Über Südsaarländisch | ©

Westpfälzisch-südsaarländische Bibel Es lewennische Wort (ELW) – Hebräer

Matthäus Markus Lukas Johannes Aposchdelgeschicht Reemer 1. Korinder 2. Korinder Galadder Epheser Philibber Kolosser 1. Thessalonicher 2. Thessalonicher 1. Timotheus 2. Timotheus Tidus Philemon Hebräer Jakobus 1. Petrus 2. Petrus 1. Johannes 2. Johannes 3. Johannes Judas Offebarung

Hebräer

De Hebräerbrief is an Chrischde gericht, wo e jidischer Ursprung hodde un wo iwerleht hann, ob se de jidische Glawe wider prakdiziere sollde. De Verfasser vun dem Brief setzt sich deshalb ausfiehrlich me’m jidische u’me’m chrischtliche Glawe ausenanner. Dodebei nemmt er em Mose sei Gesetz ganz ernscht un greift aach immer wider uf die Geschicht vum Volk Israel serick. Gleichzeidich betont er awer, dass alles, was in de Zeit vum Alde Teschdament bassiert is, nur e Vorgeschmack vun dem war, was Gott jetz beräthallt.

Me’m Jesus hat ebbes ganz Neies angefang. Die Opfer, wo vun Israel Gott gebrung wor sinn, hann nimand fer immer vun seine Sinde freimache känne. Se hann immer wider nei dargebrung werre misse un hann die Mensche Johr fer Johr an ihr Schuld erinnert. Awer wie Jesus Chrischdus am Kreiz fer unser Sinde gestorb is, hat er e Opfer dargebrung, wo än fer allemo gilt (vgl. Kab. 7,27). Er hat uns fer immer un ewich vun unserer Schuld vor Gott erleest.

Die Gemäne, wo do dene Brief krieht hann, hann de Botschaft vum Jesus geglabt, awer trotzdem hat se de Verfasser immer wider ermahne misse, dass’e sich durch nix dodevun abbringe losse sollde. Er dreibt se dodezu an, fer sich gäheseidich Mut se mache un fer immer do se sinn, wann sich die Gemän versammelt. Ihr Glawe muss sich im Alldaach bewähre, aach wann se verfolcht werre un Schweres durchmache misse. Dodefor hann se e Haufe Vorbilder – Mensche, wo in ihrm Läwe Gott jede Daach vertraut hann.

  • De Verfasser leht dar, dass Chrischdus iwer de Prophede un iwer de Engel steht: 1,1-4,13
  • De Verfasser leht dar, dass Chrischdus de wirkliche un entgildiche owerschde Prieschder is: 4,14-10,18
  • De Verfasser leht de Wääch vum Glawe dar: 10,19-13,19
  • De Verfasser winscht Gott sei Seeche un dut grieße: 13,20-25

1

DE VERFASSER LEHT DAR, DASS CHRISCHDUS IWER DE PROPHEDE UN IWER DE ENGEL STEHT: 1,1-4,13

Gott schwätzt durch sei Sohn

1 Frieher hat Gott manchemo un uf verschiedeni Art un Weis durch die Prophede met unsere Vorfahre geschwätzt. 2 Awer in do dene Daache, wo die letschde sinn, hat er durch sei Sohn met uns geschwätzt. Dene hat er ingesetzt, fer emo alles se erwe. Durch sei Sohn hat er aach die Welt erschaff. 3 Sei Sohn strahlt sei Herrlichkät aus un is in seim Wese genauso wie er. Met dem, was er gesaht hat un was Kraft hat, dut sei Sohn alles drahn. Er hat [durch sich selwer] bewirkt, dass mer vun unsere Sinde gereinicht sinn un hat sich rechts vun de Majeschdät in de Heh hingehuckt. 4 Er is aach so vil heher wie die Engel wor, wie sei Name, wo er geerbt hat, erhawener is wie ihr Name.

Chrischdus steht iwer de Engel

5 Zu wem vun de Engel hat Gott jemols gesaht:

„Du bischt mei Sohn.
Heit bin ich dei Vadder wor?“a

1:5a Das is e bildhafder Ausdruck fer die Insetzung vum Messias in sei Amt.

Un weider:

„Ich bin emo sei Vadder,
un er is mei Sohn?“

6 Wie er de Eerschtgeborene in die Welt ingefiehrt hat, hat er wider gesaht:

„Die Engel, wo Gott diene, solle ne allegar anbäde.“

7 Vun de Engel hääscht’s:

Gott macht sei Engel zu Wind
un sei Diener zu Feierflamme.

8 Awer zum Sohn werd gesaht:

Gott, dei Thron bleibt fer immer un ewich.
Es Zepder vun deim Reich is e gerechdes Zepder.
9 Du hascht lieb, was gerecht is
un duscht verabscheie, was ungerecht is.
Deshalb, Gott, hat dich aach dei Gott
wie kä annerer vun dene,
wo zu der geheere,
me’m Eel vun de Fräd gesalbt.

10 Weider werd gesaht:

Du Herr, hascht am Anfang die Erd gegrinnt,
un die Himmel sinn’s Werk vun deine Hänn.
11 Se vergehn emo, du awer bleibscht.
Se werre allegar emo alt wie Kläder.
12 Du duscht se sesammerolle wie e Mandel,
un se werre verwannelt.
Awer du bleibscht, wer du bischt,
un dei Johre hann kä Enn.

13 Zu wem vun de Engel hat Gott jemols gesaht:

„Huck dich emo do rechts vu’mir hin,
bis ich dei Feinde
zum Schemel vun deine Fieß gemacht hann?“

14 Die Engel sinn doch allegar Geischder, wo Gott diene, oder net? Gott schickt se aus, fer dene Leit, wo gerett werre solle, se diene.

2

Verfählen net es Ziel!

1 Deshalb misse mer aach umso meh uf das achde, was mer geheert hann, dass mer net am Ziel vorbeidreiwe. 2 Schun die Botschaft,a wo vun Engel verkinnicht wor is, war verbindlich, un jeder, wo sich verfählt oder net druf geheert hat, hat dodefor die Strof, wo er verdient hott, krieht. 3 Wie sollde mir dann do heil devunkomme, wa’mer so e großes Reddungswerk missachde? Es hat dodemet angefang, dass es vum Herr verkinnicht wor is, u’mir hann’s vun dene, wo de Herr geheert hann, bestädicht krieht. 4 Gott hat met Zääche un Wunner u’met verschiedene machtvolle Sache sei Beglawichung dodezu gebb. Er hat se aach dodedurch gebb, dass er de Heiliche Geischt so ausgedält hat, wie er’s gewollt hat.

2:2a Oder: Schun’s Gesetz. Gemännt is es altteschdamentliche Gesetz, wo Gott em Volk Israel am Berch Sinai gebb hott.

Chrischdus dut uns zu Gott fiehre

5 Die zukinfdich Welt, wo mer devun schwätze, hat Gott net de Engel unnerstellt. 6 Irjend äner weist irjendwo in de Heilich Schrift ausdricklich dodruf hin. Er saht:

„Was is’enn de Mensch,
dass du, Gott, an’e denkscht?
Un was is de Menschesohn,
dass du dich um ne kimmerscht?
7 Du hascht ne fer e korzi Zeit nidricher gestellt wie die Engel.
Met Herrlichkät un Ehr hasch’e ne gekreent
[un hascht ne iwer alles ingesetzt,
was dei Hänn gemacht hann].
8 Alles hascht du seiner Gewalt unnerworf.“

Wann Gott em Menscha also alles unnerworf hat, dann hat er nix ausgenumm, was em net unnerworf wär. Mir siehn jetz awer noch net, dass Gott em Mensch alles unnerworf hat. 9 Awer de Jesus, wo e bissje nidricher gestellt wor is wie die Engel, sieh’mer met Herrlichkät un Ehr gekreent, weil er Schweres durchgemacht hat un gestorb is. Er hat jo fer jeder Mensch de Dod uf sich nemme solle, weil Gott gnädich is.

2:8a Oder: seim Sohn. Analooch e bissje weider im selwe Vers.

