Über Südsaarländisch | ©

Westpfälzisch-südsaarländische Bibel Es lewennische Wort (ELW) – Aposchdelgeschicht

Matthäus Markus Lukas Johannes Aposchdelgeschicht Reemer 1. Korinder 2. Korinder Galadder Epheser Philibber Kolosser 1. Thessalonicher 2. Thessalonicher 1. Timotheus 2. Timotheus Tidus Philemon Hebräer Jakobus 1. Petrus 2. Petrus 1. Johannes 2. Johannes 3. Johannes Judas Offebarung

Aposchdelgeschicht

Die Aposchdelgeschicht is die Fortsetzung vum Lukasevangelium. Se is aach an de Theophilus gericht. De Lukas macht deitlich: Gott will das, was er durch de Jesus uf de Erd angefang hat, im Läwe vun de Gemän fortsetze. Deshalb is es 50 Daache späder, wie de Jesus uferstann war, zu’me besunnere Ereichnis komm: Gott hat em Jesus seine Jinger un all dene, wo em vertraue, sei Heilicher Geischt gebb. E Haufe Leit hann ingesiehn, dass de Jesus de Redder vun de Welt is. Se hann in Jerusalem die eerscht chrischtlich Gemän gegrinnt.

De Lukas beschreibt dann ausfiehrlich, wie’s vun dort aus weidergang is: Die gutt Nohricht, dass de Jesus gestorb un uferstann is, is net nur in Jerusalem verkinnicht wor. Se is aach iwerall uf de Welt, wie se zu der Zeit bekannt war, verbrät wor.

E wichdicher Mann fer die Ausbrädung vun de chrischtlich Botschaft war de Aposchdel Paulus. De Lukas gebt im greeschde Däl vun seim Buch e Bericht vun dene Räse, wo de Paulus gemacht hat: De Paulus is durch die heidich Tirgei, durch Griecheland un bis noh Rom gezoh. Iwerall hat er verzehlt, was Gott fer die Reddung vun de Mensche gemacht hat. Die Iwerzeihungskraft vun der Nohricht hat bewirkt, dass e Haufe chrischtliche Gemäne entstann sinn.

  • De Lukas schreibt an de Theophilus: 1,1-3
  • De Lukas schreibt die Geschicht vun de Gemän in Jerusalem nider: 1,4-8,3
  • De Lukas schreibt die Geschicht vun de Gemän in Judäa, Samarie un Syrie nider: 8,4-12,25
  • De Lukas beschreibt die Missionsräse vum Aposchdel Paulus: 13,1-21,14
  • De Lukas schreibt, wie sich de Paulus in Jerusalem, in Cäsarea un in Rom ufgehall hat: 21,15-28,31

1

DE LUKAS SCHREIBT AN DE THEOPHILUS: 1,1-3

1 Liewer Theophilus! I’meim eerschde Bericht hann ich iwer alles geschrieb, was de Jesus gemacht un de Leit beigebrung hat – vum Anfang an 2 bis zu dem Daach, wo er in de Himmel ufgenumm wor is. Awer eeb ne Gott in de Himmel ufgenumm hat, hat er dene Aposchdele, wo er sich ausgewählt hott, durch de Heiliche Geischt Anweisunge gebb.

3 Wie er Schweres durchgemacht hott, hat er sich de Aposchdele gewies un hat ne e Haufe sichere Beweise geliwert, dass er läbt. Verzich Daache lang is er ne erschien un hat iwer Gott sei Reich geschwätzt un iwer alles, was dodemet sesammehängt.

DE LUKAS SCHREIBT DIE GESCHICHT VUN DE GEMÄN IN JERUSALEM NIDER: 1,4-8,3

De Jesus werd in de Himmel ufgenumm

4 Ämo, wie de Jesus un die Aposchdele sesamme ware, hat er ne ingeschärft: „Gehn net vun Jerusalem fort! Warden awer uf das, was mei Vadder versproch hat. Ihr hann’s jo schun vu’mer geheert: 5 De Johannes hat die Mensche nämlich met Wasser gedaft, ihr werre awer schun in e paar Daache me’m Heiliche Geischt gedaft.“ 6 Dodenoh hann’e die Aposchdele, wo sesammekomm ware, gefroht: „Herr, duscht du in der Zeit es Reich fer Israel wider herstelle?“ 7 De Jesus hat zu ne gesaht: „Es steht eich net zu, fer Zeitspanne oder Zeitpunkde se kenne, wo de Vadder in seiner Macht feschtgesetzt hat. 8 Ihr kriehn awer Kraft, wann de Heiliche Geischt uf eich kommt. Dann sinn’er in Jerusalem, in ganz Judäa un Samarie un bis ans Enn vun de Erd mei Zeihe!“

9 Wie de Jesus das gesaht hott, is er vor de Aposchdele ihre Aue noh owe gehob wor. E Wolk hat ne ufgenumm, un se hann’e nemmeh gesiehn. 10 Wie se’m noch ganz gespannt nohgeguckt hann, wie er in de Himmel gang is, hann uf ämo zwä Männer in weiße Kläder bei ne gestann. 11 Die hann gesaht: „Ihr Männer vun Galiläa, fer was stehn’er dann do un gugge enuffer in de Himmel? Derselwe Jesus, wo vun eich fort in de Himmel ufgenumm wor is, kommt wider genauso serick, wie ner ne in de Himmel gehn gesiehn hann.“

Die Gemän dut bäde

12 Dodrufhin sinn die Aposchdele dene Berch enunner un serick noh Jerusalem gang. Der Berch hääscht Eelberch un leiht ganz nah bei Jerusalem, bloß so weit eweg, wie mer a’me Sabbat gehn darf.a 13 Wie se in die Stadt komm sinn, sinn se noh owe in das große Zimmer gang, wo se sich aach sunscht ufgehall hann: de Petrus, de Jakobus, de Johannes un de Andreas, de Philibbus un de Thomas, de Bardolomäus un de Matthäus, de Jakobus, wo em Alphäus sei Bub war, de Simon, wo frieher zu de Pardei vun de Zelode geheert hott, un de Judas, em Jakobus sei Bub. 14 Aach e paar Weibsleit ware debei, unner annerem es Maria – em Jesus sei Mudder –, un aach noch sei Brieder. Se hann sich dort reechelmäßich gedroff, fer sesamme se bäde [un se bidde].

1:12a E Sabbatwääch is ungefähr 1 km. Das is die Streck, wo die Judde am Sabbat hann dirfe gehn (vgl. 2Mo 16,29).

De Matthias werd anstell vum Judas Ischariot zum Aposchdel gewählt

15 In dene Daache is de Petrus midde unner de Jinger ufgestann. Es ware ungefähr 120 Mensche versammelt. Er hat gesaht: 16 „Ihr Männer un Brieder! Was in de Heilich Schrift steht un was de Heiliche Geischt im Voraus durch de Mund vum David iwer de Judas gesaht hat, hat indreffe misse. De Judas hat dene de Wääch gewies, wo de Jesus verhaft hann. 17 Er is bei uns, die Aposchdele, debeigezehlt wor un hat deselwe Dienscht wie mir ufgedrah krieht gehat. 18 De Judas hat sich met dem Lohn, wo er fer sei Verbreche krieht hat, e Feld kaf.a Dann is er me’m Kopp noh vore enunnergefall un in de Mitt ufgeplatzt. Sei ganze Ingeweide sinn aus em erausgequoll.b 19 Die, wo in Jerusalem wohne, hann das all se heere krieht. Deshalb hann se das Feld in ihrer Sprooch ‚Hakeldamach’ genennt. Das hääscht ‚Blutfeld’.c 20 Im Buch vun de Psalme steht geschrieb:

1:18a Noh Matthäus 27,6-8 ware’s die Hoheprieschder, wo das Feld kaf hann, allerdings me’m Geld vum Judas, so dass das Grundstick – rechtlich gesiehn – em Judas geheert hat.

1:18b Noh Matthäus 27,5 hat sich de Judas ufgehonk. Das hat meechlicherweis dezu gefiehrt, dass er so gestirzt is, wie’s do beschrieb werd.

1:19c Die Verse 18 un 19 geheere meechlicherweis net zu dem, was de Petrus gesaht hat. Se kännde aach e erklärender Inschub vum Lukas sinn.

Sei Wohnung soll läärstehn,
un nimand soll in rer wohne.

Un:

E annerer soll sei Amt iwernemme.

21–22 Äner vun dene Mannsleit do muss also sesamme met uns Aposchdele e Zeihe dodevun werre, dass de Jesus uferstann is. Es muss äner sinn, wo die ganz Zeit, wo de Herr Jesus unner uns in- un ausgang is, bei uns war, angefang vun dem Aueblick, wo er sich vum Johannes dafe gelosst hat, bis zu dem Daach, wo ne Gott vun uns fortgenumm hat.“

23 Do hann se zwä Männer vorgeschlah: de Josef, wo Barsabbas genennt wor is u’me’m zwädde Name Juschdus gehääscht hat, un de Matthias. 24 Dann hann se gebät: „Herr, du kennscht jeder Mensch durch un durch! Weis uns doch, wene vun dene zwä du der ausgewählt hascht, 25 fer’s Los vun do dem aposchdolische Dienscht se iwernemme. De Judas is nämlich dodevun abgang, fer an dene Ort se komme, wo er hingeheert.“ 26 Dodenoh hann se’s Los zwische dene zwä entscheide gelosst, un’s Los is uf de Matthias gefall. So is de Matthias bei die ellef Aposchdele debeigezehlt wor.

