesus gesaht. 43 Do hat de Jesus zu ihne gesaht: „Wie kommt’s’enn dann, dass ne de David, vum Heiliche Geischt gefiehrt, Herr nennt? De David saht nämlich:
44
45 Wann de David de Messias also Herr nennt, wie kann er’nn do sei Sohn sinn?“
46 Käner hat em Jesus dodruf e Antwort gewe känne, un nimand hat sich vun dem Daach an meh getraut, fer ne noch ebbes se frohe.
De Jesus warnt die Leit vor de Schriftgelehrde un Pharisäer
1 Dodenoh hat sich de Jesus an die Leit un an sei Jinger gewennt 2 un hat gesaht: „Uf de Lehrstuhl vum Mose hann sich die Schriftgelehrde un die Pharisäer gehuckt. 3 Richden eich deshalb noh allem, was se eich sahn, un hallen’s in! Richden eich awer net noh dem, was se mache! Se mache nämlich nur Worde un verhalle sich net denoh. 4 Se binne schwäre Laschdea sesamme, wo mer fascht net drahn kann, un lade se de Mensche uf de Buggel. Selwer mache se awer kä Finger krumm, fer se se drahn.“
23:4a Die schwäre Laschde ware die vile Vorschrifde un Verbodde, wo die Schriftgelehrde aus em Alde Teschdament, vor allem aus em Gesetz vum Mose, abgelät hodde. In de Zeit vum Jesus hat mer 613 so heiliche Vorschrifde gezehlt.
5 „Alles, was se mache, mache se nur, fer die Mensche se beindrugge! Se mache ihr Gebätsrieme extra brät un de Saum [an ihre Kläder]a extra groß. 6 Bei jedem Fescht wolle se die Ehreplätz un in de Synagooche die vorderschde Sitze hann. 7 Se hann’s gäre, wa’mer se uf de Marktplätz grießt un wann se vun de Leit dauernd Määschder genennt werre.“
23:5a Noh 4. Mose 15,37-41 war e Saum oder Quaschde bzw. Franse an de vier Egge vum Owergewand, fer an das se erinnere, was Gott gebott hott.
8 „Ihr awer solle eich net Määschder nenne losse! Es is nämlich nur äner eier Lehrmääschder: Chrischdus. Ihr sinn awer allegar Brieder.
9 Ihr solle aach nimand uf de Erd eier Vadder nenne! Nur äner is nämlich eier Vadder: der im Himmel!
10 Lossen eich aach net Lehrmääschder nenne! Es is nämlich nur äner eier Lehrmääschder: Chrischdus!
11 De Greeschde vun eich soll eier Diener sinn!
12 Wer sich selwer groß macht, werd nämlich klän gemacht, un wer sich selwer klän macht, der werd groß gemacht!“
De Jesus geht met de Schriftgelehrde un Pharisäer ins Gericht
13 „Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr sperre de Mensche es Himmelreich vor de Nas zu. Selwer komme ner net enin, un die, wo enin wolle, losse ner net enin. [ 14 Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr schwätze de Witwe ihr Haiser ab un mache zum Schein lange Gebäde. Deshalb werre ner emo arich bees gestroft!“]
15 „Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr räse iwer Land un Meer, fer e änzicher Mensch fer eier Glawe se gewinne, un wann’er ne gewunn hann, mache ner ne zu’me Anwärder fer die Häll, wo dobbelt so schlimm is wie ihr selwer!“
16 „Weh eich, wo ner blind sinn un annere fiehre wolle! Ihr sahn: ‚Wann jemand beim Tembel schweert, hat das nix se bedeide. Wann awer jemand beim Gold vum Tembel schweert, is er an das gebunn, was er geschweert hat.’ 17 Was sinn’er doch dumm un blind! Was is dann wichdicher: es Gold oder de Tembel, wo’s Gold eerscht heilich macht? 18 Ihr sahn aach noch: ‚Wann jemand beim Brandopferaldar schweert, hat das nix se bedeide. Wann awer jemand beim Opfer uf em Brandopferaldar schweert, is er an das gebunn, was er geschweert hat.’ 19 Was sinn’er doch dumm un blind! Was is dann wichdicher: es Opfer oder de Aldar, wo’s Opfer eerscht heilich macht? 20 Wer also beim Brandopferaldar schweert, schweert beim Brandopferaldar un bei allem, was drufleiht. 21 Un wer beim Tembel schweert, schweert beim Tembel un bei Gott, wo im Tembel wohnt. 22 Un wer beim Himmel schweert, schweert bei Gott seim Thron un bei Gott, wo uf em Thron huckt.“
23 „Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr gewe de zehnde Däl vun de Minz, vum Dill un vum Kimmel un losse es Wichdichde vum Gesetz außer Acht, nämlich die Gerechdichkät, die Barmherzichkät un de Glawe! Mer sollt awer das äne mache un das annere net unnerlosse! 24 Was sinn’er doch blind un wolle dodebei annere fiehre! Die Migge dun’er aussiewe, awer Kamele schlugge ner enunner!“
25 „Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr halle eier Becher un Schissele außerum sauwer, awer innewenzich sinn se voll met dene Sache, wo ner eich gierich sesammegeklaut hann. 26 Du blinder Pharisäer! Mach de Becher un die Schissel seeerscht innedrinn sauwer! Dann werre se aach außerum sauwer.“
27 „Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr sinn wie Gräwer, wo weiß angestrich sinn:a Vun auße siehn se zwar scheen aus, awer inne sinn se voll met Knoche vun de Dode un voll met all Sorde Dreck.
28 Genauso is es aach bei eich! Noh auße komme ner de Mensche vor, wie wann’er gerecht wäre, awer innewenzich sinn’er durch un durch scheinheilich un gesetzlos.“
23:27a Gräwer sinn in de Zeit vum Jesus met Kalk getincht wor, dass mer se weithin hat känne siehn un dass sich kä Judd aus Versiehn an’e verunreinicht hat (vgl. 4Mo 19,11).
Die Strof kommt ganz sicher
29 „Weh eich, ihr Schriftgelehrde un Pharisäer! Ihr Scheinheiliche! Ihr baue Grabmäler fer die Prophede un richde die Gräwer vun de Gerechde scheen her 30 un behaupde: ‚Wa’mir in de Zeit vun unsere Vorfahre geläbt hädde, hädde mer uns net met ne am Blut vun de Prophede schullich gemacht.’ 31 Dodemet dun’er selwer bestädiche, dass ner die Nohkomme vun dene sinn, wo die Prophede umgebrung hann. 32 Jo, machen nur es Moß vun eiere Vorfahre voll! 33 Ihr hämdiggische Giftschlange! Wie wolle ner eich dann emo vor dem Gericht, wo eich in die Häll bringt, redde?“
34 „Heeren deshalb emo genau zu: Ich schigge Prophede un Mannsleit met vil Weishät un Lehrer, wo eich die Heilich Schrift erkläre, bei eich. E paar vun’e bringe ner um un dun se kreiziche. Annere gääschele ner in eiere Synagooche un dun se vun äner Stadt in die anner verfolche.