10 Gott, wo alles gemacht hat un alles sesammehallt, hat nämlich e Haufe Kinner in die Herrlichkät fiehre wolle. Deshalb war’s aach angemess, dass er de Urhewer vun ihrer Reddung durch Läd vollendt hat. 11 De Jesus, wo die Mensche Gott weiht, un die Mensche, wo vun ihm Gott geweiht werre, hann allegar deselwe Vadder. Deshalb schamt sich de Jesus aach net, fer se sei Geschwischder se nenne. 12 Er saht zu Gott:

„Ich verkinniche meine Geschwischder dei Name.
Midde in de Gemän dun ich dich riehme.“

13 Un weider:

„Ich vertraue uf Gott!“

Un weider:

„Do bin ich met dene Kinner, wo mer Gott gebb hat.“

14 Weil die Kinner Mensche aus Flääsch un Blut sinn, is aach de Jesus wie sie e Mensch aus Flääsch un Blut wor. Dodedurch, dass er gestorb is, hat er dene, wo die Gewalt iwer de Dod hat, nämlich de Deiwel, entmachde solle. 15 Er hat die erleese solle, wo ihr ganzes Läwe lang geknecht wor sinn, weil se Angscht vor’m Dod hodde. 16 Er setzt sich nämlich fer em Abraham sei Nohkomme in un ganz bestimmt net fer die Engel. 17 Deshalb hat er aach in allem wie sei Geschwischder werre misse. Er hat e barmherzicher un treier owerschder Prieschder vor Gott werre solle, fer die Sinde vum Volk se siehne. 18 Met dem, was er nämlich selwer durchgemacht hat, wie er uf die Prob gestellt wor is, kann er dene helfe, wo uf die Prob gestellt werre.

3

Chrischdus steht iwer’m Mose

1 Ihr liewe Geschwischder! Ihr sinn heilich un hann Andäl an de himmlisch Berufung. Guggen deshalb uf dene Aposchdel un owerschde Prieschder, wo mer bekenne! Guggen uf Chrischdus Jesus! 2 Der is Gott, wo ne ingesetzt hat, trei, genauso wie’s de Mose in Gott seim ganze Haus war. 3 De Jesus is es awer wert, dass mer ne noch meh ehrt wie de Mose, genauso wie der, wo e Haus baut, meh geehrt werd wie’s Haus selwer. 4 Jedes Haus werd nämlich vun jemand gebaut. Awer der, wo alles gebaut hat, is Gott. 5 De Mose war in Gott seim ganze Haus trei – als äner, wo gedient hat. Er hat uf das hinweise solle, was Gott späder noch sahn dät. 6 Chrischdus is awer als Sohn iwer Gott sei Haus trei, un Gott sei Haus si’mir, vorausgesetzt, mir halle es Vertraue [bis ans Enn standhaft] fescht un sinn stolz uf das, wo mer druf hoffe.

Verstoggen eier Herz net!

7 Beherzichen deshalb, was de Heiliche Geischt saht:

Wann’er heit Gott sei Stimm heere,
8 dann verstoggen eier Herz net!
Machen’s net so,
wie’s eier Vorfahre gemacht hann,
wie se rebelliert hann,
an dem Daach,
wo se Gott in de Wiescht uf die Prob gestellt hann.
9 „Eier Vorfahre“, saht Gott,
„ha’mich dort uf die Prob gestellt un erausgefordert,
obwohl se verzich Johr lang gesiehn hodde,
was ich gemacht hann.
10 Deshalb hat mich die ganz Generation aach angewidert.
Ich hann gesaht:
‚Ihr Herz geht dauernd in die Irr,
un die Wääche, wo ich se hann wolle fiehre,
verstehn se net.’
11 Deshalb war ich aach bees un hann geschweert:
‚Die komme emo net in die Ruh,
wo ich ne gewe wollt!’“

12 Ihr liewe Geschwischder! Bassen uf, dass käner vun eich e beeses, unglaiwiches Herz hat, wo vum lewenniche Gott abfallt. 13 Im Gähedäl! Ermahnen eich jede Daach gäheseidich, solang wie’s noch „heit“ hääscht. Nimand vun eich soll sich vun dem, was sindich is, hinnergehn losse un so verstockt werre! 14 Mir hann nämlich an Chrischdus Andäl krieht, vorausgesetzt, mir halle bis ans Enn standhaft an der Zuversicht fescht, wo mer am Anfang hodde. 15 Wann’s hääscht:

Wann’er heit Gott sei Stimm heere,
dann verstoggen eier Herz net!
Machen’s net so,
wie’s eier Vorfahre gemacht hann,
wie se rebelliert hann –,

16 wer ware’nn do die, wo Gott sei Stimm geheert un trotzdem rebelliert hann? Ware’s net all die, wo vum Mose aus Ägypde gefiehrt wor ware? 17 Un wer hat Gott verzich Johr lang angewidert? Ware’s net die, wo gesindicht hodde un dann dot in de Wiescht leihegeblieb sinn? 18 Wem hat’enn Gott geschweert gehat, dass’e net in die Ruh komme sollde, wo er ne hat wolle gewe? Doch wohl dene, wo net uf ne geheert hann! 19 Mir siehn also, dass’e net hann känne eninkomme, weil se net geglabt hann.

4

Gott will uns Ruh schengge

1 Wolle mer also reschbektvoll dodruf achde, dass käner vun eich serickbleibt, solang wie die Zusaach noch gilt, dass mer in die Ruh, wo uns Gott gewe will, komme solle! 2 Mir hann nämlich genauso wie unser Vorfahre die gutt Nohricht gepreddicht krieht, awer die Botschaft, wo se geheert hann, hat ne nix genutzt, weil se sich net durch de Glawe met dene, wo se geheert hann, verbunn hat. 3 Mir, wo mer glawe, komme awer in die Ruh, wo uns Gott gewe will. Iwer die Ruh saht Gott:

„Deshalb war ich aach bees un hann geschweert:
‚Die komme emo net in die Ruh,
wo ich ne gewe wollt!’“

Gott saht das, obwohl seit de Erschaffung vun de Welt alles, was er gemacht hat, ferdich is. 4 An irjend erer Stell hääscht’s nämlich vum sibde Schäpfungsdaach: Gott hat sich am sibde Daach vun allem, was er gemacht hat, ausgeruht. 5 Un doch hääscht’s, wie grad schun zidiert: Die komme emo net in die Ruh, wo ich ne gewe wollt! 6 Es bleibt also debei, dass e paar Leit eninkomme. Awer die, wo die gutt Nohricht seeerscht gepreddicht krieht hann, sinn net eninkomm, weil se net uf se geheert hann. 7 Deshalb setzt Gott noch emo e Daach fescht un nennt ne: „Heit“. Noh so langer Zeit saht er durch de David – ich hann’s schun zidiert:

„Wann’er heit Gott sei Stimm heere,
dann verstoggen eier Herz net.“

8 Wann de Josua es Volk in die Ruh gebrung hätt, wär späder net noch vu’me annere Daach die Redd geween. 9 Also bleibt Gott seim Volk noch e Sabbatruh vorbehall. 10 Wer nämlich in die Ruh, wo em Gott gewe will, komm is, ruht sich selwer aach vun dem aus, was er gemacht hat, genauso wie sich Gott vun dem, was er gemacht hat, ausgeruht hat.

11 Wolle mer also alles dran setze, fer in die Ruh, wo Gott uns gewe will, se komme, dass nimand uf die Nas fallt, weil er dem schlechde Beispiel vun dene, wo net uf Gott geheert hann, noheifert! 12 Was Gott gesaht hat, is nämlich lewennich un kräfdich. Es is schärfer wie jedes dobbelseidiche Schwert un schlaht durch, bis es die Seel un de Geischt un die Gelengge un’s Mark vunenanner trennt. Es hallt iwer das, was es Herz winscht un denkt, Gericht. 13 Nix, was Gott geschaff hat, kann sich vor’m versteggele. Es leiht alles bloß un ufgedeckt vor de Aue vun dem, wo mer uns emo devor verantworde misse.

DE VERFASSER LEHT DAR, DASS CHRISCHDUS DE WIRKLICHE UN ENTGILDICHE OWERSCHDE PRIESCHDER IS: 4,14-10,18

Chrischdus is de wirkliche owerschde Prieschder

14 Wolle mer also an dem Glawe, wo mer bekenne, feschthalle! Mir hann nämlich e großer owerschder Prieschder, wo quär durch de Himmel gang is: de Jesus, Gott sei Sohn. 15 Mir hann kä owerschder Prieschder, wo net met unserer Schwachhät metfiehle kännt. Mir hann awer äner, wo in allem genauso wie mir uf die Prob gestellt wor is, nur dass er net gesindicht hat. 16 Deshalb wolle mer aach zuversichtlich an de Gnadethron komme, dass mer Barmherzichkät kriehn un Gnad finne, wo uns dann helft, wa’mer se brauche!