2

Pingschde: De Heiliche Geischt kommt

1 Wie de Pingschtdaach komm is, ware die Glaiwiche allegar met deselwe Gedangge versammelt. 2 Un uf ämo is vum Himmel her e Rausche komm, wo sich wie’s Dowe vu’me gewaldiche Sturm angeheert hat. Das Rausche war in dem ganze Haus, wo se gehuckt hann. 3 Dann hann se so ebbes gesiehn wie Flamme, wo gezingelt un sich verdält un uf jedem Änzelne vun’e nidergelosst hann. 4 Se sinn allegar me’m Heiliche Geischt erfillt wor un hann angefang, fer in fremde Sprooche se schwätze, met der Aussprooch, wo ne de Heiliche Geischt gebb hat.

5 In Jerusalem hann awer fromme Judde aus de ganz Welt gewohnt, wo sich dort nidergelosst hodde. 6 Wie’s angefang hat se rausche, sinn die Leit masseweis beinannergelaf. Se ware ganz durchenanner, weil jeder die Jinger in seiner eichen Sprooch schwätze geheert hat. 7 Ganz außer sich un verwunnert hann se allegar zuenanner gesaht: „Ei, sinn dann die Leit, wo do schwätze, net allegar Galiläer? 8 Wieso kann se jeder vun uns in seiner Muddersprooch heere: 9 Parder, Meder un Elamider, mir, wo mer in Mesobodamie wohne, in Judäa un Kappadozie, in Pondus un de Provinz Asie, 10 in Phrygie un Pamphylie, in Ägypde un in de Geechend vun Kyrene in Libye, Reemer, wo doher komm sinn – Judde un aach Leit, wo zum Juddedum iwergeträt sinn –, 11 Mensche aus Kreda un aus Arabie. Mir heere do die Leit in unsere Sprooche vun dene wunnerbare Sache schwätze, wo Gott gedun hat.“

12 Se ware allegar außer sich un perplex un hann zuenanner gesaht: „Was soll’enn das nur bedeide?“ 13 Awer annere hann gespott: „Die hann zu vil sießer Wein gedrunk un sinn besoff!“

Die Pingschtpreddicht

14 Do is de Petrus sesamme met dene annere ellef Aposchdele ufgestann un hat laut iwer die Leit geruf: „Ihr Mannsleit vun Judäa un ihr allegar, wo ner in Jerusalem wohne! Lossen eich erkläre, was grad bassiert, un heeren, was ich eich se sahn hann! 15 Do die Mannsleit sinn net besoff, wie ner männe. Es is doch eerscht nein Uhr morjens. 16 Es bassiert grad das, was Gott durch de Prophet Joel angekinnicht hat:

17 ‚In de letschde Daache draht sich emo das do zu’, saht Gott:
‚Ich losse e Däl vu’meim Geischt uf all Mensche komme.
Dann dun eier Buwe un eier Mäd prophedisch schwätze.
Eier junge Mannsleit hann Visione,
un eier alde Leit dräme Sache, wo vil bedeide.
18 Sogar uf die Mannsleit un Weibsleit,
wo Sklave sinn u’mir geheere,
loss ich in dene Daache e Däl vu’meim Geischt komme,
un se schwätze prophedisch.
19 Drowe am Himmel loss ich Wunner erscheine
un Zääche unne uf de Erd:
Blut, Feier un dichde Raachwolge.
20 Die Sunn werd dunggel un de Mond rot wie Blut,
eeb der große un herrliche Daach, wo de Herr Gericht hallt, kommt.
21 Dann bassiert aach das do:
Wer em Herr sei Name anruft, werd gerett.’“

22 „Ihr Männer vun Israel, heeren uf das, was ich eich sahn! De Jesus vun Nazaret is der Mann, wo vun Gott vor eich met kraftvolle Sache, Wunner un Zääche ausgewies wor is. Wie ner selwer aach wisse, hat Gott die Sache, Wunner un Zääche durch de Jesus midde unner eich gedun. 23 De Jesus is eich ausgeliwert wor, weil Gott das noh seim Plan im Voraus so bestimmt hott. Ihr hann’e [genumm un] durch die Hänn vun Mensche, wo em Mose sei Gesetz net achde, gekreizicht un umgebrung. 24 Gott hat ne awer aus de Gewalt vum Dod befreit un wider lewennich gemacht. Es war nämlich unmeechlich, dass ne de Dod feschthalle dät. 25 De David saht vu’m:

‚Ich hann de Herr immer vor Aue.
Er steht nämlich rechts vu’mir,
dass ich net falle.
26 Deshalb is Fräd i’meim Herz
un Juwel uf meine Libbe.
Sogar mei Leib ruht, gestitzt uf Hoffnung.
27 Du duscht mei Seel nämlich net im Dodereich sericklosse
un loscht net zu, dass dei treier Diener verwest.
28 Du hascht mer dene Wääch gewies, wo ins Läwe fiehrt,
un machscht mich froh, weil du bei mer bischt.’“

29 „Ihr liewe Geschwischder! Lossen mich frei eraus iwer de David, unser Stammvadder, met eich schwätze. De David is gestorb un begrab wor, un sei Grabmol is bis uf de heidiche Daach bei uns. 30 Er war e Prophet un hat gewisst, dass em Gott feierlich geschweert hott, dass de Messias als äner vun seine Nohkomme uf die Welt komme dät, fer uf seim Thron se hugge. 31 Er hat also im Voraus gesiehn, dass de Messias uferstehn dät, un hat gesaht: ‚Sei Seel werd net im Dodereich serickgelosst, un sei Leib dut net verwese.‘ 32 Dene Jesus hat Gott wider lewennich gemacht. Das känne mer allegar bezeihe. 33 Er is erheht wor, fer sich rechts vun Gott hinsehugge, un hat vum Vadder de Heiliche Geischt krieht, wo de Vadder versproch hott. Un dene Geischt hat er iwer uns komme gelosst – wie ner jetz siehn un heere. 34 De David is nämlich net in de Himmel enufgestieh. Er saht awer selwer:

‚De Herr hat zu meim Herr gesaht:
Huck dich do rechts vu’mir hin,
35 bis ich dei Feinde zum Schemel vun deine Fieß gemacht hann.‘

36 Es ganze Haus Israel soll also ganz sicher wisse: Gott hat de Jesus zum Herr un Messias gemacht – dene Jesus, wo ihr gekreizicht hann.“

Die eerschde Mensche bekehre sich

37 Wie die Leit das geheert hann, hat’s ne ans Herz gegriff. Se hann zum Petrus un zu dene annere Aposchdele gesaht: „Ihr Brieder, was solle mer jetz mache?“ 38 De Petrus hat zu ne gesaht: „Änneren eier Instellung! Un jeder vun eich soll sich uf em Jesus Chrischdus sei Name dafe losse. Dann vergebt eich Gott eier Sinde, un ihr kriehn sei Geschenk: de Heiliche Geischt. 39 Was Gott zugesaht hat, gilt nämlich eich un eiere Kinner un all dene, wo weit eweg wohne – all dene, wo de Herr, unser Gott, noch bei sich ruft.“

40 Met noch eme Haufe annere Worde hat de Petrus ernschtlich uf die Leit ingeschwätzt un hat se ermahnt: „Lossen eich redde aus do dem verdrähde Geschlecht!“ 41 Die, wo [gäre] angenumm hann, was er gesaht hat, hann sich dafe gelosst. An dem Daach sinn ungefähr 3.000 Mensche bei de Gemän debeikomm.

Es Läwe vun de jung Gemän

42 Die, wo zum Glawe komm ware, hann ihr Zeit dodemet verbrung, fer sich vun de Aposchdele unnerweise se losse un fer ihr Gemänschaft se fleeche, fer’s Brot se breche un fer sesamme se bäde. 43 Die Leit in Jerusalem sinn awer allegar ganz ehrfirchdich wor. Gott hat nämlich e Haufe Wunner un Zääche durch die Aposchdele gewirkt. 44 Die Glaiwiche hann beinannergehall un alles metenanner gedält. 45 Se hann ihr Land un annere Sache, wo se gehat hann, verkaf un de Erlees dodevun unner se allegar ufgedält, je nohdem was äner gebraucht hat. 46 Daach fer Daach hann se sich als Gemänschaft im Tembel versammelt, un in ihre Haiser hann se’s Brot gebroch un sesamme gess – met all ihrer Fräd un ganz ufrichdich herzlich. 47 Se hann Gott gelobt un ware beim ganze Volk beliebt. Un de Herr hat jede Daach meh Leit, wo gerett wor sinn, bei die Gemän gebrung.

3

E gelähmder Mann werd gesund

1 Änes scheenes Daachs sinn de Petrus un de Johannes in de Tembel gang. Es war drei Uhr, die Zeit fer’s Nohmeddaachsgebät. 2 Do hann se e Mann, wo schun vun Geburt an gelähmt war, dorthin gebrung. E paar Leit hann’e jede Daach an das Tembeldor gehuckt, wo „es scheene Dor“ genennt wor is. Dort hat er bei dene Leit, wo in de Tembel gang sinn, fer Almose beddele solle.

3 Wie der Mann de Petrus un de Johannes in de Tembel gehn gesiehn hat, hat er vun ihne aach e Almose verlangt. 4 De Petrus un de Johannes hann’e awer ganz genau angeguckt. Dann hat de Petrus gesaht: „Guck du uns aach emo an!“ 5 Do hat er uf se geguckt un druf gewart, fer ebbes vun’e se kriehn. 6 De Petrus hat awer gesaht: „Silwer un Gold hann ich net! Awer das, was ich hann, gew’ich der: Im Name vum Jesus Chrischdus vun Nazaret: Steh uf un geh do erum!“ 7 Er hat dene gelähmde Mann an de rechts Hand genumm un hat em hoochgeholf. Do is gleich Kraft in sei Fieß un in sei Gelengge komm. 8 Er is ufgesprung un hat stehn un gehn känne. Dann is er me’m Petrus u’me’m Johannes in de Tembel gang un is dort erumgelaf un gesprung un hat Gott gelobt. 9 Die Leit hann allegar gesiehn, wie er do erumgelaf is un Gott gelobt hat. 10 Se hann’e aach als dene erkannt, wo sunscht immer am „scheene Dor“ vum Tembel gehuckt un gebeddelt hat. Do hann se sich arich gewunnert un ware ganz außer sich wäh dem, was met dem Mann bassiert war.