35 So kommt emo all das gerechde Blut, wo mer sich uf de Erd dran vergang hat, iwer eich, angefang vum Blut vum Abel, wo gerecht war, bis hin zum Blut vum Sacharia,a em Berechja seim Bub, wo ner zwische’m Tembel un em Brandopferaldar umgebrung hann.
36 Das äne sahn ich eich: Die Strof fer all das kommt emo uf do die Generation zu!“
23:35a Im hebräische Alde Teschdament is de Abel de eerschde un de Sacharia de letschde Prophet, wo umgebrung wor is (vgl. 1Mo 4,1-16; 2Chr 24,20-21).
De Jesus klaacht sei Läd iwer Jerusalem
37 „Oh Jerusalem, oh Jerusalem! Du bringscht die Prophede um un duscht die stäniche, wo bei dich geschickt werre. Wie oft hann ich dei Kinner schun insammele wolle, so wie e Gluck ihr Biebelcher unner ihr Flidde insammelt, awer ihr hann net gewollt.
38 Guggen nur emo! Gott gebt eier Hausa uf, un es werd ganz gabutt gemacht!
39 Ich sahn eich nämlich: Vun jetz an siehn’er mich nemmeh, bis ner rufe:
23:38a Gemännt is entweder de Tembel oder die Stadt Jerusalem selwer.
DE MATTHÄUS BESCHREIBT, WIE DE JESUS IWER’S ENN VUN DE WELT GESCHWÄTZT HAT: 24,1-25,46
De Jesus kinnicht an, dass de Tembel nidergeriss werd
1 Dodenoh is de Jesus aus em Tembel komm un is fortgang. Do sinn sei Jinger bei ne komm un hann em die Tembelbaude gewies.
2 „Siehn’er das alles?“, hat se de Jesus do gefroht. „Das äne sahn ich eich: Kä Stän bleibt dort uf em annere! Es werd alles nidergeriss!“
Iwer’s Enn vun de Welt
3 Späder hat de Jesus uf em Eelberch gehuckt, un nur sei Jinger ware bei’m. Do hann se sich an’e gewennt un hann’e gefroht: „Sah uns doch: Wann bassiert das, un an was for’me Zääche ka’mer erkenne, dass du widerkommscht un dass es Enn vun de Welta ball do is?“
24:3a Oder: un dass es Enn vun do dem Zeitalder.
4 Dodruf hat de Jesus zu ne gesaht: „Bassen uf, dass eich nimand verfiehrt! 5 Es kommt nämlich emo so manch äner i’meim Name un dut behaupde: ‚Ich bin de Messias!’ un bringt e Haufe Leit vum richdiche Wääch ab. 6 Ihr heere dann vil iwer Krieche, un Nohrichde iwer Krieche dun eich beunruhiche. Bassen uf, dass ner net verschregge! Das muss alles so komme! Awer es is noch net es Enn! 7 Än Volk dut sich nämlich gäh’s annere ufstelle un än Reich gäh’s annere. In verschiedene Geechende gebt’s Hunger un Epidemije un Erdbewe. 8 Awer das alles is eerscht de Anfang vun de Geburtswehe!“
9 „Ihr werre dann verrot, fer drangsaliert un umgebrung se werre! Wäh meim Name werre ner vun jedem Volk gehasst.
10 In der Zeit falle e Haufe Leit vum Glawe ab un verrode un hasse enanner.
11 E Haufe falsche Prophede träde uf un verfiehre vil Mensche.
12 Un weil die Ungerechdichkät iwerhand nemmt, dut die Lieb bei de meischde Mensche abkiehle.
13 Wer awer bis ans Enn durchhallt, werd gerett!
14 Die gutt Nohricht, dass Gott regiert, werd in de ganz Welt gepreddicht. Jedes Volk soll vun er heere. Dann eerscht kommt’s Enn.“
Wann die Not am greeschde is...
15 „Der
20 „Awer bäden defor, dass ner net im Winder oder a’me Sabbat abhaue misse. 21 Dann werre die Mensche nämlich so stark drangsaliert, wie se bis jetz noch nie drangsaliert wor sinn seit em Anfang vun de Welt un wie se aach späder nie meh drangsaliert werre. 22 Wann Gott die Daache net kirzer gemacht hätt, dät nimand gerett werre. Awer wäh dene Mensche, wo er sich ausgewählt hat, hat er die Zeit kirzer gemacht.“
23 „Wann dann jemand zu eich saht: ‚Guggen emo, do is de Messias!’ oder: ‚Dort is er!’, dann glawen’s net! 24 Falsche Messiasse un falsche Prophede träde dann nämlich uf un bringe große Zääche un Wunner ferdich, fer sogar die Mensche, wo vun Gott ausgewählt wor sinn, se verfiehre, falls das meechlich wär. 25 Denggen dran: Ich hann eich das alles schun im Voraus gesaht.“
26 „Wann eich die Leit sahn: ‚Guggen emo do, de Messias is in de Wildnis!’, dann gehn net enaus! Un wann se sahn: ‚Guggen, er is im Zimmer!’, dann glawen’s net!
27 So wie de Blitz nämlich im Oschde ufleichde dut un bis in de Weschde se siehn is, genauso is es aach emo, wann ich, de Menschesohn, komme.
28 Wo nämlich ebbes Dodes leiht, do sammele sich aach die Geier.“
Wie de Menschesohn emo kommt
29 „Gleich noh dene Daache, wann die Mensche emo nemmeh drangsaliert werre,
24:30a Oder: un unner sämtliche Stämm vum Land (vgl. Sach 12,10-12).
E Vergleich met eme Feichebam
32 „Prächen eich ebbes me’m Gleichnis vum Feichebam in! Wann die Äscht vum Feichebam Saft ziehe un Blädder dreiwe, wisse ner, dass es ball Sommer werd. 33 Genauso is es aach, wann’er siehn, wie das do alles bassiert. Dann wisse ner, dass ich, de Menschesohn,a grad vor de Dir stehn. 34 Das äne sahn ich eich: Do die Generation vergeht net, bis das do alles bassiert. 35 De Himmel un die Erd vergehn, awer das, was ich sahn, vergeht net!“
24:33a Oder: dass es Enn.