5

1 Jeder owerschde Prieschder, wo vun de Mensche ausgewählt werd, werd nämlich fer die Mensche ingesetzt, fer ihr Sache vor Gott se verträde: Er soll Geschengge un Opfer fer die Sinde darbringe. 2 Fer die, wo’s net besser wisse un sich verirre, kann er Verständnis ufbringe, weil er selwer aach de Schwachhät unnerworf is. 3 Deshalb muss er aach fer sei eichene Sinde Opfer darbringe un net nur fer die vum Volk. 4 Nimand dut sich selwer das ehrevolle Amt verleihe, fer owerschder Prieschder se sinn. Im Gähedäl! Derjeniche krieht’s verlieh, wo so wie de Aaron vun Gott beruf werd.

5 Genauso hat sich aach Chrischdus net selwer die Ehr beigeleht, fer owerschder Prieschder se sinn. Das hat im Gähedäl Gott gemacht, wo zu’m gesaht hat:

„Du bischt mei Sohn.
Heit bin ich dei Vadder wor.“a

5:5a Das is e bildhafder Ausdruck fer die Insetzung vum Messias in sei Amt.

6 An erer anner Stell saht Gott:

„Du bischt fer immer e Prieschder
noh de Ordnung vum Melchisedek.“

7 In der Zeit, wo de Jesus uf de Erd geläbt hat, hat er Gott dodedurch Opfer gebrung, dass er met laudem Rufe un unner Träne gebät un Gott angebeddelt hat. Er hat bei Gott, wo ne vum Dod hat känne redde, gebeddelt, un Gott hat ne erheert, weil er Gott in Ehre gehall hat. 8 Obwohl er Gott sei Sohn war, hat er met dem, was er durchgemacht hat, ingeiebt, fer uf Gott se heere. 9 Un wie er dann zur Vollendung komm war, is er fer jeder, wo uf ne heert, de Urhewer vun de ewich Reddung wor. 10 Un Gott hat ne zum owerschde Prieschder noh de Ordnung vum Melchisedek ernennt.

Bassen uf, dass ner eier Glawe net ufgewe!

11 Dodriwer hädde mer noch vil se sahn. Es is awer schwär verständlich se mache, weil ner so schwärheerich wor sinn. 12 Ihr missde de Zeit noh nämlich schun längscht annere unnerweise känne, awer ihr brauche wider jemand, wo eich die grundlehende Wohrhäde vun dem, was Gott gesaht hat, beibringt. Milch brauche ner wider un kä feschdes Esse. 13 Jeder, wo noch vun Milch läbt, is nämlich unfähich, fer richdiches Schwätze se verstehn.a So äner is noch e unmindiches Kind. 14 Feschdes Esse is awer fer Erwachsene, wo ufgrund vun ihrer Gewohnhät trainierde Sinne hann, fer zwische Gutt un Bees se unnerschäde.

5:13a Oder: fer die Lehr vun dem, was gerecht is, se verstehn.

6

1 Deshalb wolle mer jetz aach hinner uns losse, was mer seeerscht iwer Chrischdus verkinniche muss, un noh dem strewe, was vollkomme is! Mir wolle net noch emo es Fundament lehe: wie mer sei Instellung zu dene Sache, wo mer gemacht hat un wo de Dod noh sich ziehe, ännere soll un wie mer an Gott glawe soll, 2 was die Daf im Unnerschied zu annere Wäschunge bedeide duta un wie mer die Hänn uflehe soll,b wie die Dode uferstehn un was es me’m ewiche Gericht uf sich hat. 3 Wann’s Gott zulosst, wolle mer jetz weidergehn!

6:2a Oder: was die Lehr vun de verschiedene Dafe bedeide dut oder: was die Lehr vun de verschiedene Wäschunge bedeide dut. Dodebei kännt’s um jidische Reinichungsriede oder um Handlunge gehn, wo met de chrischtlich Daf Hand in Hand gang sinn, oder um’s Verhältnis vun de Johannesdaf zu de chrischtlich Daf (vgl. Joh 3,25-26; Apg 19,1-6).

6:2b Die Handuflehung hat verschiedene Zwegge gedient, z. B. em Iwerdrahn vun Seeche, Macht oder Audoridät.

4 Äns is nämlich unmeechlich. Das geht die Mensche an, wo vun Gott emo bei’s Licht gebrung wor un in de Genuss vum himmlische Geschenk komm ware, die Mensche, wo am Heiliche Geischt Andäl krieht hodde 5 un wo e Vorgeschmack vun dem, was Gott gesaht hat, un vun de Kraft vun de zukinfdich Welt krieht hodde. 6 Wann die trotzdem abfalle, känne se net wider dohin gebrung werre, dass’e ihr Instellung ännere. Se dun dann nämlich Gott sei Sohn e weideres Mo fer sich selwer kreiziche un setze ne em Spott aus. 7 De Boddem nemmt dene Rähn, wo oft uf ne fallt, uf. Wann er dann fer die, wo ne bebaut hann, nitzliche Planze hervorbringt, schenkt em Gott sei Seeche. 8 Wann er awer nur Dore un Dischdele hervorbringt, is er nutzlos un vum Fluch bedroht, un am Enn werd er abgebrennt.

9 In eierm Fall awer, ihr Liewe, si’mer trotzdem, dass mer so schwätze, vun ebbes Besserem iwerzeicht, un dodevun, dass ner gerett werre. 10 Gott is nämlich net ungerecht! Was ner gemacht hann, un die Liewesbemiehunge, wo ner seim Name erwies hann, dut er net vergesse. Ihr hann dene gedient, wo heilich sinn, un diene ne immer noch. 11 Mir winsche awer, dass jeder vun eich deselwe Eifer bis ans Enn an de Daach leht, dass das, wo mer druf hoffe, voll un ganz in Erfillung geht. 12 Ihr solle net mied werre. Ihr solle eich awer die zum Vorbild nemme, wo durch das, was se glawe, un durch ihr Ausdauer alles, was Gott versproch hat, erwe.

Gott hallt, was er versprecht

13 Wie Gott em Abraham sei Zusaach gebb hat, hat er bei sich selwer geschweert, weil er bei käm Hehere hat känne schweere. 14 Er hat gesaht: „Verloss dich druf: Ich dun dich reichlich seechne un losse dei Nohkomme iweraus vil werre!“ 15 Dodrufhin hat de Abraham gedullich gewart un hat so krieht, was Gott versproch hott. 16 Die Mensche schweere nämlich bei’me Hehere, un was se schweere, dient ne als Bekräfdichung un dut jeder weidere Inwand ausschließe. 17 Deshalb hat sich aach Gott met ebbes, was er geschweert hat, feschtgeleht. Er hat nämlich dene, wo erwe, was er zugesaht hat, ausdricklich weise wolle, dass sich sei Entschluss net ännert. 18 So ha’mer durch zwä Sachverhalde,a wo net widerruf werre känne – Gott kann nämlich net liehe –, e starger Ansporn hann solle. Mir hann unser Zuflucht nämlich dodezu genumm, dass mer das, wo mer druf hoffe un was vor uns leiht, feschthalle. 19 Das, wo mer druf hoffe, halle mer als e sicherer un feschder Angger fer unser Seel fescht. Es dut uns me’m Innerschde vum himmlische Heilichdum verbinne, met dem Raum hinner’m Vorhang.b 20 Dort is de Jesus, wo vor uns hergang is, fer uns eningang, un is fer immer de owerschde Prieschder noh de Ordnung vum Melchisedek wor.

6:18a Nämlich durch das, was Gott versproch hat, un durch das, was er geschweert hat.

6:19b Gemännt is es sogenannde Allerheilichde. Vgl. Kabidel 9,3.

7

De Melchisedek un’s jidische Prieschderdum

1 De Melchisedek war de Keenich vun Salem un e Prieschder vum heegschde Gott. Wie de Abraham vun de Schlacht gäh verschiedene Keeniche siechreich serickkomm is, is em de Melchisedek entgähgang un hat ne geseechent. 2 De Abraham hat em de zehnde Däl vun allem, was er met Gewalt an sich gebrung hott, gebb. Wa’mer em Melchisedek sei Name iwersetzt, hääscht er als Eerschdes: „der Keenich, wo gerecht regiert“, dann awer aach: „de Keenich vun Salem“, das hääscht: „der Keenich, wo de Friede bringt“. 3 Fer de Melchisedek is kä Vadder, kä Mudder un kä Stammbam, kä Anfang vun seine Daache un kä Enn vun seim Läwe feschtgehall wor. Dodemet gleicht er Gott seim Sohn: Er bleibt fer immer e Prieschder.