11 Der Mann war gelähmt geween un is wider gesund wor. Un weil er sich an de Petrus un an de Johannes gehall hat, sinn die Leit allegar bei ne in der Hall, wo Salomohall genennt wor is, sesammegelaf un ware in heller Ufreechung.

De Petrus dut im Tembel preddiche

12 Wie de Petrus das gesiehn hat, hat er zu de Leit gesaht: „Ihr Männer vun Israel, fer was dun’er eich dann dodriwer wunnere? Oder fer was gugge ner uf uns, wie wa’mir aus eichener Kraft oder weil mer Gott verehre bewirkt hädde, dass do der Mann gehn kann? 13 De Gott vum Abraham, vum Isaak un vum Jakob, de Gott vun unsere Vorfahre, hat de Jesus, sei Knecht, verherrlicht. Dene hann ihr verrot un hann vor’m Piladus nix me’m se dun hann wolle, obwohl de Piladus entschied hott, fer ne freiselosse. 14 Ihr ha’met dem, wo heilich un gerecht is, nix se dun hann wolle, un hann verlangt, dass mer e Märder fer eich freilosst. 15 So hann’er dene, wo’s Läwe schenkt, umgebrung. Awer Gott hat ne vun de Dode uferstehn gelosst. Dodevun si’mir die Zeihe! 16 Un em Jesus sei Name hat do dem Mann Kraft gebb, weil er a’m Jesus sei Name geglabt hat. Ihr siehn un kenne dene Mann. Jo, der Glawe, wo vum Jesus gewirkt werd, hat ne vor de Aue vun eich allegar vollstännich gesund gemacht.“

17 „Also, Geschwischder, ich wäß, dass ner net wirklich gewisst hann, was ner mache, wie ner de Jesus umbringe gelosst hann, un eier Owerschde hann’s aach net gewisst. 18 Gott hat awer so intreffe gelosst, was er durch de Mund vun all seine Prophede im Voraus angekinnicht hat: dass Chrischdus Schweres durchmache muss. 19 Änneren also eier Instellung, un bekehren eich, dass eier Sinde ausgeläscht werre! Dann losst de Herr aach Zeide komme, wo ner freier otme känne, 20 un schickt Jesus Chrischdus, wo ner im Voraus verkinnicht krieht hann. 21 De Himmel muss ne bis zu der Zeit, wo alles wider hergestellt werd, ufnemme. Dodevun hat Gott schun vun Anfang an durch de Mund vun all seine heiliche Prophede geschwätzt. 22 De Mose hat [nämlich zu unsere Vorfahre] gesaht: ‚De Herr, eier Gott, dut fer eich e Prophet wie mich aus eiere Brieder berufe. Uf dene solle ner in allem, was er eich saht, heere! 23 Wer awer net uf dene Prophet heert, werd aus em Volk ausgerott!’“

24 „Aach die Prophede, wo gepreddicht hann, vum Samuel an un späder, hann do die Daache allegar [im Voraus] angekinnicht. 25 Fer eich als Nohkomme vun de Prophede is gildich, was se angekinnicht hann. Fer eich is aach das Bindnis gildich, wo Gott met unsere Vorfahre ingang is, wie er zum Abraham gesaht hat: ‚Durch dei Nohkomme werre die Välger uf de Erd allegar geseechent.‘ 26 Gott hat de Jesus, sei Knecht, uferstehn gelosst un hat ne seeerscht bei eich geschickt, fer eich se seechne un fer jeder vun seiner Boshät absebringe.“

4

De Petrus un de Johannes werre verheert

1 Wie de Petrus un de Johannes noch me’m Volk geschwätzt hann, sinn die Prieschder, de Hauptmann vun de Tembelwach un die Sadduzäer uf se zukomm. 2 Se ware wiedich, weil die Aposchdele es Volk unnerwies un am Beispiel vum Jesus verkinnicht hann, dass die Dode uferstehn. 3 Se hann die zwä Aposchdele verhaft un bis zum annere Morje ins Gefängnis gesperrt, weil’s schun Owend war. 4 E Haufe vun dene Leit, wo die Botschaft geheert hodde, hann awer dran geglabt, un die Zahl vun de glaiwiche Mannsleit is uf Stigger 5.000 gestieh.

5 Am annere Morje hann sich die Owerschde un die Ällschde un Schriftgelehrde vum jidische Volk in Jerusalem versammelt, 6 außerdem de Hannas, wo de owerschde Prieschder war, de Kaiphas, de Johannes, de Alexander un all die, wo zum owerschde Prieschder seiner Famillie geheert hann. 7 Se hann die zwä Aposchdele bringe gelosst un hann se gefroht: „Met was for rer Kraft oder in wem seim Name hann ihr dann dene Mann gehält?“

8 Do is de Petrus me’m Heiliche Geischt erfillt wor un hat zu ne gesaht: „Ihr Owerschde vum Volk un ihr Ällschde [vun Israel]! 9 Ihr verheere uns heit, weil mer eme krangge Mensch ebbes Guddes gedun hann, un ihr wolle wisse, durch wene der Mann gehält wor is. 10 Ihr allegar un’s ganze Volk Israel solle’s wisse: Er is durch em Jesus Chrischdus vun Nazaret sei Name gehält wor. Dene hann ihr gekreizicht, un dene hat Gott vun de Dode uferstehn gelosst. Durch die Kraft vun seim Name steht do der Mann gesund vor eich!

11 De Jesus is der Stän,
wo ihr, die Leit am Bau, fortgeschmiss hann
un wo zum Eckstän wor is.

12 Kä annerer wie nur de Jesus kann uns redde! Unner’m ganze Himmel hat Gott uns Mensche nämlich kä annerer Name gebb, wo mer dedurch gerett werre känne.“

13 Wie die Metglieder vum Hohe Rot gesiehn hann, wie kuraschiert de Petrus un de Johannes ware un wie se gemerkt hann, dass die zwä ganz änfache Leit un kä Gelehrde ware, hann se sich gewunnert. Se hann metkrieht, dass es Jinger vum Jesus ware, 14 un hann awer aach gesiehn, dass der Mann, wo jetz gesund war, bei ne gestann hat. Do hann se nix meh degäh sahn känne. 15 Se hann’e awer Order gebb, se sollde mo aus em Sitzungssaal enausgehn. Dann hann se metenanner verhannelt un hann gesaht: 16 „Was solle mer dann jetz met do dene Leit mache? Dass’e e Wunner vollbrung hann, is klar, un das is jedem, wo in Jerusalem wohnt, bekannt. Mir känne’s gar net abstreide. 17 Dass die Sach awer net noch weider im Volk erumgedrah werd, wolle mer ne express verbiede, fer weider met irjend eme Mensch se schwätze un sich dodebei uf dem Jesus sei Name se berufe!“

18 Dodenoh hann se die zwä wider eringeruf un hann’e ufgedrah, se sollde iwerhaupt nemmeh schwätze oder Lehre verbräde un sich uf em Jesus sei Name berufe. 19 De Petrus un de Johannes hann’e dodruf awer gesaht: „Urdälen selwer: Is es vor Gott richdich, wa’mer meh uf eich wie uf Gott heere? 20 Mir känne doch net ufheere, vun dem se schwätze, was mer gesiehn un geheert hann!“ 21 Do hann die Metglieder vum Hohe Rot die zwä noch emo verwarnt un hann se dann gehn gelosst. Wäh de Leit hann se kä Meechlichkät gesiehn, fer se se bestrofe, weil die Leit Gott allegar wäh dem, was bassiert war, gelobt hann. 22 Der Mann, wo do das Wunner dran bassiert war un wo gesund wor is, war schun iwer 40 Johr alt.

Die Gemän dut bäde

23 Wie de Petrus un de Johannes wider frei ware, sinn se bei die annere Glaiwiche gang un hann alles verzehlt, was die Hoheprieschder un Ällschde zu ne gesaht hodde. 24 Wie die Glaiwiche das geheert hann, hann se sesamme Gott angerufa un hann gebät: „Herr, du bischt de Gott, wo de Himmel un die Erd un’s Meer un alles, was in’e is, gemacht hat. 25 Du bischt der, wo durch de Mund vum David, deim Knecht, gesaht hat:

4:24a Wärtlich: hann se sesamme ihr Stimm zu Gott erhob.

‚Fer was rebelliere dann die Mensche, wo Gott net kenne?
Un fer was dengge sich die Välger sinnlose Plän aus?
26 Die Keeniche vun de Erd obbeniere,
un die Owerschde dun sich sesamme gäh de Herr un sei Messias.‘

27 Wirklich, se hann sich gäh de Jesus, dei heilicher Knecht, wo du gesalbt hascht, sesammegedun: de Herodes un de Pontius Piladus sesamme met de Välger u’met de Stämm vun Israel. 28 Alles, was du in deiner Macht geplant un schun im Voraus bestimmt hoscht, dass es hat solle bassiere, hann se ausgefiehrt. 29 Un aweile Herr, guck emo, wie se drohe, un gebb uns, deine Diener, die Kraft, fer frei eraus se preddiche, was du gesaht hascht. 30 Weis dei Macht,a dass Mensche gesund werre un Zääche un Wunner durch de Name vum Jesus, deim heiliche Knecht, bassiere!“

4:30a Wärtlich: Streck dei Hand aus.

31 Wie se ferdich met bäde ware, hat der Platz, wo se beinannerkomm ware, gebebt. Se sinn allegar me’m Heiliche Geischt erfillt wor un hann frei eraus gepreddicht, was Gott gesaht hat.