36 „De Daach un die Stunn, wann das bassiert, kennt awer nimand. Aach die Engel im Himmel kenne se net. Die kennt nur mei Vadder.“
37 „Wann ich, de Menschesohn, komme, geht’s emo so zu wie in de Zeit vum Noah. 38 In de Zeit vor de groß Flut hann die Mensche nämlich gess un gedrunk, se hann geheirat un sinn verheirat wor – bis zu dem Daach, wo de Noah uf das große Schiff gang is. 39 Die Mensche hann awer nix gemerkt, bis die groß Flut komm is un se allegar met sich geriss hat. Genauso is es aach, wann ich, de Menschesohn, widerkomme.“
40 „Vun zwä Mannsleit, wo dann uf em Feld schaffe, werd der äne metgenumm un der annere serickgelosst. 41 Vun zwä Weibsleit, wo met de Handmiehl mahle, werd die än metgenumm un die anner serickgelosst.“
42 „Bleiwen also wach! Ihr wisse nämlich net, in was for rer Stunn dass ich, eier Herr, komme.“
E Vergleich met eme Hausherr, wo gutt ufbasst
43 „Denggen dran: E Hausherr kann net wisse, in was for rer Stunn in de Naacht der kommt, wo ebbes klaue will. Wann er das wisse dät, dät er wach bleiwe un net zulosse, dass in sei Haus ingebroch werd.
44 Deshalb misse ihr eich aach beräthalle! Ich, de Menschesohn, komme nämlich in erer Stunn, wo ner net demet rechene.“
E Vergleich met eme treie u’met eme untreie Diener
45 „Wer is’enn der treie un verstänniche Knecht, wo sei Herr iwer sei Dienerschaft gestellt hat, dass er ne beizeide es Esse ausdäle soll?
46 Wann de Herr kommt un merkt, dass sei Knecht macht, was er ufgedrah krieht hat, ka’mer dene Knecht glicklich nenne.
47 Das äne sahn ich eich: Sei Herr losst ne dann alles, was er hat, verwalde.
48 Awer angenumm, der Knecht is e raulicher Kerl un saht sich: ‚Mei Herr kommt so ball noch net!’
49 un fangt an, fer die annere Diener se schlahn. Un angenumm, er fangt an, fer met dene Leit, wo sich die Zeit met Wein verdreiwe, se esse un se dringge.
50 Dann kommt sei Herr a’me Daach, wo er net uf ne warde dut, un in erer Stunn, wo er net kennt.
51 Sei Herr hackt ne dann in Stigger un losst ne sei Schicksal met de Scheinheiliche däle. Dort heilt er dann un dut met de Zänn klabbere.“
Es Gleichnis vun finnef gewitzde un finnef unverstänniche junge Weibsleit
1 „Wann ich, de Menschesohn, widerkomme, is es me’m Himmelreich wie met zeh junge Weibsleit, wo ihr Eellambe genumm hann un em Braidigam entgähgang sinn. 2 Finnef vun’e ware gewitzt, un finnef ware unverstännich. 3 Die Unverstänniche hann zwar ihr Eellambe metgenumm, awer kä Eel. 4 Die Gewitzde dodegäh hann außer ihre Eellambe aach noch Behälder met Eel debei gehat. 5 Wie jetz de Braidigam lang net komm is, sinn se allegar mied wor un sinn ingeschloft.“
6 „Midde in de Naacht hat uf ämo jemand lauthals geruf: ‚De Braidigam kommt! Gehn enaus, fer ne se begrieße!’ 7 Do sinn die junge Weibsleit allegar ufgestann un hann ihr Eellambe hergericht. 8 Die Unverstänniche hann awer zu de Gewitzde gesaht: ‚Gewen uns e bissje vun eierm Eel! Unser Eellambe gehn nämlich aus.’ 9 Awer die Gewitzde hann dodruf gesaht: ‚Nä, sunscht langt’s Eel net fer uns un fer eich aach net. Gehn doch bei die Händler un kafen eich selwer, was ner brauche!’ 10 Wie die Unverstänniche dann fort ware, fer Eel se kafe, is de Braidigam komm. Die junge Weibsleit, wo berät ware, sinn met em in de Hochzeitssaal gang, un die Dir is zugesperrt wor.“
11 „Späder sinn aach die annere junge Weibsleit komm un hann geruf: ‚Herr, Herr, mach uns uf!’ 12 Awer de Braidigam hat dodruf gesaht: ‚Ich kann eich nur das äne sahn: Ich kenne eich net!’“
13 „Bleiwen also wach! Ihr kenne nämlich net de Daach un aach net die Stunn, [wann ich, de Menschesohn, komme]!“
Es Gleichnis vum anvertraude Geld
14 „Es is wie bei’me Mann, wo hat wolle verräse. Der Mann hat sei Diener geruf un hat ne gebb, was er hott, fer druf ufsebasse. 15 Dem äne hat er finnef Talendea gebb, eme annere zwä Talende un noch eme annere än Talent – jedem noh seine Fähichkäde. Dodenoh is er gleich abgeräst. 16 Der Diener, wo die finnef Talende krieht hat, hat do angefang, fer met dem Geld se schaffe, un hat finnef annere Talende debei verdient. 17 Genauso aach der Diener, wo die zwä Talende krieht hat: Der hat aach zwä annere Talende debei verdient. 18 Der Diener awer, wo das äne Talent krieht hat, is fortgang un hat e Loch in die Erd gegrab un hat’s Geld vun seim Herr versteggelt.“
25:15a E Talent war in de Zeit vum Jesus die greescht Geldinhät. E Talent war 6.000 Drachme bzw. Denare wert, das hääscht de Lohn vun 6.000 Daache oder de Lohn fer rund 20 Johr Arwet.
19 „Noh langer Zeit is de Herr vun dene Diener dann serickkomm un hat se gehääscht, fer met em abserechene. 20 Do is der Diener, wo die finnef Talende krieht hott, komm un hat die annere finnef Talende metgebrung un gesaht: ‚Herr, du hascht mer finnef Talende gebb gehat. Guck: Ich hann noch annere finnef Talende debeigewunn.’ 21 ‚Ei prima, du bischt emo e gudder un treier Diener!’, hat sei Herr do zu’m gesaht. ‚Du hascht met wenich anstännich gewirtschaft. Deshalb vertrau ich der vil an! Komm erin un frei dich met deim Herr!’“
22 „Dodenoh is aach der Diener komm, wo die zwä Talende krieht hott. ‚Herr’, hat der gesaht, ‚du hascht mer zwä Talende gebb gehat. Guck: Ich hann noch annere zwä Talende debeigewunn!’ 23 ‚Ei prima, du bischt emo e gudder un treier Diener!’, hat sei Herr do zu’m gesaht. ‚Du hascht met wenich anstännich gewirtschaft. Deshalb vertrau ich der vil an! Komm erin un frei dich met deim Herr!’“
24 „Zuletscht is aach der Diener komm, wo das äne Talent krieht hott. ‚Herr’, hat der gesaht, ‚ich hann gewisst, dass du e harder Mann bischt. Du machscht die Ernt ab, wo du net gesät hascht, un duscht insammele, wo du net ausgestraut hascht. 25 Deshalb hann ich Angscht gehat. Ich war fortgang un hann dei Talent im Boddem versteggelt gehat. Do hasch’e serick, was dir geheert!’“
26 „Dodruf hat sei Herr zu’m gesaht: ‚Du raulicher un fauler Diener! Du hascht also gewisst, dass ich die Ernt abmache, wo ich net gesät hann, un insammele, wo ich net ausgestraut hann. 27 Do hättscht du mei Geld doch wenichdens uf die Bank bringe känne. Dann hätt ich’s met Zinse serickkrieht, wann ich serickkomm wär.‘ 28 ‚Nemme’m deshalb das Talent ab un gewen’s dem, wo die zeh Talende hat!’“
29 „Jeder, wo ebbes hat, krieht nämlich noch ebbes debei! Dann hat er meh wie er brauch. Wer awer ball nix hat, krieht aach das noch abgenumm, was er hat!