4 Guggen doch nur emo, wie groß de Melchisedek is. Sogar de Abraham, unser Stammvadder, hat em de zehnde Däl vun dem, was er met Gewalt an sich gebrung hott, gebb! 5 Noh’m Mose seim Gesetz hann zwar aach die vum Levi seine Nohkomme, wo de Dienscht als Prieschder iwernemme, de Ufdraach, fer de Zehnde insesammele. Se erhewe ne vum Volk, das hääscht vun ihre Brieder, obwohl die selwer aach vum Abraham abstamme. 6 Awer de Melchisedek, wo gar net vum Levi abgestammt hat, hat de Zehnde vum Abraham entgähgenumm un hat de Abraham, wo vun Gott schun sei Zusaache krieht hott, geseechent. 7 Nimand kann bestreide, dass der, wo annere seechne dut, iwer dem steht, wo geseechent werd. 8 Im Fall vum Levi seine Nohkomme nemme sterbliche Mensche de Zehnde entgäh, im Fall vum Melchisedek awer äner, wo vun de Heilich Schrift bestädicht krieht, dass er läbt. 9 Mer kännt sogar sahn, dass aach de Levi, wo doch eichentlich de Zehnde erhebt, durch de Abraham de Zehnde bezahlt hat. 10 Er war nämlich schun im Some vun seim Stammvadder do, wie de Melchisedek dem entgähgang is.

11 Wann durch’s levidische Prieschderdum komm wär, was vollkomme is – unner’m levidische Prieschderdum hat unser Volk nämlich es Gesetz krieht –, dann wär’s doch net needich geween, dass e annerer Prieschder noh’m Melchisedek seiner Ordnung ufträde dut, äner, wo net noh’m Aaron seiner Ordnung benennt werd, oder doch? 12 Wann nämlich es Prieschderdum geännert werd, ännert sich zwangslaifich aach es Gesetz.

Chrischdus is de owerschde Prieschder vum neie Bund

13 Der Prieschder, wo sich das druf bezieht, geheert zu’me annere Stamm, wo noch nie äner devun de Dienscht am Aldar versiehn hat. 14 Es is jo bekannt, dass unser Herr aus em Stamm Juda hervorgang is, awer de Mose hat nie ebbes vu’me Prieschderdum aus dem Stamm gesaht. 15 Das Ganze werd noch wesentlich deitlicher, wann e annerer Prieschder ingesetzt werd, äner, wo so is wie de Melchisedek. 16 De Melchisedek is net, wie’s es Gesetz fordert, uf Grund vun erer leiblich Abstammung Prieschder wor. Er is es im Gähedäl durch die Kraft vun dem Läwe, wo mer net zersteere kann, wor. 17 Gott dut nämlich bestädiche: Du bischt fer immer e Prieschder noh de Ordnung vum Melchisedek. 18 Was Gott frieher angeordnet hott, werd nämlich ufgehob, weil’s schwach war un nix gebrung hott. 19 Em Mose sei Gesetz hat nämlich nix vollkomme gemacht. Es werd awer e besseri Hoffnung ingefiehrt, äni, wo mer Gott demet nahkomme känne.

20 Nix vun all dem is awer bassiert, ohne dass Gott geschweert hat. Wie em Levi sei Nohkomme Prieschder wor sinn, hat er net geschweert. 21 De Jesus is awer dodedurch Prieschder wor, dass er das gemacht hat un dass er zu’m gesaht hat:

„Ich, de Herr, hann geschweert,
un das dun ich net sericknemme:
Du bischt fer immer e Prieschder
[noh de Ordnung vum Melchisedek]!“

22 Dodedurch is de Jesus de Garant vu’me bessere Bund wor.

23 Noh der alt Ordnunga hat’s e langi Reih vun Prieschder gebb, weil se vum Dod dodran gehinnert wor sinn, fer im Amt se bleiwe. 24 De Jesus läbt awer fer immer, un deshalb is sei Prieschderdum unvergänglich. 25 Deshalb kann er aach die, wo durch ihne zu Gott komme, fer immer redde. Er läbt nämlich ewich, fer sich fer se insesetze.

7:23a Oder: Unner’m levidische Syschdem.

26 So e owerschder Prieschder ha’mer wirklich gebraucht: äner, wo heilich un unschullich is, äner, wo nix dran aussesetze is un wo vun de sindiche Mensche abgesunnert un hooch iwer de Himmel erhob is, 27 äner, wo’s net wie die annere owerschde Prieschder Daach fer Daach needich hat, fer seeerscht fer sei eichene Sinde Opfer darsebringe un dann fer die vum Volk. Das hat er nämlich än fer allemo gemacht, wie er sich selwer geopfert hat. 28 Em Mose sei Gesetz macht nämlich Mensche, wo de Schwachhät unnerworf sinn, zu owerschde Prieschder. Awer das, was Gott gesaht un geschweert hat un was späder wie’s Gesetz komm is, setzt de Sohn in, wo fer immer zur Vollendung komm is.

8

De alde un de neie Prieschderdienscht

1 De springende Punkt vun dem, was mer sahn wolle, is das do: Mir hann e owerschder Prieschder, wo uf dem Platz rechts vum Thron vun de gättlich Majeschdät im Himmel huckt. 2 Dort dut er sei Dienscht im Heilichdum un im wirkliche heiliche Zelt, wo vum Herr selwer un net vu’me Mensch ufgeschlah wor is.

3 Jeder owerschde Prieschder werd ingesetzt, fer Geschengge un Opfer darsebringe. Deshalb muss aach unser owerschder Prieschder ebbes hann, was er darbringe kann. 4 Wann er do uf de Erd wär, wär er gar kä Prieschder, weil’s do schun Prieschder gebt, wo die Opfer darbringe, so wie’s em Mose sei Gesetz vorschreibt. 5 Die Prieschder uf de Erd diene eme Abbild un eme Schadde vum himmlische Heilichdum. Wie sich de Mose dodran gemacht hat, fer’s heiliche Zelt ferdichsestelle, hat em Gott do die Anweisung gebb: „Gebb Acht, dass du alles noh dem Vorbild machscht, wo ich der uf em Berch gewies hann!“

6 Der Prieschderdienscht, wo em Jesus iwerdrah wor is, hat awer e unvergleichlich greßeri Bedeidung, weil de Jesus de Vermittler vu’me bessere Bund is, eme Bund, wo uf bessere Zusaache ruht.

De alde un de neie Bund

7 Wann nämlich am eerschde Bund nix aussesetze geween wär, wär’s net needich geween, fer ne durch e zwädder se ersetze. 8 Gott dut sei Volk nämlich kridisiere un saht:

„Ich, de Herr, sahn: Guggen emo, die Zeit kommt,
wo ich me’m Volk Israel
u’me’m Volk vun Juda e neier Bund mache.
9 Der neie Bund is dann annerschder wie der,
wo ich met ihre Vorfahre gemacht hann,
wie ich se an de Hand genumm hann, fer se aus Ägypde se fiehre.
Se hann sich awer net a’mei Bund gehall.
Deshalb hann ich mich aach nemmeh um se gekimmert.
Das sahn ich, de Herr.
10 Das do is awer der Bund,
wo ich noh der Zeit me’m Volk Israel mache:
Ich, de Herr, sahn:
Ich lehe mei Gesetze in ihr Verstand
un schreiwe se in ihr Herz.
Ich bin dann ihr Gott, un sie si’mei Volk.
11 Nimand muss dann meh sei Nägschder belehre
un nimand meh sei Bruder un sahn:
‚Erkenn doch de Herr!’
Se kenne mich dann nämlich allegar,
vum Klänschde bis zum Greeschde vun’e.
12 Ich vergewe ne ihr Ungerechdichkät
un dengge nie meh an ihr Sinde
[un nie meh an ihr Gesetzlosichkät].“

13 Wann Gott also vu’me neie Bund schwätzt, dann hat er dene eerschde fer veralt erklärt. Was awer alt un iwerläbt is, dut ball ganz verschwinne.