Die Glaiwiche lehe alles, was se hann, sesamme

32 Die Glaiwiche ware allegar än Herz un äni Seel. Net e änzicher hat vun dem, was er hott, gesaht, es wär sein. Es hat ne im Gähedäl alles sesamme geheert. 33 Met großer Kraft sinn die Aposchdele als Zeihe dodefor ufgeträt, dass de Jesus, de Herr, uferstann is, un die Glaiwiche hann Gott sei Gnad allegar in reichem Moß erläbt. 34 Es war aach käner bei ne, wo ebbes gebraucht hätt. Jeder, wo Felder oder Haiser hott, hat se nämlich verkaf un hat de Verdienscht dodevun gebrung 35 un de Aposchdele vor die Fieß geleht. Dann hat jeder so vil, wie er gebraucht hat, dodevun zugedält krieht.

36 So hat’s de Joses aach gemacht. Der war e Levit un vun Zypern gebirdich. Die Aposchdele hann’e aach Barnabas genennt. Das hääscht iwersetzt: „der, wo annere Mut macht“. 37 Der Joses hat e Feld verkaf, wo ihm geheert hat, un hat’s Geld dodevun gebrung un vor die Fieß vun de Aposchdele geleht.

5

De Hananias un’s Saphira hinnergehn de Heiliche Geischt

1 Dodenoh hann e Mann, wo Hananias gehääscht hat, un sei Fra – es Saphira – sesamme e Stick Land verkaf. 2 De Hananias hat awer e Däl vum Verdienscht fer sich uf die Seit geleht, un sei Fra hat das gewisst. De Rescht hat er gebrung un de Aposchdele vor die Fieß geleht. 3 Do hat de Petrus gesaht: „Hananias, fer was hat sich’enn de Deiwel in deim Herz brätmache känne,a dass de de Heiliche Geischt beloh un e Däl vum Erlees vun dem Feld fer dich uf die Seit geleht hascht? 4 Eeb du das Feld verkaf hoscht, war’s dein, un wie du’s verkaf hoscht, hättsch’e met dem Geld doch mache känne, was de gewollt hascht, oder net? Fer was hasch’e der nur in deim Herz vorgenumm, fer so ebbes se mache? Du hascht Gott beloh un net Mensche!“ 5 Wie de Hananias das geheert hat, is er dot umgefall. Do hat’s jeder, wo dodevun geheert hat, greilich met de Angscht se dun krieht. 6 Die junge Mannsleit sinn awer ufgestann un hann de Hananias ingewiggelt un enausgedrah un hann’e begrab.

5:3a Wärtlich: fer was hat’enn de Deiwel dei Herz erfillt.

7 So drei Stunne späder is em Hananias sei Fra erinkomm, ohne se wisse, was bassiert war. 8 Do hat de Petrus die gefroht: „Sah mer mo: Hann’er das Feld fer dene Preis verkaf?“ „Jo“, hat se gesaht, „fer dene Preis!“ 9 Dann hat de Petrus zu rer gesaht: „Fer was sinn’er dann nur iweränskomm, fer em Herr sei Geischt eraussefordere? Guck: Die Mannsleit, wo dei Mann begrab hann, stehn schun vor de Dir. Die drahn dich aach enaus!“ 10 Do is es Saphira vor seine Fieß uf ämo dot umgefall. Un wie die junge Mannsleit erinkomm sinn, hann se gesiehn, dass es dot war. Dann hann se’s enausgedrah un näwe seim Mann begrab. 11 Dodrufhin hat’s die ganz Gemän un jeder, wo dodevun geheert hat, greilich met de Angscht se dun krieht.

Die Aposchdele vollbringe e Haufe Wunner

12 Durch die Hänn vun de Aposchdele sinn e Haufe Zääche un Wunner unner’m Volk bassiert, un die Glaiwiche sinn allegar met deselwe Gedangge in de Salomohall sesammekomm. 13 Käner vun de annere Leit hat sich getraut, fer ne zu nah se komme. Es Volk hat awer große Stigger uf se gehall. 14 Immer meh Mensche, wo an de Herr geglabt hann, sinn debeikomm, e großi Zahl vun Mannsleit un Weibsleit. 15 Die Leit hann sogar die Krangge uf die Stroße enausgedrah un hann se uf Bedde un Draachbahre geleht. Wann de Petrus vorbeigehn dät, hat wenichdens sei Schadde uf irjend jemand vun’e falle solle. 16 Aach aus dene Städt drum erum hat sich e großi Zahl vun Mensche in Jerusalem versammelt. Se hann Krangge gebrung un die, wo vun unsauwere Geischder geplaacht wor sinn. All sinn se gesund wor.

Die Aposchdele komme ins Gefängnis un werre vu’me Engel befreit

17 De owerschde Prieschder un jeder, wo uf seiner Seit gestann hat – das war die Pardei vun de Sadduzäer – is awer neidisch wor, un se sinn ufgestann. 18 Dodrufhin hann se die Aposchdele verhafde un ins Gefängnis vun de Stadt bringe gelosst. 19 E Engel, wo vum Herr geschickt wor is, hat awer in de Naacht die Dire vum Gefängnis ufgemacht un hat die Aposchdele enausgefiehrt un gesaht: 20 „Gehn in de Tembel un stellen eich vor’s Vok un dun em die Botschaft vun dem Läwe, wo vum Jesus gebrung wor is, verkinniche.“ 21 Wie se das geheert hodde, sinn se morjens frieh in de Tembel gang un hann die Leit unnerwies.

Die Aposchdele dun sich vor’m Hohe Rot verantworde

In de Zwischezeit hann de owerschde Prieschder un die, wo uf seiner Seit gestann hann, de Hohe Rot – das hääscht sämtliche Ällschde vum Volk Israel – beinannergeruf. Dann hann se Diener ins Gefängnis geschickt, fer die Aposchdele se holle. 22 Die Diener sinn fortgang, hann die Aposchdele awer net im Gefängnis gefunn. Do sinn se serickkomm un hann gemeld: 23 „Mir hann zwar erausgefunn, dass es Gefängnis orndlich zugesperrt war un dass die Wachposchde drauß vor de Dire gestann hann. Wie mer’s awer ufgemacht hann, ha’mer nimand drinn gefunn.“ 24 Wie de owerschde Prieschder, de Hauptmann vun de Tembelwach un die Hoheprieschder das geheert hann, hann se nemmeh gewisst, was se iwer die Aposchdele hann solle dengge un was for e Enn das noch nemme dät. 25 Dodenoh is jemand komm un hat ne gemeld: „Stellen eich emo vor: Die Mannsleit, wo ner ins Gefängnis geschmiss hann, stehn im Tembel un dun’s Volk unnerweise!“ 26 Do is de Hauptmann vun de Tembelwach met de Diener fortgang un hat se geholl, awer net met Gewalt. Se hann nämlich Angscht gehat, es Volk kännt se stäniche.

27 Se hann die Aposchdele gebrung un vor de Hohe Rot gestellt. Dann hat se de owerschde Prieschder verheert 28 un hat gesaht: „Ha’mer eich dann net streng verbott, fer die Leit se unnerweise un eich uf dem Jesus sei Name se berufe? Un was hann’er gemacht? Ihr hann eier Lehr in ganz Jerusalem erumverzehlt un wolle’s Blut vun do dem Mensch uf uns bringe.“

29 Dodruf hann de Petrus un die annere Aposchdele gesaht: „Mer muss uf Gott meh heere wie uf die Mensche! 30 De Gott vun unsere Vorfahre hat de Jesus uferstehn gelosst, dene Jesus, wo ihr ans Holz gehonka un umgebrung hann. 31 Gott hat ne als Herrscher un Redder uf dene Platz rechts vun sich erheht, fer Israel die Gelähehät se gewe, fer sei Instellung se ännere un die Sinde vergebb se kriehn. 32 Mir sinn sei Zeihe, was do die Sache angeht – mir un de Heiliche Geischt, wo Gott dene gebb hat, wo uf ne heere.“

5:30a Met der Formulierung werd dodruf angespielt, dass gemäß 5. Mose 21,23 e Gehängder verflucht is. Vgl. aach Galadder 3,13.

De Gamaliel gebt e gudder Rot

33 Wie die Metglieder vum Hohe Rot das geheert hann, sinn se wiedich wor un sinn iweräns komm, fer die Aposchdele umsebringe. 34 Dodrufhin is im Hohe Rot e Pharisäer ufgestann un hat Order gebb, fer die Aposchdele emo e Zeitlang enausseschaffe. Der Pharisäer hat Gamaliel gehääscht un hat Unnerricht im Mose seim Gesetz gebb. Es ganze Volk hat ne reschbekdiert. 35 Er hat zu de Metglieder vum Hohe Rot gesaht: „Ihr Männer vun Israel! Iwerlehen eich gutt, was ner met do dene Leit mache wolle! 36 Es is noch gar net so lang her, do is nämlich de Theudas ufgeträt un hat behaupt, er wär ebbes Besunneres. Bei dem hann so Stigger 400 Mannsleit metgemacht. Er is awer umgebrung wor, un die, wo vu’m iwerzeicht ware, sinn allegar ausenannergerennt. Es war, wie wann’s se nie gebb hätt. 37 Noh’m Theudas, in de Daache vun de Volkszehlung, is de Judas aus Galiläa ufgeträt. Der hat [zimlich vil] Leit hinner sich gebrung un e Ufstand angestiwelt. Der is awer aach umkomm, un die, wo vu’m iwerzeicht ware, sinn allegar ausenannergedrieb wor. 38 Deshalb rot ich eich jetz: Lossen die Mensche do in Ruh un lossen se frei! Wann nämlich das, was se vor hann oder was se mache, vun de Mensche is, geht’s unner! 39 Wann’s awer vun Gott is, kriehn ihr’s net gabutt. Sunscht stehn’er uf ämo noch als Leit do, wo gäh Gott kämpfe wolle.“ 40 Die Metglieder vum Hohe Rot hann sich vum Gamaliel iwerzeihe gelosst. Dann hann se die Aposchdele wider eringeruf un hann se gääschele gelosst. Se hann’e verbott, fer se preddiche un sich dodebei uf em Jesus sei Name se berufe. Dodenoh hann se se freigelosst.