30 Un do dene Diener, wo nix daut, schmeißen enaus in die diefscht Dunggelhät! Dort heilt er dann un dut met de Zänn klabbere!’“
Es Gericht iwer die Välger
31 „Wann ich, de Menschesohn, i’meiner Herrlichkät komme un wann die heiliche Engel allegar met mer komme, huck ich mich uf mei herrlicher Thron. 32 Dodenoh werre die Välger allegar vor mir versammelt, un ich dun die Mensche vunenanner trenne, genauso wie e Hirt die Schäf vun de Gäße trennt.a 33 Die Schäf stell ich rechts vu’mir uf un die Gäße links.“
25:32a In Israel hann die Hirde naachts die Gäße vun de Schäf getrennt, weil die Gäße die Kält net so gutt verdrah hann wie die Schäf un deshalb e wärmerer Platz fer se schlofe gebraucht hann.
34 „Dodrufhin sahn ich, de Keenich, zu dene rechts vu’mir: ‚Eich hat mei Vadder geseechent. Kommen un erwen das Reich, wo schun vun do an, wo er die Welt gemacht hat, fer eich vorberät wor is! 35 Ich hann nämlich Hunger gehat, un ihr ha’mer ebbes se esse gebb. Ich hann Durscht gehat, un ihr ha’mer ebbes se dringge gebb. Ich war e Fremder, un ihr ha’mich ufgenumm. 36 Ich hann nix fer ansedun gehat, un ihr ha’mer Kläder gebb. Ich war krank, un ihr hann eich um mich gekimmert. Ich war im Gefängnis, un ihr ha’mich besucht.’“
37 „Dann frohe mich die Gerechde: ‚Herr, wann ha’mer dich gesiehn, wie du Hunger hoscht, un hann der ebbes se esse gebb? Wann ha’mer dich gesiehn, wie du Durscht hoscht, un hann der ebbes se dringge gebb? 38 Wann ha’mer dich als Fremder gesiehn un hann dich ufgenumm oder als äner, wo nix fer ansedun hott, un hann der Kläder gebb? 39 Wann ha’mer dich gesiehn, wie du krank oder im Gefängnis warscht, un hann dich besucht?’“
40 „Dodruf sahn ich, de Keenich, dann zu ne: ‚Das äne sahn ich eich: Was ner fer äner vu’meine Geschwischder do gemacht hann – un wäre se noch so unbedeidend –, das hann’er fer mich gemacht!’“
41 „Dodenoh sahn ich, de Keenich, zu dene links vu’mir: ‚Gott hat eich verflucht! Fort vu’mir ins ewiche Feier, wo fer de Deiwel un fer sei Engel vorberät wor is! 42 Ich hann nämlich Hunger gehat, un ihr ha’mer nix se esse gebb. Ich hann Durscht gehat, un ihr ha’mer nix se dringge gebb. 43 Ich war e Fremder, un ihr ha’mich net ufgenumm. Ich hann nix fer ansedun gehat, un ihr ha’mer kä Kläder gebb. Ich war krank un im Gefängnis, un ihr hann eich net um mich gekimmert.’“
44 „Dann frohe mich die aach: ‚Herr, wann ha’mer dich gesiehn, wie du Hunger oder Durscht hoscht? Wann ha’mer dich als Fremder oder ohne Kläder oder krank oder im Gefängnis gesiehn un hann der net geholf?’“
45 „Dodruf sahn ich, de Keenich, dann zu ne: ‚Das äne sahn ich eich: Was ner bei äm vu’meine Geschwischder do unnerloss hann – un wäre se noch so unbedeidend –, das hann’er a’mir unnerloss.’“
46 „Se gehn dann dorthin, wo se fer immer gestroft werre. Die Gerechde gehn awer ins ewiche Läwe!“
DE MATTHÄUS VERZEHLT, WIE DE JESUS GESTORB UN UFERSTANN IS: 26,1-28,20
De Hohe Rot dut entscheide, fer de Jesus umsebringe
1 Wie de Jesus ferdich war, fer do die Sache allegar ausselehe, hat er zu seine Jinger gesaht: 2 „Ihr wisse, dass in zwä Daache es Passahfescht anfangt. Ich, de Menschesohn, werre dann verrot un gekreizicht.“
3 Dodenoh hann sich die Hoheprieschder [un Schriftgelehrde] un die Ällschde vum Volk im Palascht vum owerschde Prieschder, wo Kaiphas gehääscht hat, versammelt.
4 Se hann e Plan gemacht, wie se de Jesus met eme Schlich verhafde un umbringe kännde.
5 „Nur net uf em Fescht!“, hann se awer gesaht, „dass es kä Ufstand im Volk gebt.“
De Jesus werd in Bedanie met Eel gesalbt
6 De Jesus war awer in Bedanie im Haus vum Simon, wo frieher emo aussätzich war. 7 Wie er am Disch gehuckt hat, is e Fra met eme Alabaschderfläschje voll met deierem Salbeel bei ne komm un hat em das Eel uf de Kopp geschutt. 8 Em Jesus sei Jinger sinn bees wor, wie se das gesiehn hann, un hann gesaht: „Was soll’enn do die Verschwendung? 9 Mer hätt do das Eel doch deier verkafe un’s Geld de Arme gewe känne!“
10 De Jesus hat awer gemerkt, was se beschäfdicht hat, un hat zu ne gesaht: „Fer was mache ner’s der Fra dann so schwär? Se hat doch e guddes Werk a’mer gedun!
11 Arme Leit hann’er immer bei eich, awer mich hann’er net immer bei eich.
12 Wie die Fra do das Salbeel uf mei Leib geschutt hat, hat se das gemacht, fer mich uf mei Beerdichung vorseberäde.
13 Das äne sahn ich eich: Iwerall uf de Welt, wo do die gutt Nohricht gepreddicht werd, dut mer se net vergesse un verzehlt emo, was se gemacht hat.“
De Judas werd zum Verräder
14 Dodenoh is äner vun de zwällef Jinger, Judas Ischariot hat er gehääscht, bei die Hoheprieschder gang
15 un hat gesaht: „Was wolle ner mer dann gewe, wann ich de Jesus an eich ausliwere?“ Do hann se’m 30 Silwerminze gebott.