9

Es Opfer im alde Bund

1 De eerschde Bund hat aach Vorschrifde fer de Goddesdienscht un e Heilichdum uf do der Welt gehat. 2 Es is nämlich e Zelt ufgestellt wor. In seim vordere Raum war e Leichder, e Disch un Brot, wo dort ausgeleht war. Der Raum is „es Heiliche“ genennt wor. 3 Hinner’m zwädde Vorhang war e annerer Raum, wo „es Allerheilichde“ genennt wor is. 4 Zu dem hat de Raachopferaldar, wo aus Gold war, geheert un die Bundeslad, wo ganz met Gold iwerzoh war. In de Bundeslad war e Kruuch, wo aach aus Gold war un wo mer met Manna voll gemacht hott, außerdem em Aaron sei Wannerstegge, wo Bliede dran gewachs ware, un die Stäntafele me’m Bundesgesetz. 5 Uf de Bundeslad hann die Kerubengel gestann, als Hinweis dodruf, wie herrlich Gott is. Se hann ihr Flidde iwer der Deckplatt, wo die Sinde druf gesiehnt wor sinn, ausgebrät. Awer vun dene Sache soll jetz net im änzelne die Redd sinn.

6 So also is das alles ufgebaut. In de vordere Raum vum Zelt gehn die Prieschder jede Daach enin, fer ihr goddesdienschtliche Flichde se erfille. 7 Awer in de hinnere Raum geht de owerschde Prieschder nur ämo im Johr ganz allän enin, un zwar met dem Blut, wo er fer sich selwer un fer die Verirrunge vum Volk darbringt. 8 Dodemet macht de Heiliche Geischt deitlich, dass de Wääch ins Allerheilichde noch net uf is, solang wie de vordere Raum vun dem Zelt noch besteht. 9 De vordere Raum vun dem Zelt is e Bild fer die heidich Zeit. Es werre nämlich Geschengge un Opfer gebrung, wo’s Gewisse vun dem, wo die Opfer bringt,a net zur Vollkommehät fiehre känne. 10 Bei dene Geschengge un Opfer geht’s nur um das, was mer esse un dringge soll, um verschiedene riduelle Wäschunge un um aißere Vorschrifde, wo bis zum Zeitpunkt vun erer besser Ordnung uferleht wor sinn.

9:9a Oder: wo Gott dient.

Es Opfer im neie Bund

11 Chrischdus is awer als owerschder Prieschder vun all dem Gudde, wo noch aussteht, komm. Er is durch das Zelt gang, wo greßer un vollkommener is wie das uf de Erd un wo net vun Mensche gemacht wor is, das hääscht, wo net zu do der Welt geheert. 12 Er is net me’m Blut vun Bäck un Kälwer, awer met seim eichene Blut än fer allemo ins Allerheilichde gang un hat so erreicht, dass mer fer immer erleest sinn. 13 Es Blut vun Stiere un Bäck un die Äsche vun erer Kuh werre uf die gesprenggelt, wo riduell unrein sinn. Wann se das schun so heilich macht, dass’e aißerlich rein werre, 14 wiffel meh dut dann Chrischdus sei Blut eier Gewisse vun dem, was ner gemacht hann un was zum Dod fiehrt, reiniche, so dass ner em lewenniche Gott diene känne! In de Kraft vum ewiche Geischt hat sich Chrischdus nämlich selwer Gott als e Opfer, wo nix dran aussesetze is, dargebrung.

De neie Bund zwische Gott un de Mensche

15 Deshalb is Chrischdus aach de Vermittler vu’me neie Bund, dass die, wo vun Gott beruf wor sinn, die ewich Erbschaft, wo Gott versproch hat, kriehn. Chrischdus is nämlich in de Dod gang, fer se vun dem se erleese, wo se sich unner’m eerschde Bund demet verfählt hodde.

16 Wo e Teschdamenta vorleiht, muss nohgewies werre, dass der, wo’s ufgesetzt hat, gestorb is. 17 E Teschdament werd nämlich eerscht im Dodesfall rechtskräfdich un gilt net, solang wie der, wo’s verfasst hat, noch läbt. 18 Deshalb is aach schun de eerschde Bund met Blut in Kraft gesetzt wor. 19 Wie de Mose em ganze Volk alles, was es Gesetz gebiede dut, vorgeläst hott, hat er es Blut vun Kälwer un vun Bäck genumm, sesamme met Wasser, roder Woll un eme Ysopbischel, un hat’s Gesetzbuch selwer un’s ganze Volk dodemet besprenggelt.

9:16a Teschdament un Bund werd im griechische Text durch’s selwe Wort ausgedrickt.

20 „Das do is es Blut vun dem Bund, wo Gott fer eich angeordnet hat“, hat er gesaht. 21 Dodenoh hat er aach es heiliche Zelt un die Gerätschafde, wo beim Goddesdienscht gebraucht werre, allegar uf dieselwe Art un Weis met dem Blut besprenggelt. 22 Noh’m Gesetz werd nämlich fascht alles met Blut gereinicht, un Gott vergebt Sinde nur dann, wann Blut geopfert werd!

Chrischdus setzt sich fer uns in

23 Durch so Middel misse also die Abbilder vun de himmlische Orischinale gereinicht werre. Awer die himmlische Orischinale selwer erfordere wirksamere Opfer. 24 Chrischdus is nämlich net in e Heilichdum gang, wo vun Mensche gemacht wor is un wo nur e Nohbildung vum wirkliche Heilichdum is. Er is im Gähedäl in de Himmel selwer gang, fer jetz fer uns vor Gott se erscheine. 25 Er is aach net in de Himmel gang, fer sich immer wider se opfere, so wie de owerschde Prieschder jedes Johr met fremdem Blut ins Heilichdum geht. 26 Wann das needich geween wär, hätt er vun do an, wo Gott die Welt gemacht hat, schun oft Schweres durchmache misse. Awer jetz is er am Enn vun de Zeit än fer allemo erschien, fer durch sei Opfer fortseschaffe, was sindich is. 27 Gott hat em Mensch verordnet, dass er nur ämo sterwe muss un dodenoh vor Gericht gestellt werd. 28 Genauso hat sich Chrischdus nur ämo geopfert, fer die Sinde vu’me Haufe Mensche uf sich se nemme. Wann er e zwäddes Mo erscheint, kommt er, fer die se redde, wo uf ne warde, un net wäh dem, was sindich is.

10

Die Sinde sinn än fer allemo vergebb

1 Em Mose sei Gesetz losst nur e Schadde vun all dem Gudde, wo noch aussteht, erkenne, net die Gestalt vun dem Gudde selwer. Deshalb kann’s aach die, wo Gott nah komme, nie fer immer zur Vollendung fiehre. Grad dann net, wann se Johr fer Johr ohne Enn immer dieselwe Opfer darbringe. 2 Wann’s das känne dät, hätt mer doch schun längscht ufgeheert, fer Opfer darsebringe, oder net? Die, wo de Goddesdienscht ausfiehre, wäre dann nämlich än fer allemo gereinicht wor, un ihr Sinde däde ihr Gewisse nemmeh länger belaschde. 3 Awer durch do die Opfer werre die Mensche nur Johr fer Johr nei an ihr Sinde erinnert. 4 Es Blut vun Stiere un Bäck hat nämlich net die Kraft, fer Sinde ewegsenemme.

5 Deshalb hat Chrischdus aach, wie er in die Welt komm is, zu Gott gesaht:

„Schlachtopfer un Essensopfer hasch’e net verlangt,
awer e Leib hasch’e mer gebb.
6 Brandopfer un Sindopfer gefalle der net.
7 Do hann ich gesaht: ‚Jo, ich komme –
in de Schriftrolla steht vu’mir geschrieb –,
fer se mache, was du, Gott, willscht.’“

10:7a Oder: im Gesetzbuch. Das hääscht, im Mose seim Gesetz.

8 Chrischdus hat also seeerscht gesaht: „Schlachtopfer un Essensopfer oder Brandopfer un Sindopfer hasch’e net verlangt. Se gefalle der net.“ Er hat das gesaht, obwohl’s Gesetz vorschreibt, dass so Opfer dargebrung werre misse. 9 Dann hat er awer gesaht: „Jo, ich komme, fer se mache, was du, Gott, willscht.“ Uf dem Wääch hebt er die eerscht Ordnung uf, fer die zwätt in Kraft se setze. 10 Un weil Jesus Chrischdus gemacht hat, was Gott gewollt hat un weil er sei Leib än fer allemo als Opfer dargebrung hat, si’mer jetz heilich.