41 Do sinn die Aposchdele vum Hohe Rot fortgang un hann sich gefreit, dass’e’s Gott wert ware, wäh’m Jesus seim Name Schimp un Schann iwer sich ergehn se losse. 42 Se hann net nohgelosst, fer jede Daach im Tembel un in de Haiser die Leit se unnerweise un die gutt Nohricht se preddiche, dass de Jesus de Messias is.

6

Siwe Diakone werre ingesetzt

1 In der Zeit hat’s emmer meh Jinger gebb. Do hann sich die Judde, wo griechisch geschwätzt hann, iwer die, wo hebräisch geschwätzt hann, beschwärt, weil mer ihr Witwe bei der Verfleechung, wo’s jede Daach gebb hat, links leihegelosst hat. 2 Dodrufhin hann die zwällef Aposchdele die Jinger allegar beinannergeruf un hann gesaht: „Es is net richdich, wa’mer net genunk Acht gewe uf das, was Gott gesaht hat, bloß fer an de Dische se bediene. 3 Ihr liewe Geschwischder, suchen eich deshalb siwe Mannsleit aus eiere Reihe aus. Se misse e gudder Ruf hann un sich ganz vum Heiliche Geischt bestimme losse un durch ihr Weishät auszäächne. Dene wolle mer do die Ufgab abgewe. 4 Mir selwer konzentriere uns awer weider uf’s Bäde un uf die Verkinnichung vun dem, was Gott gesaht hat.“ 5 Der Vorschlaach hat de ganz Gemän gefall, un se hann de Stephanus gewählt, e Mann met feschdem Glawe, wo sich ganz vum Heiliche Geischt bestimme gelosst hat; außerdem de Philibbus un de Prochorus, de Nikanor, de Timon, de Parmenas un de Niggelos. De Niggelos war e Mann aus Antiochia, wo schun länger zum Juddedum iwergeträt war. 6 Do die siwe Mannsleit hann se vor die Aposchdele gestellt, un die Aposchdele hann fer se gebät un’e die Hänn ufgeleht. 7 Was Gott gesaht hat, is immer weider bekannt wor, un die Zahl vun de Jinger in Jerusalem is als meh in die Heh gang. Aach e Haufe Prieschder hann uf Gott geheert un sinn zum Glawe an de Jesus komm.

De Stephanus werd verhaft

8 De Stephanus, wo voll Glawe un Kraft war, hat große Wunner un Zääche im Volk gedun. 9 E paar vun de Synagooch vun de freie Mannsleita – so is die Synagooch genennt wor –, e paar aus Kyrene un Alexandria un noch annere aus de Provinze Zilizie un Asie sinn ufgestann un hann me’m Stephanus Balawer angefang. 10 Se hann awer met der Weishät un dem Geischt, wo aus em Stephanus geschwätzt hann, net methalle känne. 11 Do hann se Mannsleit ufgestiwelt, wo behaupt hann: „Mir hann geheert, wie er de Mose un Gott geläschdert hat.“ 12 Dodemet hann se’s Volk un die Ällschde un Schriftgelehrde ufgehetzt. Dann sinn se iwer de Stephanus hergefall un hann’e gegriff un vor de Hohe Rot geschläft. 13 Dort hann se falsche Zeihe ufträde gelosst, wo behaupt hann: „Do der Mensch losst net noh, fer iwer do dene heiliche Tembel un iwer’s Gesetz vum Mose se läschdere. 14 Mir hann nämlich geheert, wie er gesaht hat: ‚Do der Jesus vun Nazaret dut emo do dene Tembel niderreiße un die Gebraich ännere, wo uns de Mose iwerliwert hat.’“ 15 Do hann die, wo im Hohe Rot gehuckt hann, allegar gespannt uf de Stephanus geguckt. Se hann gesiehn, dass sei Gesicht wie’s Gesicht vu’me Engel war.

6:9a Es geht wahrscheinlich um ehemoliche jidische Sklave bzw. um dene ihr Nohkomme, vermutlich um die, wo vum Pompejus 63 v. Chr. noh Rom gebrung un späder wider freigelosst wor sinn.

7

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: Er erinnert an das Bindnis, wo Gott me’m Abraham ingang is

1 Awer de owerschde Prieschder hat ne gefroht: „Stimmt das do?“ 2 De Stephanus hat gesaht: „Ihr Männer un Brieder, ihr Ällschde, horchen emo zu! Unser Gott, wo herrlich is, hat sich em Abraham, unserm Vadder, gewies, wie er noch in Mesobodamie geläbt hat un eeb er sich in Harana nidergelosst hat. 3 Gott hat zu’m gesaht: ‚Geh fort aus deim Land un eweg vun dene, wo met der verwandt sinn, un komm in das Land, wo ich der weise.’ 4 Do is de Abraham aus em Land vun de Chaldäer fortgezoh un is in Haran zugewannert. Un wie sei Vadder gestorb war, hat ne Gott vun dort in do das Land, wo ner heit drinn wohne, weiderwannere gelosst. 5 Gott hat em kä Erbdäl im Land gebb, net emo äner Fußbrät. Er hat em awer versproch, dass er’m das Land emo gewe dät – ihm un seine Nohkomme. Ihne hat’s geheere solle. Domols hat de Abraham awer noch kä Kind gehat. 6 Gott hat das do gesaht: ‚Sei Nohkomme wohne späder emo als Fremde i’me Land, wo ne net geheert. Se werre zu Sklave gemacht un 400 Johr lang schlecht behannelt. 7 Awer iwer das Volk, wo se als Sklave diene, hall ich Gericht‘ – hat Gott gesaht –, ‚un dodenoh gehn se fort un du’mich an do dem Ort verehre.’ 8 Dann is Gott me’m Abraham e Bindnis ingang. Dem sei Zääche war die Beschneidung. So is de Abraham em Isaak sei Vadder wor un hat ne beschnitt, wie er acht Daache alt war. Genauso hat’s de Isaak me’m Jakob gemacht un de Jakob met seine zwällef Buwe, wo unser zwällef Stämm druf serickgehn.“

7:2a Haran leiht im heidiche Syrie.

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: De Josef un wie em Jakob sei Famillie noh Ägypde fortgezoh is

9 „Die Buwe, wo unser zwällef Stämm druf serickgehn, ware dann neidisch uf de Josef, ihr Bruder, un hann’e noh Ägypde verkaf. Gott hat em awer beigehall 10 un hat ne aus allem, was ne in Not gebrung hat, gerett. Gott hat em Weishät geschenkt un defor gesorcht, dass er beim Pharao, em Keenich vun Ägypde, gutt angeschrieb war. De Pharao hat em do die Verwaldung vun Ägypde un seiner ganz Haushaldung iwerdrah. 11 Dodenoh is e Hungersnot iwer’s ganze Land Ägypde un Kanaan komm, un die Not war groß. Aach unser Vorfahre hann nix meh fer se esse gefunn. 12 Wie de Jakob geheert hat, dass es in Ägypde noch Kore gewe dät, hat er unser Vorfahre e eerschdes Mo dorthin geschickt. 13 Beim zwädde Mo hat de Josef seine Brieder gesaht, wer er is. Do hat de Pharao se wisse krieht, aus was for rer Famillie de Josef stammt. 14 Awer de Josef hat sei Brieder losgeschickt un hat de Jakob – sei Vadder –, un sei ganzi Verwandtschaft holle gelosst, insgesamt 75 Persone.a 15 So is de Jakob noh Ägypde gezoh. Dodenoh is er dort gestorb, er un unser Vorfahre. 16 Se sinn noh Sichem geschafft un in dem Grab beigesetzt wor, wo de Abraham em Hamor seine Nohkomme, em Vadder vum Sichem, fer e Summ Silwergeld abkaf hott.“b

7:14a De Stephanus nennt die Zahl, wo sich in de griechisch Iwersetzung vun 1. Mose 46,27 finnt un wo vermutlich noch weidere Nohkomme vum Josef metzehlt. Im hebräische Text is vun 70 Persone die Redd.

7:16b De Stephanus fasst wahrscheinlich verschiedene altteschdamentliche Berichde in stark gedrängder Form sesamme: 1. Mose 23,17-18 (de Abraham kaft die Grabhehl Machpela), 1. Mose 33,19 (de Jakob kaft in Sichem Land), 1. Mose 50,13 (de Jakob werd in Machpela beerdicht) un Josua 24,32 (de Josef werd in Sichem begrab).