16 Vun do an hat de Judas noh erer bassend Gelähehät gesucht, fer de Jesus ausseliwere.
Es Passahlamm werd vorberät
17 Am eerschde Daach vum Fescht vum ungesaierde Brot sinn die Jinger bei de Jesus komm un hann’e gefroht: „Wo solle mer dann es Passahesse fer dich vorberäde?“
18 Do hat de Jesus gesaht: „Gehn emo in die Stadt bei de So un so un sahn zu’m: ‚De Määschder losst der sahn: Mei Zeit is komm. Ich will’s Passahfescht met meine Jinger bei dir feiere.’“
19 Do hann die Jinger gemacht, was ne de Jesus ufgedrah hott, un hann’s Passahlamm ferdich gemacht.
De Jesus kinnicht an, dass er verrot werd
20 Wie’s Owend wor is, hat sich de Jesus met seine zwällef Jinger an de Disch gehuckt.
21 Un wie se gess hann, hat er gesaht: „Das äne sahn ich eich: Äner vun eich dut mich verrode!“
22 Do sinn die Jinger ganz draurich wor, un jeder vun’e hat ne gefroht: „Herr, ich bin’s doch net, oder doch?“
23 „Der, wo die Hand met mer in die Schissel getunkt hat, dut mich verrode!“, hat de Jesus dodruf gesaht.
24 „Ich, de Menschesohn, gehn zwar mei Wääch, so wie’s iwer mich geschrieb steht, awer weh dem Mensch, wo mich verrode dut! Fer dene Mensch wär’s besser, wann er nie uf die Welt komm wär.“
25 Do hat de Judas, wo ne verrot hat, gefroht: „Määschder, ich bin’s doch net, oder doch?“ De Jesus hat zu’m gesaht: „Doch, du bischt’s.“a
26:25a Wärtlich: Du hascht’s gesaht.
De Jesus dut’s Naachtmohl insetze
26 Wie se noch am Esse ware, hat de Jesus es Brot genumm un hat’s geseechent. Dann hat er’s durchgebroch un hat’s seine Jinger gebb un gesaht: „Nemmen un essen das! Das is mei Leib.“
27 Dodenoh hat er de Kelch genumm un hat Gott dangge gesaht. Er hat ne seine Jinger gebb un hat gesaht: „Dringgen allegar dodraus!
28 Das is nämlich mei Blut, es Blut vum neie Bund. Das werd fer vil Mensche geopfert, dass ne die Sinde vergebb werre.
29 Ich sahn eich awer: Vun jetz an drink ich nemmeh vun de Frucht vum Weinstock bis zu dem Daach, wo ich met eich im Reich vu’meim Vadder nei devun dringge.“
De Jesus geht an de Eelberch
30 Dodenoh hann se die Dankpsalme gesung un sinn enaus an de Eelberch gang.
31 Unnerwäächs hat de Jesus zu seine Jinger gesaht: „In do der Naacht dun’er eich allegar iwer mich ärjere! Es steht nämlich geschrieb:
33 Do hat de Petrus zu’m gesaht: „Un wann se sich allegar iwer dich ärjere – ich niemols!“
34 Dodruf hat de Jesus zu’m gesaht: „Das äne sahn ich der: Heit Naacht noch, eeb de Hahn kräht, dusch’e dich dreimo vu’mir lossahn!“
35 De Petrus hat em awer erklärt: „Un wann ich met der sterwe misst – ich sah’mich net vun der los!“ Esselwe hann aach all die annere Jinger gesaht.
Im Garde Getsemane
36 Dodenoh is de Jesus met seine Jinger an e Grundstick komm, wo Getsemane hääscht. Dort hat er zu seine Jinger gesaht: „Huggen eich emo do hin un warden, bis ich do iwe hingang bin un gebät hann.“ 37 Dodenoh hat er de Petrus un em Zebedäus sei zwä Buwe metgenumm un hat angefang, fer ganz draurich un unruhich se werre. 38 „Mei Seelequal bringt mich fascht um“, hat er zu ne gesaht. „Bleiwen emo do un hallen eich met mer wach!“
39 Dann is er e bissje weidergang un hat sich dort hingeschmiss, me’m Gesicht uf de Boddem, un hat gebät: „Mei Vadder, wann’s meechlich is, dann loss do dene biddere Kelch a’mer vorbeigehn. Es soll awer bassiere, was du willscht, un net das, was ich will!“ 40 Dodenoh is er bei die drei Jinger serickkomm un hat se gedroff, wie se am Schlofe ware. Do hat er zum Petrus gesaht: „Hann’er eich dann net emo wenichdens fer äni Stunn met mer wachhalle känne? 41 Bleiwen wach un bäden, dass ner de Versuchung widerstehn känne! Eier Geischt will zwar es Richdiche, awer eier Leib is schwach.“
42 Dodenoh is de Jesus noch e zwäddes Mo fortgang un hat gebät: „Mei Vadder, wann do der biddere Kelch net a’mer vorbeigehn kann, ohne dass ich ne dringge, dann soll bassiere, was du willscht!“ 43 Un wie er serickkomm is, hat er die Jinger wider gedroff, wie se am Schlofe ware. Die Aue ware ne nämlich zugefall.
44 Do hat er se schlofe gelosst un is wider fortgang un hat e driddes Mo met de selwe Worde wie vorher gebät.
45 Dodenoh is er bei sei Jinger serickkomm un hat zu ne gesaht: „Schlofe ner dann immer noch, un ruhe ner eich immer noch aus? Guggen emo: Die Stunn is komm. Gleich werr ich, de Menschesohn, in die Gewalt vun sindiche Mensche geliwert!
46 Stehn uf! Mir gehn jetz. Guggen nur: Der Mann, wo mich verrode dut, is schun do!“
De Jesus werd gefesselt un abgefiehrt
47 Wie de Jesus noch am Schwätze war, is de Judas schun komm, wo äner vun de zwällef Jinger war. De Judas hat e Haufe Leit bei sich gehat, wo Schwerder un Knibbel bei sich hodde. Die Hoheprieschder un Ällschde vum Volk hann se geschickt gehat. 48 De Judas, wo de Jesus verrot hat, hat met dene Leit, wo bei’m ware, e Zääche abgemacht gehat. „Wem ich e Begrießungskuss gewe, der is es!“, hat er gesaht gehat. „Dene misse ner verhafde.“ 49 De Judas is do direkt uf de Jesus zugang un hat gesaht: „Grieß dich, Määschder!“, un hat em e Kuss gebb. 50 „Freind, fer was bischt du komm?“, hat de Jesus dodrufhin zu’m gesaht. Un schun sinn die Mannsleit komm un hann de Jesus gegriff un verhaft.