11 Jeder Prieschder steht Daach fer Daach am Aldar un fiehrt sei Dienscht aus un bringt immer wider dieselwe Opfer dar, Opfer, wo doch nie die Sinde fortschaffe känne. 12 Awer Chrischdus hat nur e änziches Opfer fer die Sinde dargebrung un hat sich dann fer immer rechts vun Gott hingehuckt. 13 Seitdem dut er dodruf warde, dass em Gott sei Feinde zum Schemel vun seine Fieß macht. 14 Durch e änziches Opfer hat er nämlich die, wo heilich gemacht werre, fer immer zur Vollendung gefiehrt. 15 Das dut uns aach de Heiliche Geischt bestädiche. De Heiliche Geischt saht nämlich seeerscht:

16 „Das do is der Bund,
wo ich noh der Zeit met ne mache:
Ich, de Herr, sahn:
Ich lehe mei Gesetze in ihr Herz
un schreiwe se in ihr Verstand.“

17 Un dann saht er weider:

„An ihr Sinde un an ihr Gesetzlosichkät
dun ich nie meh dengge.“

18 Wo awer all das vergebb is, is kä weideres Opfer fer die Sinde meh needich.

DE VERFASSER LEHT DE WÄÄCH VUM GLAWE DAR: 10,19-13,19

Hallen an de Hoffnung fescht!

19 Ihr liewe Geschwischder! Mir hann jetz also durch em Jesus sei Blut e freier Zugang zum Allerheilichde. 20 De Jesus hat uns e neier Wääch durch de Vorhang gebahnt, e Wääch, wo ins Läwe fiehrt. Der Vorhang war sei eichener Leib. 21 Mir hann e owerschder Prieschder, wo vun Gott iwer sei Haus ingesetzt wor is. 22 Deshalb wolle mer met eme ufrichdiche Herz un in voller Glawensgewisshät Gott nah komme! Gott hat unser Herz gesprenggelt, fer uns vu’me schlechde Gewisse se reiniche, un hat unser Leib met sauwerem Wasser gewäscht. 23 Außerdem wolle mer an dem, wo mer druf hoffe un wo mer uns dezu bekenne, feschthalle un wolle uns net irr mache losse! Gott bleibt nämlich dem, was er versproch hat, trei. 24 Mir wolle ufenanner Acht hann un uns gäheseidich dodezu ansporne, fer enanner lieb se hann un fer se mache, was gutt is! 25 Mir wolle net ufheere, fer beinanner se komme, so wie sich das e paar Leit angewehnt hann. Mir wolle uns im Gähedäl gäheseidich Mut mache, un das umso meh, wie ner siehn, dass der Daach, wo de Herr widerkommt, näherrickt.a

10:25a Die Verse 19 bis 25 sinn im Griechische e änzicher Satz, wo kunschtvoll sesammegestellt wor is.

26 Es gebt nämlich kä Opfer meh, fer unser Sinde gutt se mache, wa’mer das, was wohr is, erkannt un angenumm hann un trotzdem vorsetzlich weidersindiche. 27 Es bleibt uns dann nur noch, fer voll Angscht uf’s Gericht un uf’s gieriche Feier se warde, uf das Feier, wo die vernichde dut, wo sich gäh Gott stelle. 28 Wann sich jemand iwer’s Gesetz vum Mose ewegsetzt, muss er ohne Erbarme sterwe, wann zwä oder drei Zeihe gäh ne aussahn. 29 Wann jetz awer jemand uf Gott seim Sohn met de Fieß erumtrambelt un wann er’s Blut vun dem Bund, wo er demet heilich gemacht wor is, wie ebbes Gewehnliches abdut, wann er dene Geischt, wo em die Gnad gebrung hat, beleidicht, dann männe ner doch aach, dass so jemand noch e vil härderi Strof verdient, oder net? 30 Mir kenne doch dene, wo gesaht hat: „Es Unrecht se räche, is mei Sach. Ich dun serickbezahle. [Das sahn ich, de Herr].“ Un weider hääscht’s:a De Herr zieht sei Volk zur Recheschaft! 31 Es is schrecklich, em lewenniche Gott in die Hänn se falle.

10:30a Oder: saht er.

De Glawe muss sich bewähre

32 Denggen doch emo an frieher serick, an die Zeit, wo eich Gott met seim Licht erfillt hat un wo ner dann gleich e harder, lädvoller Kampf durchsestehn hodde. 33 Ihr sinn vor alle Leit beleidicht un schlecht behannelt wor, oder ihr ware vum Geschick vun dene, wo’s so gang is, met bedroff. 34 Ihr hann nämlich Metläd met mir gehat, wie ich im Gefängnis war, un hann stillgehall, wie mer eich eier siwe Sache eweggenumm hat, un ihr hann eich sogar noch gefreit. Ihr hann das hingenumm, weil ner [bei eich selwer] gewisst hann, dass ner [im Himmel] ebbes Besseres hann, ebbes, wo eier is un wo eich bleibt. 35 Werfen also eier Zuversicht net fort, wo emo reich belohnt werd! 36 Was ner brauche, is Ausdauer, dass ner das, was Gott will, mache känne un so kriehn, was er versproch hat.

37 Nur noch e ganz kurzi Zeit,
dann kommt der, wo komme soll,
un losst net uf sich warde.
38 Wer gerecht is, läbt dodedurch, dass er glabt.
Wann er sich awer serickzieht,
hann ich kä Gefalle a’m.

39 Mir geheere awer net zu dene, wo sich serickziehe un verlor gehn. Mir geheere im Gähedäl zu dene, wo glawe un ihr Seele gerett kriehn.

11

Vorbilder im Glawe

1 Se glawe dut bedeide, dass mer in dem fescht steht, wo mer druf hofft un vun dene Sache, wo mer net sieht, iwerzeicht is. 2 Weil unser Vorfahre so geglabt hann, sinn se vun Gott bestädicht wor, 3 un weil mir glawe, versteh’mer, dass Gott die Welt durch das, was er gesaht hat, gemacht hat un dass so alles, was mer sieht, aus ebbes entstann is, was mer net sieht.

4 Weil de Abel geglabt hat, hat er Gott e besseres Opfer wie de Kain dargebrung. Deshalb hat Gott aach das, was er geopfert hat, angenumm un hat em dodemet bestädicht, dass er gerecht is. Weil de Abel geglabt hat, dut er heit noch schwätze, obwohl er schun lang gestorb is.

5 Weil de Henoch geglabt hat, is er in de Himmel ufgenumm wor un hat net sterwe misse. Nimand hat ne meh finne känne, weil ne Gott eweggenumm hott. Eeb er eweggenumm wor is, hat em die Heilich Schrift bestädicht, dass er Gott gefall hat. 6 Ohne se glawe is es awer unmeechlich, fer Gott se gefalle. Wer nämlich zu Gott komme will, muss glawe, dass es ne gebt un dass er die, wo ne ufrichdich suche, belohnt.

7 Weil de Noah geglabt hat, hat em Gott e Anweisung wäh dem, was noch net se siehn war, gebb, un in heilicher Ehrfurcht hat er e großes Schiff gebaut, fer sei Famillie se redde. Durch das, was er geglabt hat, hat er de Welt es Urdäl geschwätzt un hat die Gerechdichkät, wo durch de Glawe kommt, geerbt.

8 Weil de Abraham geglabt hat, hat er uf Gott geheert, wie der ne geruf hat, fer in das Land se gehn, wo er späder emo als Erbschaft hat solle kriehn. Er is fortgang, ohne se wisse, wo er hinkomme dät. 9 Weil er geglabt hat, hat er sich in dem Land, wo em Gott versproch hott, wie i’me fremde Land ufgehall. Sesamme me’m Isaak u’me’m Jakob, wo dieselwe Zusaach geerbt hodde, hat er in Zelde gewohnt. 10 Er hat nämlich uf die Stadt gewart, wo uf feschde Fundamende steht un wo vun Gott selwer geplant un gebaut wor is.

11 Weil’s Sara geglabt hat, hat’s selwer aach die Kraft krieht, fer in annere Umstänn se komme. Es hat e Kind krieht, obwohl’s dodefor eichentlich schun zu alt war. Es hat nämlich Gott, wo e Bub versproch hott, fer trei gehall. 12 Deshalb stammt aach vu’me änziche Mann, wo schun fascht dot war, e Nohkommeschaft ab, wo so zahlreich is wie die Sterne am Himmel un wie de Sand am Ufer vum Meer, wo mer net zehle kann.