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: De Mose werd gerett un setzt sich fer sei unnerdrickdes Volk in

17 „Wie dann die Zeit komm is, wo Gott das Verspreche hat wolle inleese, wo er em Abraham geschweert hott, do is es Volk greßer wor un hat sich in Ägypde verbrät – 18 bis e annerer Keenich an die Macht komm is, wo vum Josef nix meh gewisst hat. 19 Der is hinnerwerks gäh unser Volk vorgang un hat unser Vorfahre bees trakdiert. Er hat se gezwung, fer ihr kläne Kinner aussesetze. Se hann net am Läwe bleiwe solle. 20 In der Zeit is de Mose uf die Welt komm, un er hat Gott gefall. Drei Monade lang is er im Haus vun seim Vadder ufgezoh wor. 21 Un wie ne sei Eldere dann doch ausgesetzt hann, hat ne em Pharao sei Dochder bei sich genumm un hat ne wie ihr eichener Bub großgezoh. 22 De Mose is in de ganz Weishät vun de Ägypder geschult wor un hat in Wort un Dat sei Mann gestann.“

23 „Wie er 40 Johr alt war, is es em in de Sinn komm, fer emo noh seine Brieder un Schweschdere, de Israelide, se gugge. 24 Un wie er gesiehn hat, wie e Ägypder äner vun’e verhau hat, is er dem Versohlde beigesprung un hat ne gerächt un hat dene Ägypder dotgeschlah. 25 Er hat gemännt, sei Landsleit däde begreife, dass Gott ihne nemme dät, fer se se redde. Awer se hann’s net begriff. 26 Am nägschde Daach is er grad driwer komm, wie zwä Israelide Zores gehat hann. Do hat er versucht, fer die zwä se veräniche un Friede se mache. ‚Ihr Männer’, hat er gesaht, ‚ihr sinn doch Brieder. Fer was dun’er dann enanner Unrecht?’ 27 Der, wo seim Nägschde Unrecht gedun hat, hat de Mose awer eweggestoßt un hat gesaht: ‚Wer hat dich dann ingesetzt, fer uns ansefiehre un se richde? 28 Willsch’e mich aach umbringe, wie de geschder dene Ägypder umgebrung hascht?’ 29 Wie de Mose das geheert hat, is er fortgelaf un hat als Fremder im Land Midian geläbt. Dort hat er zwä Buwe krieht.“

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: Gott beruft de Mose, un Israel zieht aus Ägypde fort

30 „Wie 40 Johr vorbei ware, war de Mose emo in de Wiescht am Berch Sinai. Do is em in de Flamme vu’me Dorestrauch, wo gebrennt hat, em Herr sei Engel erschien. 31 Wie de Mose die Erscheinung gesiehn hat, hat er sich iwer se gewunnert. Er is näher beigang, fer se sich genauer ansegugge. Dann hat er geheert, wie de Herr zu’m gesaht hat: 32 ‚Ich bin de Gott vun deine Vorfahre, de Gott vum Abraham, de Gott vum Isaak un de Gott vum Jakob.’ De Mose hat angefang se ziddere un hat sich nemmeh getraut, fer hinsegugge. 33 Dodrufhin hat de Herr zu’m gesaht: ‚Du dei Schuh aus!a Der Platz, wo du stehscht, is nämlich heiliches Land. 34 Ich hann genau gesiehn, wie mei Volk in Ägypde geschlah werd un hann geheert, wie se klaache. Ich bin erunnerkomm, fer se se redde. Komm jetz, ich schigge dich noh Ägypde!’“

7:33a E Zääche, dass mer vor Gott Reschbekt hat, genauso wie’s e Zääche vun de Ehrerbiedung eme Hausherr gähiwer war, wa’mer vor’m Erinkomme ins Haus die Schuh ausgedun hat.

35 „Iwerdem hann die Israelide de Mose abgewies un hann zu’m gesaht: ‚Wer hat dich’enn ingesetzt, fer uns ansefiehre un se richde?’ Gott hat dann genau dene Mose geschickt, fer se ansefiehre un fer se se erleese. Durch dene Engel, wo ihm im Dorestrauch erschien war, hat er’m dene Ufdraach gebb. 36 De Mose hat se dodenoh aus Ägypde gefiehrt un hat Wunner un Zääche gedun, seeerscht in Ägypde, dann am Rode Meer un dann 40 Johr lang in de Wiescht. 37 De Mose war’s aach, wo zu de Israelide gesaht hat: ‚[De Herr, eier] Gott, beruft fer eich emo e Prophet wie mich aus eierm Volk. [Uf dene solle ner heere.]’ 38 Un wie sich unser Vorfahre in de Wiescht versammelt gehat hann, hat de Mose zwische ihne un dem Engel, wo uf em Berch Sinai met em geschwätzt hat, verhannelt. Er hat Worde gesaht krieht, wo Läwe schaffe, fer se an uns weidersegewe.“

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: Es Volk rebelliert in de Wiescht

39 „Awer unser Vorfahre hann net uf de Mose heere wolle. Se hann’e im Gähedäl fortgeschickt un hann unbedingt noh Ägypde serick gewollt. 40 Zum Aaron hann se gesaht: ‚Mach uns Gädder, wo vor uns herziehe! Was awer de Mose anbelangt, dene Kerl, wo uns aus Ägypde gefiehrt hat – mir wisse net, was aus em wor is.‘ 41 In dene Daache hann se e Standbild vu’me Kalb gemacht. Dann hann se dem falsche Gott e Opfer gebrung un ware arich froh iwer das, was ihr Hänn ferdichgebrung hann. 42 Do hat sich Gott eweggedräht un hat se mache gelosst, dass’e die Sterne am Himmel angebät hann, so wie’s im Buch vun de Prophedea geschrieb steht. Dort saht Gott:

7:42a Gemännt is es „Zwällefprophedebuch“ vum Alde Teschdament (Hosea bis Maleachi). Die Schrifde vun dene zwällef Prophede hann uf der Schriftroll allegar Platz gehat.

‚Hann ihr Israelide die 40 Johr in de Wiescht
villeicht mir zu Ehre Opferdiere geschlacht un annere Opfer gebrung?
43 Es Zelt vum Moloch un’s Sternbild vun eierm Gott Remfan hann’er do erumgedrah,
die Gätzebilder, wo ner gemacht hodde, fer se ansebäde.
Deshalb schick ich eich aach in die Verbannung,
noch hinner Babylon!’“a

7:42-43a De Amos schwätzt an do der Stell nur vum Nordreich Israel un dut em die Verbannung noh Assyrie ankinniche („noch hinner Damaskus“). De Stephanus bezieht das Gericht, wo dodenoh es Sidreich Juda ereilt hat, met in („noch hinner Babylon“).

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: Was de Bau vum Tembel angeht, hat sich’s Volk Israel geirrt

44 „Unser Vorfahre hann in de Wiescht es heiliche Zelta bei sich gehat. So hat’s Gott vorgeschrieb gehat. Er hat em Mose ufgedrah gehat, fer’s noh dem Vorbild se mache, wo er gesiehn hott. 45 Unser Vorfahre hann’s heiliche Zelt dann iwernumm u’metgebrung, wie se unner’m Josua es Land vun dene annere Välger besetzt hann, es Land vun dene Välger, wo Gott aus de Aue vun unsere Vorfahre verdrieb hat. Bis in die Zeit vum David is das Zelt ihr Heilichdum geblieb. 46 De David hat awer Gnad bei Gott gefunn un hat gebät: ‚Loss mich doch e Wohnung fer dich, de Gott vum Jakob, finne.‘ 47 De Salomo hat em dann e Haus gebaut. 48 De Allerheegschde wohnt awer net in Tembele, wo vun Menschehand gebaut wor sinn. Deshalb saht de Prophet:

7:44a Wärtlich: es Zelt vum Zäächnis. Analooch in Vers 45. So werd aach in de Septuaginda, de griechisch Iwersetzung vum Alde Teschdament, es Zeltheilichdum vun de Israelide genennt. In dem Zelt sinn unner annerem die zwä Gesetzestafele aus Stän ufgehob wor, es so genannde „Zäächnis“.

49 ‚De Himmel is mei Thron un die Erd de Schemel fer mei Fieß.
Was for e Haus wolle ner mer dann do baue?, saht de Herr.
Oder was for e Platz ka’mir als Ruheplatz diene?
50 Hat net mei Hand do das alles gemacht?’“

De Stephanus dut sich vor’m Hohe Rot verdeidiche: Er klaacht sei Verkläächer an

51 „Ihr Klotzkäpp, wo ner am Herz un an de Ohre net beschnitt sinn! Ihr sinn genauso wie eier Vorfahre: Ihr obbeniere ohne Enn gäh de Heiliche Geischt! 52 Wene vun de Prophede hann eier Vorfahre schun net verfolcht? Se hann die umgebrung, wo im Voraus es Komme vun dem, wo gerecht is, angekinnicht hann. Un dene hann ihr jetz verrot un umgebrung. 53 Gott hat eich iwer die Engel sei Gesetz gebb, awer ihr hann eich net dran gehall.“

De Stephanus werd gestänicht

54 Wie die Metglieder vum Hohe Rot do das geheert hann, sinn se so bees iwer de Stephanus wor, dass’e met de Zänn geklabbert hann. 55 Awer de Stephanus war voll me’m Heiliche Geischt un hat in de Himmel enufgeguckt. Do hat er gesiehn, wie herrlich Gott is un wie de Jesus rechts vun Gott gestann hat. 56 „Ich siehn, wie de Himmel ufsteht“, hat er gesaht, „un de Menschesohn steht rechts vun Gott.“ 57 Do hann se angefang, fer laut se kreische un hann sich die Ohre zugehall. Se hann sich allegar metenanner uf ne gestirzt 58 un hann’e aus de Stadt geschläft un hann’e gestänicht. Die Zeihe hann ihr Owerkläder vor de Fieß vu’me junge Mann, wo Saulusa gehääscht hat, hingeleht. 59 So hann se de Stephanus gestänicht. Awer der hat laut gebät un gesaht: „Herr Jesus, nemm mei Geischt uf!“ 60 Dodenoh is er uf die Knie gefall un hat laut geruf: „Herr, du ne do das sindiche Verhalle net anrechene!“ Un wie er das gesaht hott, is er gestorb.

7:58a De Aposchdel Paulus, e Judd met reemischem Birjerrecht (vgl. Kap. 16,37), hat zwä Name gehat: e hebräischer (Saul bzw. Saulus) un e griechisch-reemischer (Paulus).

8

1 Awer em Saulus war’s ganz recht, dass er umgebrung wor is.

Die Gemän werd verfolcht

Vun dem Daach an is die Gemän in Jerusalem schwär verfolcht wor, un die Glaiwiche hann sich allegar iwer’s gesamde Gebiet vun Judäa un Samarie verdält, außer die Aposchdele. 2 E paar Mannsleit met Reschbekt vor Gott hann de Stephanus begrab un e großi Dodeklaach fer ne gehall.