51 In dem Moment hat äner vun dene, wo bei’m Jesus ware, die Hand ausgestreckt un hat sei Schwert gezoh. Er hat uf de Diener vum owerschde Prieschder drufgehau un hat em e Ohr abgehackt. 52 De Jesus hat awer zu’m gesaht: „Steck dei Schwert serick an sei Platz! Jeder, wo zum Schwert greift, kommt nämlich durch’s Schwert um. 53 Oder glabscht du net, dass ich mei Vadder jetz bidde kännt un dass er mer meh wie zwällef Legione Engel schigge dät? 54 Wie kännt dann awer indreffe, was die Heiliche Schrifde angekinnicht hann? Es muss doch so komme!“
55 In derselwe Stunn hat de Jesus zu de Leit gesaht: „Wie wann ich e Raiwer wär, sinn’er met Schwerder un Knibbel ausgezoh, fer mich se fange. Daach fer Daach hann ich bei eich im Tembel gehuckt un hann die Leit unnerwies, un ihr ha’mich net verhaft. 56 Awer das is alles bassiert, dass hat solle indreffe, was die Prophede geschrieb hann.“
Do hann’e die Jinger allegar im Stich gelosst un sinn fortgelaf.
De Jesus werd vum Hohe Rot verheert
57 Die Leit, wo de Jesus verhaft hann, hann’e bei de owerschde Prieschder, de Kaiphas, gebrung, wo sich die Schriftgelehrde un die Ällschde versammelt hodde. 58 De Petrus is awer vun weidem bis an de Hof vum owerschde Prieschder seim Palascht hinner’m Jesus hergang. Dann is er eningang un hat sich bei die Wächder gehuckt, fer se siehn, wie das alles ausgehn dät.
59 Die Hoheprieschder [un Ällschde] un de ganze Hohe Rot hann noh erer falsch Zeiheaussaach gäh de Jesus gesucht, fer ne umbringe se känne,
60 awer se hann käni gefunn. Obwohl e Haufe falsche Zeihe ufgeträt sinn, hann se trotzdem käni gefunn.
61 Zu gudder Letscht sinn noch zwä falsche Zeihe komm un hann gesaht: „Der do hat behaupt: ‚Ich kann Gott sei Tembel abreiße un in drei Daache wider ufbaue!’“
62 Do is de owerschde Prieschder ufgestann un hat de Jesus gefroht: „Willsch’e dann nix zu dem sahn, was do die Leit gäh dich vorbringe?“
63 Awer de Jesus hat kä Wort gesaht. Dodrufhin hat de owerschde Prieschder zu’m gesaht: „Ich verlange vun dir, dass du bei’m lewenniche Gott schweerscht un uns sahscht, ob du de Messias, de Sohn vun Gott, bischt!“
64 „Es is, wie du gesaht hascht!“, hat de Jesus do zu’m gesaht. „Un ich sahn eich: Vun jetz an siehn’er mich,
65 Do hat de owerschde Prieschder sei Kläder verroppt un hat geruf: „Der sell hat Gott geläschdert! Was brauche mer noch Zeihe? Jetz hann’er’s selwer geheert, dass er geläschdert hat. 66 Was männe ner?“ „Er is schullich un muss sterwe!“, hann die Ällschde dodruf gesaht.
67 Dodrufhin hann se’m ins Gesicht gespauzt un hann’e met de Faischt geschlah. Annere hann em hinner die Ohre geschlah
68 un hann gesaht: „Du bischt doch e Prophet, Messias! Sah uns: Wer hat dich geschlah?“
De Petrus dut abstreide, dass er de Jesus kennt
69 De Petrus hat drauß uf em Hof gehuckt. Do is e Dienschtmahd bei ne komm un hat gesaht: „Du warscht doch aach met do dem Jesus aus Galiläa sesamme.“ 70 Awer de Petrus hat das vor all de Leit abgestritt. „Ich wäß net, vun was du schwätze duscht!“, hat er gesaht.
71 Wie er dodenoh ans Ingangsdor gang is, hat ne e anneri Mahd gesiehn un hat zu dene, wo dort gestann hann, gesaht: „Der do war doch aach met dem Jesus vun Nazaret sesamme!“ 72 Awer er hat’s wider abgestritt un hat geschweert: „Ich kenne dene Mann net!“
73 E bissje späder sinn die Leit, wo dort erumgestann hann, bei de Petrus komm un hann gesaht: „Na klar bischt du äner vum Jesus seine Leit! Dei Dialekt dut dich verrode.“ 74 Do hat de Petrus angefang, fer sich se verfluchea un se schweere: „Ich kenne dene Mann net!“ Gleich dodenoh hat e Hahn gekräht.
26:74a Das hääscht, de Petrus hat e Fluch iwer sich selwer ausgeschwätzt, wo ne hat solle treffe, wann er net die Wohrhät saht.
75 Do is em Petrus ingefall, was de Jesus zu’m gesaht hott: „Eeb de Hahn kräht, dusch’e dich dreimo vu’mer lossahn.“ Do is er enausgang un hat bidderlich geheilt.
De Jesus werd an de Piladus ausgeliwert
1 Wie’s Daach wor is, hann die Hoheprieschder un die Ällschde vum Volk sesamme beschloss, fer de Jesus umsebringe.
2 Se hann’e fessele un abfiehre gelosst un hann’e an de reemische Gouverneer, de Pontius Piladus, ausgeliwert.
De Judas dut sich ufhängge
3 De Judas hat de Jesus verrot gehat, awer wie er gesiehn hat, dass de Jesus zum Dod verurdält wor is, hat’s em Läd gedun, was er angestellt hott. Er hat de Hoheprieschder un de Ällschde die 30 Silwerminze serickgebrung 4 un hat gesaht: „Ich ha’mich versindicht, weil ich unschulliches Blut verrot hann.“ „Was geht’enn uns das an?“, hann die Hoheprieschder un Ällschde do gesaht. „Das is dei Problem!“ 5 Do hat de Judas das Geld in de Tembel geschmiss un is fortgang un hat sich ufgehonk.
6 Die Hoheprieschder hann die Minze ufgehob un hann gesaht: „Do das Geld darf mer net in de Tembelschatz lehe, weil Blut dran kläbt.“
7 Se hann iwer die Sach berot un hann dann vun dem Geld es Feld vu’me Hawemacher kaf, fer dort Fremde se beerdiche.
8 Deshalb werd das Feld aach bis heit „Blutfeld“ genennt.
9 So is ingedroff, was durch de Prophet Jeremia gesaht wor is:
27:9-10a De Wortlaut finnt mer bei’m Sacharia. Es finne sich awer Parallele zwische de Gedangge vum Matthäus un dene vum Jeremia. Es geht um e Mischzidat. Bei dem werd nur der zidierde Verfasser genennt, wo am meischde bekannt is.