13 Die Mensche, wo mer grad devun geschwätzt hann, hann allegar geglabt, bis se gestorb sinn, obwohl se das, was Gott versproch hott, noch net krieht hodde. Se hann’s nur vun weidem gesiehn [un ware iwerzeicht vu’m]. Se hann’s gegrießt un hann sich dodezu bekannt, dass’e uf de Erd Gäscht un Fremde sinn. 14 Wer so schwätzt, gebt se erkenne, dass er noch e Land, wo er dehämm is, sucht. 15 Wann unser Vorfahre dodebei an das Land gedenkt hädde, wo se herkomm ware, hädde se genunk Zeit gehat, fer dorthin sericksegehn. 16 Se hann sich awer noh’me bessere Land gesehnt, nämlich noh dem im Himmel! Deshalb schamt sich Gott aach net, fer ihr Gott genennt se werre. Er hat nämlich e Stadt fer se vorberät.

E Glawe, wo Mut macht

17 Weil de Abraham geglabt hat, wie ne Gott uf die Prob gestellt hat, war er berät, fer de Isaak als Opfer darsebringe. Er hat sei änzicher Bub hergebb, obwohl em Gott schun sei Zusaache gemacht 18 un zu’m gesaht hott: „Nur em Isaak sei Nohkomme hääsche emo dei Nohkomme.“ 19 De Abraham hat sich dodruf verloss, dass Gott sogar die Macht hat, fer de Isaak vun de Dode uferstehn se losse. Deshalb hat er ne aach, bildlich geschwätzt, vun de Dode serickkrieht.

20 Weil de Isaak geglabt hat, hat er de Jakob un de Esau uf das hin, was noch hat solle komme, geseechent.

21 Weil de Jakob geglabt hat, hat er em Josef sei zwä Buwe geseechent, wie er gestorb is. Er hat sich uf de Griff vun seim Wannerstegge gestitzt un hat Gott angebät.

22 Weil de Josef geglabt hat, hat er kurz vor seim Dod dodevun geschwätzt, dass die Israelide emo aus Ägypde ausziehe däde un hat Anordnunge gedroff, was dann met seine sterbliche Iwerreschde hat solle bassiere.

23 Weil em Mose sei Eldere geglabt hann, hann se de Mose, wie er uf die Welt komm war, drei Monade lang versteggelt. Se hann nämlich gesiehn, dass er e scheenes Kind war un hann kä Angscht vor dem gehat, was de Keenich angeordnet hott.

24 Weil de Mose geglabt hat, hat er’s als Erwachsener abgelehnt, fer de Bub vun erer Pharaonedochder genennt se werre. 25 Liewer hat er sich met Gott seim Volk schlecht behannele losse wolle, als wie fer e kurzi Zeit se genieße, was sindich is. 26 Die Schmach, wo aach Chrischdus uf sich genumm hat, hat em meh bedeit wie der ganze Reichdum, wo in Ägypde war. Er hat nämlich der Belohnung, wo er vun Gott kriehn dät, entgähgeguckt.

27 Weil er geglabt hat, is er aus Ägypde fortgang un hat kä Angscht dodevor gehat, dass de Keenich bees war. Er hat sich nämlich an de unsichtbare Gott gehall, wie wann er ne siehn dät.

28 Weil er geglabt hat, hat er’s Passahfescht ingefiehrt un Blut an die Dirposchde streiche gelosst. Der Engel, wo de Dod gebrung hat, hat nämlich jeder Bub, wo bei de Israelide als eerschdes uf die Welt komm war, verschone solle.

29 Weil die Israelide geglabt hann, sinn se durch’s Rode Meer gezoh wie iwer druggenes Land. Awer wie die Ägypder das aach versucht hann, sinn se in de Flude versuff.

30 Weil die Israelide geglabt hann, sinn die Mauere vun Jericho sesammegefall, wie se siwe Daache lang um se erumgezoh ware.

31 Weil’s Rahab, die Hur, geglabt hat, is es net met dene, wo sich Gott widersetzt hodde, umkomm. Es hat nämlich die Kundschafder freindlich ufgenumm gehat.

E Glawe, wo ans Ziel fiehrt

32 Was soll ich noch ufzehle? Die Zeit fählt mer, fer vum Gideon un vum Barak, vum Simson un vum Jefdah, vum David, vum Samuel un vun de Prophede se verzehle. 33 Weil die geglabt hann, hann se Keenichreiche in die Knie gezwung un hann fer Recht gesorcht. Se hann krieht, was ne Gott versproch hott, un hann Leewe es Maul gestoppt. 34 Gliediches Feier hann se ausgemacht un sinn de Kling vum Schwert entgang. Se sinn stark wor, wie se schwach ware. Im Kriech sinn se zu Helde wor un hann feindliche Heere in die Flucht geschlah.

35 Weibsleit hann ihr Angeheeriche, wo gestorb ware, serickkrieht, weil die vun Gott wider lewennich gemacht wor sinn. Annere hann’s abgelehnt, fer freisekomme un hann sich foldere gelosst, fer zu’me bessere Läwe ufseerstehn. 36 Noch annere hann sich verspodde un gääschele gelosst un sinn sogar gefesselt un ins Gefängnis geschmiss wor. 37 Se sinn gestänicht, in Stigger gesäht, uf die Prob gestellt u’me’m Schwert hingericht wor. In Schofsbelze un Gäßefelle, allem beraubt, drangsaliert un schlecht behannelt, sinn se do erumgezoh. 38 Se sinn in Wieschde un uf Berche un in Hehle un Erdlächer erumgeirrt. Die Welt war’s net wert, dass so Mensche uf er läwe däde!

39 Gott hat se allegar bestädicht, weil se geglabt hann, awer se hann das, was er ne versproch hott, net krieht, 40 weil er fer uns noch ebbes Besseres vorgesiehn hott. Se hann nämlich net ohne uns vollendt werre solle.

12

Gott dut sei Kinner erziehe

1 Weil mer so e großi Wolk vun Zeihe um uns hann, wolle aach mir alles, was uns belaschde dut, uf die Seit lehe, aach das, was sindich is un uns so leicht umgarnt! Mir wolle gedullich in dem Wettrenne, wo uns vun Gott uferleht wor is,a lafe! 2 Dodebei wolle mer unser Aue uf de Jesus gericht halle, de Urhewer un Vollender vun dem, was mer glawe! Weil de Jesus gewisst hat, was for e Fräd uf ne warde dut, hat er’s Kreiz ausgehall, ohne uf die Schann, wo dodemet verbunn war, se achde, un hat sich rechts vun Gott seim Thron hingehuckt. 3 Denggen an de Jesus, wo vun sindiche Mensche so e Widerspruch gäh sich ausgehall hat! Dann werre ner net mied un verliere aach net de Mut.

12:1a Oder: wo vor uns leiht.

4 Ihr hann im Kampf gäh das, was sindich is, noch net bis uf’s Blut widerstann 5 un hann schun die Mahnung vergess, wo an eich als Kinner gericht is:

Mei Bub, du’s net verachde,
wann dich de Herr met strenger Hand erzieht!
Verlier aach net de Mut,
wann er dich serechtweist!
6 De Herr dut nämlich dene, wo er lieb hat, streng erziehe,
un jedem, wo er als Sohn annemmt,
gebt er aach Schläh.

7 Gott geht met eich wie met Kinner um, wann’er die Erziehung aushalle. Wo gebt’s schun e Bub, wo vun seim Vadder net met strenger Hand erzoh werd? 8 Wann ihr net erzoh werre däde, wie’s doch jeder werd, wäre ner unehelich un kä rechtmäßiche Kinner. 9 Außerdem ha’mer allegar e leiblicher Vadder gehat, wo uns met strenger Hand erzoh hat, u’mir hann’e reschbekdiert. Sollde mer uns do net eerscht recht unserm geischtliche Vaddera unnerordne un so läwe? 10 Unser leiblicher Vadder hat uns fer e kurzi Zeit so erzoh, wie er’s fer richdich gehall hat. Gott dut uns awer zu unserm Beschde erziehe, dass mer an seiner Heilichkät Andäl kriehn. 11 Met strenger Hand erzoh se werre, scheint fer de Aueblick Schmerz se bringe un kä Fräd. Awer späder dut’s dene, wo dodedurch geiebt sinn, als Frucht de Friede un die Gerechdichkät schengge.

12:9a Wärtlich: em Vadder vun de Geischder.

Läwen net leichtferdich!