3 Awer de Saulus hat die Gemän gabuttkriehn wolle. Er is vun Haus zu Haus gang un hat Mannsleit wie Weibsleit fortgeschläft un ins Gefängnis geschmiss.

DE LUKAS SCHREIBT DIE GESCHICHT VUN DE GEMÄN IN JUDÄA, SAMARIE UN SYRIE NIDER: 8,4-12,25

De Philibbus dut in Samarie preddiche

4 Die Glaiwiche, wo sich verdält hann, sinn erumgezoh un hann die Botschaft gepreddicht. 5 Iwerdem is de Philibbus enunner in e samaridischi Stadta komm un hat ne dort vum Messias gepreddicht. 6 Die Leit hann ganz genau zugehorcht, was de Philibbus gesaht hat, wie se ne geheert hann un die Wunnerzääche gesiehn hann, wo er gedun hat. 7 Aus vil Leit, wo besess ware, sinn nämlich met laudem Gebrill unsauwere Geischder erauskomm. Aach e Haufe Leit, wo gelähmt oder verkribbelt ware, sinn gehält wor. 8 Dodriwer hat sich die ganz Stadt arich gefreit.

8:5a Meechlicherweis is Sichem gemännt. Das war’s relischjeese Zentrum vun de Samarider. Villeicht bezieht sich de Text aach uf Samaria. Das is in neiteschdamentlicher Zeit Sebaste genennt wor un war die Hauptstadt vun Samarie.

9 E Mann, wo Simon gehääscht hat, hat sich schun länger in der Stadt ufgehall. Er hat Zauwerei gedrieb un’s samaridische Volk verrickt gemacht, weil er behaupt hat, er wär ebbes Besunneres. 10 Die Leit – die kläne un die große – hann allegar uf ne geheert un hann gesaht: „Do der Mann is Gott sei Kraft, wo mer die Groß nennt.“ 11 Se hann uf ne geheert, weil er se schun so e langi Zeit met seiner Zauwerei verrickt gemacht hott. 12 Awer jetz, wie ne de Philibbus die gutt Nohricht vun Gott seim Reich un vum Jesus Chrischdus seim Name gepreddicht hat, hann se’m Philibbus geglabt, un Mannsleit wie Weibsleit hann sich dafe gelosst. 13 Aach de Simon selwer is zum Glawe komm un hat sich dafe gelosst. Dann is er em Philibbus iwerallhin nohgelaf. Un wie er die Zääche un große Wunner gesiehn hat, wo bassiert sinn, war er ganz außer sich.

De Petrus un de Johannes komme noh Samarie

14 Wie die Aposchdele in Jerusalem geheert hann: Die Mensche in Samarie hann angenumm, was Gott gesaht hat, do hann se de Petrus un de Johannes bei se geschickt. 15 Die zwä sinn enunnergang un hann fer die neie Glaiwiche gebät, dass’e de Heiliche Geischt kriehn däde. 16 Der war nämlich noch uf käner vun’e erunnerkomm. Se ware nur uf de Name vum Herr Jesus gedaft. 17 Dann hann die zwä Aposchdele de Glaiwiche die Hänn ufgeleht. Do hann aach die de Heiliche Geischt krieht.

18 Wie de Simon gesiehn hat, dass die Leit de Heiliche Geischt krieht hann, wann’e die Aposchdele die Hänn ufgeleht hann, hat er em Petrus un em Johannes Geld angebott 19 un hat gesaht: „Gewen mir doch aach die Macht, wo ihr hann, dass jeder, wo ich die Hänn druflehe, de Heiliche Geischt krieht.“ 20 De Petrus hat awer zu’m gesaht: „Dei Geld soll met dir ins Verderwe gehn! Männscht du villeicht, mer kännt das, was Gott schenkt, met Geld kafe? 21 Du hascht kä Däl an unserer Vollmacht, un du hascht aach kä Anspruch uf se. Dei Herz is nämlich net ufrichdich vor Gott. 22 Kehr dich ab vun deiner Boshät un bät zu Gott! Villeicht vergebt er der dei beese Vorsätz. 23 Ich siehn nämlich, dass de gallebidder un vun de Ungerechdichkät gefesselt bischt.“a 24 Dodruf hat de Simon gesaht: „Bäden fer mich zum Herr, dass mich nix vun dem, was ner gesaht hann, trefft.“

8:23a Vgl. 5Mo 29,17 un Jes 58,6.

25 Wie de Petrus un de Johannes als Zeihe ufgeträt ware un gepreddicht hodde, was de Herr gesaht hat, hann se sich uf de Wääch serick noh Jerusalem gemacht un hann die gutt Nohricht noch in vile annere samaridische Därfer verkinnicht.

De Philibbus trefft e ädiobischer Minischder

26 Dann hat e Engel, wo vum Herr geschickt wor is, zum Philibbus gesaht: „Steh uf un geh in Richdung Side uf dem Wääch, wo vun Jerusalem noh Gaza enunnerlaft, dem Wääch in de Wiescht!“ 27 Do is de Philibbus ufgestann un dort hingang. Jetz war do awer e Ädiobier, wo e Minischder un Kanzler vun der Kandage, de Ädiobier ihrer Keenichin, war un ihr ganzer Schatz verwalt hat. Der war noh Jerusalem komm, fer Gott ansebäde 28 un is jetz hämmgefahr. Er hat uf seim Wahn gehuckt un hat de Prophet Jesaja geläst.

29 Do hat de Heiliche Geischt zum Philibbus gesaht: „Geh dorthin un bleib in de Näh vun dem Wahn.“ 30 De Philibbus is hingelaf un hat geheert, wie der Mann de Prophet Jesaja geläst hat. De Philibbus hat gefroht: „Verstehsch’e dann aach, was de do läse duscht?“ 31 Der Ädiobier hat gesaht: „Wie kann ich’s verstehn, wa’mer nimand dene Text erklärt?“ Dodenoh hat er de Philibbus gehääscht: „Steih uf un huck dich emo bei mich!“ 32 Die Stell in de Heilich Schrift, wo er geläst hat, war die do:

Wie e Schof is er zum Schlachde gefiehrt wor,
un wie e Lamm, wo vor dem, wo’s schärt,
kä Mucks vun sich gebt,
so hat er sei Mund net ufgemacht.
33 Er is ernidricht un all seiner Rechde beraubt wor.
Awer wer kann jemols ebbes iwer sei Nohkomme verzähle?
Sei Läwe uf de Erd is em nämlich eweggenumm wor.

34 Der Minischder hat de Philibbus gefroht: „Ich bidde dich, sah mer: Iwer wene saht de Prophet das do? Iwer sich selwer oder iwer e annerer?“ 35 Do hat de Philibbus angefang se verzehle. Er is vun do der Stell in de Heilich Schrift ausgang un hat dem Minischder die gutt Nohricht vum Jesus verkinnicht.

36 Wie se uf dem Wääch als weidergefahr sinn, sinn se an erer Wasserstell annekomm. Do hat der Minischder gesaht: „Ei guck emo, do is jo Wasser! Do ka’mer doch nix degäh sahn, dass ich gedaft werre?“ [ 37 „Wann de vun ganzem Herz glabscht, kannsch’e gedaft werre“, hat de Philibbus do gesaht. Der Minischder hat dodruf gesaht: „Ich glawe, dass Jesus Chrischdus Gott sei Sohn is.“] 38 Dodrufhin hat er Order gebb, fer de Wahn ansehalle, un allezwä, de Philibbus un der Minischder, sinn se ins Wasser gestieh, un de Philibbus hat ne gedaft. 39 Wie se wider aus em Wasser komm sinn, hat em Herr sei Geischt de Philibbus eweggenumm, un der Minischder hat ne nemmeh gesiehn. Awer er is weider uf seim Wääch gefahr un hat sich gefreit.

40 Awer in Aschdod is de Philibbus wider gesiehn wor. Er is dann dort erumgezoh un hat in jeder Stadt die gutt Nohricht gepreddicht, bis er noh Cäsarea komm is.

9

De Paulus dut sich bekehre

<reference type="parallel">(Apg 22,6-16; 26,12-18)</reference>

1 De Saulus hat awer immer noch gedobt un gedroht, er dät em Herr sei Jinger umbringe. Er is bei de owerschde Prieschder gang 2 un hat sich vun dem Briefe an die Synagooche vun Damaskus gewe gelosst. Met dene Briefe hat er die Vollmacht krieht, fer aach in Damaskus noh Anhänger vun der nei Lehr se suche un se – Mannsleit wie Weibsleit – se fessele un noh Jerusalem se bringe.

3 Wie er jetz unnerwäächs war un in die Näh vun Damaskus komm is, is uf ämo e Licht vum Himmel komm un hat um ne erum alles hell gemacht. 4 Er is uf de Boddem gefall un hat e Stimm geheert, wo zu’m gesaht hat: „Saul, Saul, fer was dusch’e mich dann verfolche?“ 5 „Herr, wer bischt du?“, hat er do gefroht, un de Herr hat gesaht: „Ich bin de Jesus, wo du verfolche duscht. [Es werd schwär fer dich, fer gäh de stacheliche Stegge se schlahn!“a 6 Dodrufhin hat de Saulus met Ziddere un Schregge gefroht: „Herr, was soll ich’enn mache?“] „Steh uf un geh in die Stadt!“, [hat de Herr zu’m gesaht.] „Dort kriehsch’e gesaht, was de mache sollscht!“ 7 Die Mannsleit, wo me’m Saulus uf Räs ware, hann bloß erumgestann un kä Wort meh erausgebrung. Se hann zwar die Stimm geheert, awer se hann nimand gesiehn. 8 De Saulus is vum Boddem ufgestann, un obwohl sei Aue uf ware, hat er käner meh gesiehn. Die Leit, wo bei’m ware, hann’e an de Hand genumm un noh Damaskus gefiehrt. 9 Er is drei Daache lang blind geblieb un hat nix gess un nix gedrunk.