Die Verhandlung vor’m Piladus
11 Wie de Jesus vor’m reemische Gouverneer gestann hat, hat der ne gefroht: „Bischt du de Keenich vun de Judde?“ „So is es!“, hat de Jesus do zu’m gesaht.
12 Dann hann’e die Hoheprieschder un die Ällschde verklaacht, awer er hat kä Antwort gebb.
13 Do hat de Piladus zu’m gesaht: „Heerscht du dann net, was die alles gäh dich vorbringe?“
14 De Jesus hat awer kä Wort dodruf zu’m gesaht. Uf kä änzichi Anschullichung hat er ebbes gesaht. Do hat sich de Gouverneer arich gewunnert.
Es Dodesurdäl werd gefällt
15 Am Fescht hat de Gouverneer die Gewohnhät gehat, fer e Gefangener freiselosse. Dene hann sich die Leit aussuche dirfe. 16 Domols hann die Reemer grad e bekannder Mann im Gefängnis gehat, wo Barabbas gehääscht hat. 17 De Piladus hat deshalb die Leit, wo beinannerkomm ware, gefroht: „Was wolle ner dann? Wene soll ich eich freilosse: de Barabbas oder de Jesus, wo Messias genennt werd?“ 18 Er hat nämlich gewisst, dass die Hoheprieschder un die Ällschde de Jesus nur an’e ausgeliwert hodde, weil se neidisch ware.
19 Wie de Piladus dann uf em Richderstuhl gehuckt hat, hat em sei Fra ausrichde gelosst: „Loss die Finger eweg vun do dem gerechde Mann! Wäh dem hann ich heit Naacht nämlich gedrämt un hann dodebei schwere Stunne durchgemacht!“
20 In de Zwischezeit hann die Hoheprieschder un die Ällschde die Leit dezu verschwätzt gehat, fer se verlange, dass de Barabbas freigelosst un de Jesus hingericht werd. 21 De Gouverneer hat die Leit dodrufhin wider gefroht: „Wene vun dene zwä soll ich eich freilosse?“ Do hann die Leit geruf: „De Barabbas!“ 22 „Un was soll ich me’m Jesus mache, wo Messias genennt werd?“, hat se de Piladus gefroht. „Schlah ne ans Kreiz!“, hann se do allegar geruf. 23 Dodrufhin hat de Gouverneer gefroht: „Was hat er dann verbroch?“ Se hann awer nur noch lauder gekrisch: „Schlah ne ans Kreiz!“
24 De Piladus hat gesiehn, dass er nix erreicht hat. Es hat im Gähedäl fascht e Ufstand gebb. Do hat er sich Wasser bringe gelosst un hat sich vor all de Leit die Hänn gewäscht un gesaht: „Ich bin unschullich am Blut vun do dem gerechde Mann! Was jetz bassiert, is eier Problem!“
25 Do hat’s ganze Volk geruf: „Sei Blut soll iwer uns un unser Kinner komme!“
26 Dodenoh hat ne de Piladus de Barabbas freigelosst. De Jesus hat er awer gääschele gelosst un hat ne dann de Soldade iwergebb, fer gekreizicht se werre.
Die Soldade dun de Jesus verspodde
27 Die Soldade vum Gouverneer hann de Jesus dodrufhin geholl un hann’e ins Gerichtshaus gefiehrt. Dort hann se de Rescht vun ihre Kamerade um ne erum versammelt 28 un hann’e ausgezoh un em e roder Soldademandel umgehonk. 29 Dann hann se e Kron aus Dore geflecht. Die hann se’m uf de Kopp gedrickt un hann em e Stegge in die rechts Hand gebb. Se sinn aach vor’m uf die Knie gefall un hann’e verspott. „Heil dir, du Keenich vun de Judde!“, hann se gesaht. 30 Dann hann se uf ne gespauzt un hann dene Stegge genumm un em dodemet uf de Kopp geschlah.
31 Wie se ihr Spott me’m gedrieb hodde, hann se’m dene rode Soldademandel abgenumm un hann em sei eichene Kläder wider angedun.
De Jesus werd gekreizicht
Dodenoh hann die Soldade de Jesus abgefiehrt, fer ne se kreiziche. 32 Unnerwäächs hann se e Mann vun Kyrene gedroff, wo Simon gehääscht hat. Dene hann se gezwung, fer em Jesus es Kreiz se drahn.
33 So sinn se uf dene Platz komm, wo Golgada genennt werd. Das dut „Dodekoppplatz“ bedeide. 34 Dort hann se em Jesus Weinessich, wo met Galla vermischt war, se dringge gebb. Wie er awer e bissje dodevun probiert hott, hat er nix meh dringge wolle.
27:34a Die ingemischt Gall war meechlicherweis als zusätzlichi Queelerei gedenkt. Villeicht hat se awer aach als Beteiwungsmiddel gedient. Se is e Anspielung an Psalm 69,22.
35 Dodrufhin hann’e die Soldade gekreizicht un hann sei Kläder verlost un verdält. [So hat indreffe solle, was Gott durch de Prophet gesaht hat:
37 Iwer seim Kopp hann se e Schild feschtgemacht, wo die Ursach angebb hat, fer was er verurdält wor is: „Das do is de Jesus, de Keenich vun de Judde.“
38 Sesamme me’m Jesus sinn zwä Raiwer gekreizicht wor, der äne rechts un der annere links vum Jesus.
39 Die Leit, wo dort annegang sinn, hann de Kopp geschiddelt un hann iwer ne geläschdert
40 un gesaht: „Un du willscht de Tembel abreiße un in drei Daache wider ufbaue! Helf der doch selwer! Komm vum Kreiz erunner, wann du Gott sei Sohn bischt!“
41 Genauso hann aach die Hoheprieschder un die Schriftgelehrde un Ällschde gespott un gesaht:
42 „Annere hat er geholf, awer sich selwer kann er net helfe. Wann er de Keenich vun Israel is, soll er doch jetz vum Kreiz erunnerkomme! Dann glawe mer an’e.
43
44 Genauso hann’e aach die Raiwer erunnergemacht, wo met em gekreizicht wor sinn.
De Jesus sterbt
45 Meddaachs is es im ganze Land uf ämo dunggel wor. Das hat bis um drei Uhr nohmeddaachs gedauert.
46 Gäh drei Uhr hat de Jesus dann laut geruf:
27:47a Hebräisch Eli un aramäisch Eloi hat sich in de Ohre vun dene Leit, wo dort erumgestann hann, wie de Name vum Prophet Elija angeheert. Der hat ca. 850 v. Chr. geläbt.
51 In dem Moment is de Vorhang im Tembel vun owe bis unne in zwä Stigger geriss. Die Erd hat gebebt, un die Felse sinn ausenannergeriss. 52 Die Gräwer sinn ufgang, un e Haufe Leiwer vun heiliche Mensche, wo schun gestorb ware, sinn uferstann. 53 Se sinn aus ihre Gräwer komm, wie de Jesus uferstann war, un sinn in die heilich Stadt gang un vil Leit erschien.