12 Stärgen deshalb eier miede Hänn un eier schlodderiche Knie, 13 un machen die Wääche fer eier Fieß äwe. Die lahme Glieder solle gehält un net ausgerenkt werre. 14 Setzen alles dran, fer met jedem Mensch in Friede se läwe un fer heilich se sinn! Ohne e heiliches Läwe krieht nämlich nimand de Herr se siehn. 15 Achden dodruf, dass nimand die Gnad, wo ner vun Gott geschenkt kriehn, verscherzt, un dass kä bidderi Wurzel wachst un Unfriede stifde dut un e Haufe Leit dodedurch vergift werre! 16 Achden aach dodruf, dass nimand hurt oder gottlos is, so wie’s de Esau war! Wäh’me änziche Esse hat de Esau sei Erbrecht als ältschder Bub verkaf. 17 Ihr wisse jo, dass er späder, wie er de Seeche hat wolle erwe, abgewies wor is. Er hat kä Meechlichkät meh gefunn, fer sei Instellung se ännere,a obwohl er seb unner Träne gesucht hat.

12:17a Oder: fer sei Vadder umsestimme.

12:17b Oder: de Seeche.

Zum neie Bund se geheere, is e Vorrecht un dut in die Verantwordung stelle

18 Ihr sinn net an e Berch komm, wo mer dranfahre kann un wo in Flamme steht, aach net in dunggele Wolge un in e schwarzi Naacht, in e Sturm 19 oder dorthin, wo e Posaun schallt un e Stimm schwätzt, so dass die, wo se geheert hann, gebeddelt hann, dass kä weideres Wort meh zu ne gesaht hat werre solle. 20 Se hann nämlich net aushalle känne, was Gott gebott hott: „Sogar e Dier, wo an dene Berch drankommt, soll gestänicht [oder met eme Feil dotgeschoss] werre!“ 21 Die Erscheinung war so furchbar, dass de Mose gesaht hat: „Ich bin verschrock un ziddere!“ 22 Ihr sinn awer an de Berch Zion un in die Stadt vum lewenniche Gott komm, ins himmlische Jerusalem, bei dausend un awerdausend Engel 23 un in die Feschtversammlung un Gemän vun dene, wo als eerschdes uf die Welt komma un im Himmel ufgeschrieb sinn. Ihr sinn bei Gott komm, wo emo jeder Mensch richde dut, un bei die Geischder vun dene, wo gerecht un schun vollendt sinn. 24 Ihr sinn bei de Jesus komm, wo de neie Bund vermiddelt hat, un bei das Blut, wo ner demet gereinicht wor sinn un wo iwer ebbes Besseres schwätzt wie em Abel sei Blut.

12:23a Wer in erer jidisch Famillie als eerschder Bub uf die Welt komm is, hat besunnere Privileeschie gehat un hat e besunnerer Seeche krieht. Jeder, wo heit an Jesus Chrischdus glabt, is wie so e Bub.

25 Bassen uf, dass ner dene, wo schwätzt, net abweise! Die Israelide hann’e abgewies, wie er uf de Erd geschwätzt hat. Se sinn awer net entkomm. Wiffel wenicher du’mir dann entkomme, wa’mer vun dem, wo jetz vum Himmel her schwätzt, abrigge. 26 Sei Stimm hat seinerzeit die Erd erschiddert. Awer jetz dut er verspreche: „Ich losse’s noch emo bewe. Ich erschiddere awer aach de Himmel un net nur die Erd.“ 27 Die Worde „noch emo“ weise dodruf hin, dass bei der Erschidderung die ganz Welt, wo vun Gott gemacht wor is, umgewannelt werre soll. Nur das bleibt bestehn, was net erschiddert werre kann. 28 Deshalb wolle mer dankbar sinn, weil mer e Reich kriehn, wo vun nimand erschiddert werre kann! Mir wolle Gott so diene, wie’s em gefallt: in ehrfirchdicher Schei! 29 Unser Gott is nämlich e Feier, wo alles verbrennt.

13

Wie Chrischde läwe solle

1 Heeren net uf, fer eich als Geschwischder lieb se hann, 2 un vergessen net, fer gaschtfrei se sinn! Dodedurch hann nämlich schun manche Leit Engel bei sich ufgenumm, ohne dass’e’s gewisst hann.

3 Denggen an die Gefangene, wie wann’er met gefang wäre, un fiehlen met dene, wo schlecht behannelt werre, wie wann’er die Schmerze am eichene Leib spiere däde!

4 Die Eha soll vun jedem in Ehre gehall werre, un Mann un Fra dirfe sich net untrei werre! Gott dut awer emo die richde, wo hure oder näwenausgehn!

13:4a Oder: Hochzeit.

5 Hallen eier Läwe dodevun frei, fer nur uf’s Geld aus se sinn, un gewen eich met dem, was ner hann, sefride! Gott hat nämlich versproch: „Ich gewe dich nie uf un losse dich nie im Stich!“ 6 Deshalb dirfe mer zuversichtlich sahn:

„De Herr dut mer helfe.
Ich hann kä Angscht!
Was ka’mer e Mensch schun andun?“

7 Denggen an die Mannsleit, wo eich vorgestann un eich gepreddicht hann, was Gott gesaht hat! Guggen dodruf, wie ihr Läwe zu Enn gang is, un nemmen eich e Beispiel an dem, was se geglabt hann! 8 Jesus Chrischdus is nämlich immer deselwe – geschder, heit un fer immer.

9 Lossen eich net vun all meechliche fremde Lehre irr mache! Es is nämlich gutt, wann’er durch die Gnad innerlich stark werre un net durch Vorschrifde, wo’s Esse reechele. Sich an so Vorschrifde se halle, hat noch nimand ebbes genutzt. 10 Mir hann e Aldar, wo die, wo am heiliche Zelt diene, net devun esse dirfe.a

13:10a Wahrscheinlich is met dem Aldar es Kreiz gemännt, wo de Jesus dran gestorb is un wo er sei Leib als Opfer dargebrung hat. Wer de gekreizichde Jesus im Glawe annemmt, esst – bildlich geschwätzt – vun dem Opfer (vgl. Joh 6,47-58). Manche Ausleher siehn im Esse vum Aldar aach e Hinweis uf’s Naachtmohl.

11 De owerschde Prieschder bringt’s Blut vun Diere als Sindopfer ins Allerheilichde, awer die Kadaver vun dene Diere werre außerhalb vum Laacher verbrennt. 12 Deshalb hat aach de Jesus außerhalb vum Stadtdor Schweres durchgemacht, fer’s Volk durch sei eichenes Blut heilich se mache. 13 Wolle mer also bei ne gehn, enaus vor’s Laacher, un die Schmach, wo er gedrah hat, aach drahn! 14 Mir hann nämlich do uf de Erd kä Stadt, wo bleibt. Mir suche awer die, wo noch kommt.

15 Durch de Jesus wolle mer Gott also immer e Lobopfer darbringe, nämlich die Frucht vun Libbe, wo sei Name bekenne! 16 Vergessen aach net, fer Guddes se dun u’met annere se däle! So Opfer gefalle Gott nämlich.

17 Heeren uf die Mannsleit, wo eich vorstehn, un dun eich ne unnerordne! Se wache nämlich iwer eier Seele un misse emo Recheschaft dodefor ablehe. Se solle das gäre mache känne un sich net dodriwer beschwäre. Das wär nämlich net gutt fer eich.

18 Bäden fer uns! Mir sinn zwar dodevun iwerzeicht, dass mer e guddes Gewisse hann, weil mer in allem versuche, fer richdich se läwe, 19 awer ich bidde eich umso dringender: Bäden dodrum, dass Gott mich eich so schnell wie meechlich serickgebt.

DE VERFASSER WINSCHT GOTT SEI SEECHE UN DUT GRIESSE: 13,20-25

20 Gott is der, wo de Friede schenkt. Er hat de große Hirt vun de Schäf vun de Dode serickgebrung, de Jesus, unser Herr, wo de ewiche Bund durch sei Blut in Kraft gesetzt hat. 21 Ich bäde dodrum, dass er eich met jedem gudde Werk ausstadde dut, so dass ner mache känne, was er will. Er soll durch Jesus Chrischdus in eich wirge, was ihm gefallt. Jesus Chrischdus steht fer immer un ewich die Ehr zu! Amen.

22 Ihr liewe Geschwischder! Ich bidde eich: Nemmen an, was ich eich sahn, fer eich se ermahne! Ich hann eich jo nur kurz geschrieb.

23 Ihr solle aach wisse, dass de Timotheus, unser Bruder, freigelosst wor is. Soball wie er bei mich kommt, du’mer eich besuuche.

24 Grießen all die Mannsleit, wo eich vorstehn, un all die, wo heilich sinn! Die Geschwischder aus Idalie losse eich aach grieße!

25 Ich winsche eich allegar Gnad! Amen.