54 Der reemische Hauptmann un die Soldade, wo sesamme met em uf de Jesus ufgebasst hann, hann metkrieht, wie die Erd gebebt hat un was sunscht noch bassiert is. Do hann se’s orndlich met de Angscht se dun krieht un hann gesaht: „Do der Mann war wirklich Gott sei Sohn!“
55 Es ware aach e Haufe Weibsleit dort, wo vun weidem zugeguckt hann. Die ware frieher in Galiläa me’m Jesus metgang un hann em gedient gehat.
56 Unner dene ware es Maria vun Magdala, das annere Maria – em Jakobus un em Joses ihr Mudder – un die Mudder vum Zebedäus seine Buwe.
De Josef vun Arimadäa leht de Jesus in sei eichenes Grab
57 Wie’s Owend wor is, is e reicher Mann komm, wo aus Arimadäa gestammt hat. Der hat Josef gehääscht un war selwer aach e Jinger vum Jesus. 58 De Josef is bei de Piladus gang un hat gefroht, ob er em Jesus sei Leich kriehn kännt. Do hat de Piladus Order gebb, fer em die Leich se iwerlosse.
59 De Josef hat se dann geholl un hat se in e sauweres Leinduuch gewiggelt. 60 Dodenoh hat er se in e neies Grab geleht, wo er fer sich selwer in e Felse haue gelosst hott. Vor de Ingang vun dem Grab hat er e großer Stän gerollt un is dann fortgang.
61 Es Maria vun Magdala un das annere Maria ware aach dort un hann sich gähiwer vum Grab hingehuckt gehat.
Soldade dun’s Grab bewache
62 Am nägschde Daach sinn die Hoheprieschder un die Pharisäer bei’m Piladus sesammekomm. Es war de Daach noh’m Vorberädungsdaach.
63 „Herr“, hann se gesaht, „uns is ingefall, dass do der Verfiehrer, wie er noch geläbt hat, behaupt hat: ‚Noh drei Daache stehn ich wider uf!’
64 Gebb deshalb Order, dass bis zum dridde Daach uf’s Grab gutt ufgebasst werd. Sunscht kännde sei Jinger [in de Naacht] komme un die Leich klaue un em Volk gähiwer behaupde, er wär vun de Dode uferstann. Dann wär die letscht Verfiehrung noch schlimmer wie die eerscht.“
65 Do hat de Piladus zu ne gesaht: „Ihr solle eier Wach hann! Gehn un bassen uf’s Grab uf, so gutt wie ner känne!“
66 Do sinn se fortgang, fer uf’s Grab ufsebasse. Se hann dene Stän versiechelt un hann die Wachmannschaft dort gelosst.
De Jesus steht vun de Dode uf
1 Noh’m Sabbat sinn’s Maria vun Magdala un das annere Maria komm, wie’s am eerschde Daach vun de Woch hell wor is, fer noh’m Grab se gugge. 2 Uf ämo hat die Erd orndlich angefang se bewe. E Engel vum Herr war nämlich vum Himmel komm un war bei die Grabhehl gang. Er hat dene Stän vum Ingang eweggerollt un hat sich uf ne gehuckt. 3 Sei Gestalt hat wie e Blitz geleicht, un sei Kläder ware so weiß wie Schnee. 4 Die Wächder hann geziddert, weil se Angscht vor’m hodde, un sinn wie dot uf de Boddem gefall.
5 Der Engel hat awer zu dene Weibsleit gesaht: „Ihr brauche kä Angscht se hann! Ich wäß, dass ner de Jesus suche, wo gekreizicht wor is. 6 Der is nemmeh do! Er is nämlich uferstann, genauso wie er’s angekinnicht hott. Kommen un guggen eich die Stell an, wo de Herr geläh hat. 7 Un dann gehn schnell bei sei Jinger un sahn ne, dass er vun de Dode uferstann is un vor eich her noh Galiläa geht. Dort siehn’er ne dann. Mergen eich, was ich eich gesaht hann!“
8 Do sinn die Weibsleit schnell aus dem Grab enausgang. Se hann Angscht gehat, hann sich awer doch arich gefreit. Se sinn bei die Jinger vum Jesus gelaf, fer ne se verzehle, was bassiert war.
9 [Wie se noch unnerwäächs ware, fer em Jesus seine Jinger alles se verzehle,] is ne de Jesus uf ämo entgähkomm un hat gesaht: „Ich grieße eich!“ Do sinn se bei ne gang un hann sei Fieß umklammert un’e angebät.
10 „Ihr brauche kä Angscht se hann!“, hat de Jesus do zu ne gesaht. „Gehn un sahn meine Brieder,a se solle noh Galiläa gehn. Dort siehn se mich dann!“
28:10a De Jesus männt an do der Stell sei Jinger.
Die Hoheprieschder besteche die Soldade, wo uf’s Grab ufgebasst hodde
11 Wie die Weibsleit noch unnerwäächs ware, sinn e paar vun dene Wächder in die Stadt komm un hann de Hoheprieschder alles verzehlt, was bassiert war.
12 Dodenoh sinn die Hoheprieschder met de Ällschde sesammekomm un hann e Beschluss gefasst: Se hann dene Soldade richdich Geld gebb
13 un hann gesaht: „Verzehlen de Leit: ‚Sei Jinger sinn in de Naacht komm, wie mer geschloft hann, un hann’e geklaut!’
14 Wann de Gouverneer ebbes dodevun metkrieht, beruhiche mer ne un sorje defor, dass ner nix se befirchde hann.“
15 Do hann die Soldade das Geld genumm un hann alles so gemacht, wie se’s gesaht krieht hann. So kommt’s, dass do die Geschicht bei de Judde bis uf de heidiche Daach verbrät is.
De Jesus schickt sei Jinger aus
16 Dodenoh sinn die ellef Jinger noh Galiläa uf dene Berch gang, wo se de Jesus hinbestellt hott. 17 Un wie se ne gesiehn hann, sinn se vor’m nidergefall.a E paar hann awer gezweifelt.
28:17a Oder: hann se ne angebät.
18 Dodrufhin is de Jesus bei se komm un hat met ne geschwätzt. „Gott hat mer die ganz Vollmacht im Himmel un uf de Erd gebb!“, hat er gesaht.
19 „Gehn deshalb bei jedes Volk un machen die Mensche zu meine Jinger! Dafen se uf de Name vum Vadder un vum Sohn un vum Heiliche Geischt,
20 un brengen ne bei, fer alles insehalle, was ich eich gebott hann! Un verlossen eich druf: Ich bin jede Daach bei eich, bis ans Enn vun de Welt!“ Amen.