9:5a Das Bild stammt aus de domolich Praxis, fer Zuuchdiere met eme stacheliche Stegge ansedreiwe. So e Stegge war 2,50 m lang un hat e Medallspitz gehat.

10 In Damaskus hat e Jinger geläbt, wo Hananias gehääscht hat. Zu dem hat de Herr in erer Vision gesaht: „Hananias!“ „Do bin ich, Herr“, hat der gesaht. 11 Un de Herr hat zu’m gesaht: „Steh uf un geh in die ‚Grad Stroß‘! Froh dort im Judas seim Haus noh'me Mann aus Tarsus, wo Saulus hääscht. Der is nämlich grad am Bäde. 12 In erer Vision hat er gesiehn, wie e Mann, wo Hananias hääscht, erinkommt un em die Hand ufleht, dass er wider siehn kann.“ 13 De Hananias hat dodruf gesaht: „Herr, ich hann vun vil Leit geheert, was for beese Sache do der Mann met dene gemacht hat, wo dir in Jerusalem geheere un heilich sinn. 14 Aach do in Damaskus hat er vun de Hoheprieschder die Vollmacht krieht, fer jeder, wo dei Name anruft, insesperre.“ 15 De Herr hat zum Hananias gesaht: „Geh nur! Do dene Mann hann ich mer als Werkzeich ausgesucht, fer mei Name de Välger un de Keeniche un aach em Volk Israel bekannt se mache. 16 Ich weise’m aach, was er fer mei Name alles durchmache muss!“

17 Do hat sich de Hananias uf de Wääch gemacht un is in das Haus gang. Er hat em Saulus die Hänn ufgeleht un gesaht: „Saul, Bruder! De Herr Jesus, wo der uf em Wääch doher erschien is, hat mich geschickt. Du sollscht wider siehn känne u’me’m Heiliche Geischt erfillt werre.“ 18 Do is es em Saulus uf de Stell wie Schubbe vun de Aue gefall, un er hat [im selwe Aueblick] wider siehn känne. Er is ufgestann un hat sich dafe gelosst. 19 Un wie er ebbes gess hott, hat er sich wider ufgerabbelt.

De Saulus dut in Damaskus preddiche

De Saulus is e paar Daache bei de Jinger in Damaskus geblieb. 20 Un er hat gleich in de Synagooche de Chrischdus gepreddicht un bekannt gemacht: „Do der Mann is Gott sei Sohn!“ 21 Jeder, wo ne geheert hat, war außer sich un hat gesaht: „Is’enn das net der, wo in Jerusalem die Leit verfolcht hat, wo em Jesus sei Name anrufe? Un is er net deshalb doher komm, fer se se fessele un an die Hoheprieschder ausseliwere?“ 22 De Saulus is awer met immer meh Kraft ufgeträt un hat die Judde, wo in Damaskus gewohnt hann, durchenanner gebrung, weil er ne nohgewies hat, dass de Jesus de Messias is.

23 Noh’rer Zeitlang sinn die Judde iweränskomm, fer de Saulus umsebringe. 24 Er hat awer se heere krieht, dass’e vorgehat hann, fer ne abseschnabbe. Daach un Naacht hann se an de Stadtdore ufgebasst, fer ne uf die Seit schaffe se känne. 25 Do hann’e die Jinger naachts genumm un hann’e i’me Korb die Stadtmauer enunnergelosst.

De Saulus geht bei die Aposchdele in Jerusalem

26 Wie de Saulus noh Jerusalem komm is, hat er versucht, fer sich de Jinger anseschließe. Die hann awer allegar Angscht vor’m gehat, weil se net geglabt hann, dass er jetz e Jinger is. 27 Awer de Barnabas hat sich um ne gekimmert un hat ne bei die Aposchdele gebrung. Er hat ne verzehlt, wie de Saulus uf seiner Räs de Herr gesiehn hat un dass der met em geschwätzt hat un wie er in Damaskus frei eraus im Name vum Jesus ufgeträt is. 28 So is de Saulus in Jerusalem bei ne in- un ausgang un is frei eraus im Name vum Herr Jesus ufgeträt. 29 Er hat aach met de griechische Juddea geschwätzt un dischbediert, awer die hann vorgehat, fer ne umsebringe. 30 Wie die Geschwischder das metkrieht hann, hann se ne noh Cäsarea enunnergeschafft un vun dort aus weider noh Tarsus geschickt.

9:29a Judde, wo außerhalb vun Israel uf die Welt komm ware un griechisch geschwätzt hann un wo noh Jerusalem gezoh ware, wie se schun alt ware.

31 Dodenoh hann die Gemäne in ganz Judäa, Galiläa un Samarie Friede gehat. Se sinn ufgebaut wor un hann im Reschbekt vor’m Herr geläbt. Met de Unnerstitzung vum Heiliche Geischt sinn se immer meh wor.

De Petrus macht de Äneas in Lidda gesund

32 Uf seine Räse, wo ne durch’s ganze Land gefiehrt hann, is de Petrus aach bei die Leit komm, wo heilich sinn un in Lidda gewohnt hann. 33 Dort hat er e Mann gedroff, wo Äneas gehääscht hat un wo schun seit acht Johr hat misse im Bett bleiwe, weil er gelähmt war. 34 „Äneas“, hat de Petrus zu’m gesaht, „Jesus Chrischdus macht dich gesund! Steh uf un mach dei Bett!“ Do is de Äneas uf de Stell ufgestann, 35 un die Leit, wo in Lidda un in de Scharon-Äwene gewohnt hann, hann’e allegar gesiehn un hann sich zum Herr bekehrt.

Es Tabidda werd wider lewennich

36 In Jobbe hat e Jingerin geläbt, wo Tabidda gehääscht hat. Ihr griechischer Name war Dorkas. Das hääscht „Gazell“. Es Tabidda hat die ganz Zeit Guddes gedun un de Arme geholf. 37 Wie de Petrus in Lidda war, is es Tabidda krank wor un is gestorb. Die Weibsleit hann’s gewäscht un in erer Kammer owe im Haus uf e Bahr geleht. 38 Weil awer Lidda nah bei Jobbe leiht un weil die Jinger geheert hodde, dass de Petrus in Lidda war, hann se zwä Männer bei ne geschickt un hann em Order gebb, er sollt so schnell wie meechlich bei se komme.

39 Do is de Petrus ufgestann u’met ne gang. Un wie er ankomm is, hann se ne in die Kammer owe im Haus gebrung. Die Witweiwer hann allegar näwe’m gestann un hann geheilt. Se hann em die Hemde un annere Kläder gewies, wo’s Dorkas gemacht hott, wie’s noch bei ne war. 40 De Petrus hat se allegar enausgeschickt un hat sich hingekniet un gebät. Dann hat er sich zu der Leich erumgedräht un hat gesaht: „Tabidda, steh uf!“ Do hat’s sei Aue ufgeschlah, un wie’s de Petrus gesiehn hat, hat’s sich hingehuckt. 41 De Petrus hat em die Hand gebb un hat’s ufstehn gelosst. Dodenoh hat er die Mensche, wo heilich sinn, un die Witweiwer eringeruf un hat ne gewies, dass es wider läbt. 42 Das is in ganz Jobbe bekannt wor, un e Haufe Leit sinn zum Glawe an de Herr komm. 43 Awer de Petrus is in Jobbe noch e Zeitlang bei’me Simon, wo Gerwer war, geblieb.

10

De Kornelius hat in Cäsarea e Vision

1 In Cäsarea hat e Mann geläbt, wo Kornelius gehääscht hat. Der war e Hauptmann in dem Regiment, wo mer „es Idalienische“a genennt hott. 2 De Kornelius hat Gott met seiner ganz Famillie verehrt un hat Reschbekt vor’m gehat. Er hat aach vil Almose fer’s jidische Volk gebb un hat reechelmäßich zu Gott gebät. 3 Gäh drei Uhr am Daach hat er e Vision gehat: Er hat ganz deitlich gesiehn, wie e Engel, wo vun Gott geschickt wor war, bei ne erinkomm is. Der Engel hat zu’m gesaht: „Kornelius!“ 4 Do hat er dene Engel angeguckt un is verschrock. „Was is’enn, Herr?“, hat er gefroht. Der Engel hat zu’m gesaht: „Alles, was du gebät un fer die Arme gebb hascht, is bei Gott ankomm, un er denkt als dran. 5 Schick jetz e paar Mannsleit noh Jobbe, un loss de Simon, wo aach Petrus genennt werd, holle. 6 Der is bei’me Simon, wo Gerwer is, zu Gascht. Sei Haus steht am Meer. [De Simon Petrus saht der dann, was de mache sollscht.]“

10:1a De Kornelius war äner vun zeh reemische Offiziere in de Idalienisch Kohort, eme milidärische Verband vun Hilfstrubbe vun ca. 500 bis 1.000 Mann.

7 Wie der Engel, wo me’m geschwätzt hott, fort war, hat de Kornelius zwä [vun seine] Diener un e Soldat geruf. Der Soldat hat aach Gott verehrt un hat zu dene geheert, wo de Kornelius hann solle beschitze. 8 Er hat dene drei alles verzehlt un hat se noh Jobbe geschickt.

De Petrus hat in Jobbe e Vision

9 Am annere Daach – die drei ware noch unnerwäächs, sinn awer schun in die Näh vun de Stadt komm – is de Petrus iwer Meddaach uf de flache Dach vum Hausa gang, fer se bäde. 10 Do hat er Hunger krieht un hat ebbes esse wolle. Un wie se es Esse am Vorberäde ware, war er uf ämo ganz verzickt. 11 Er hat gesiehn, wie de Himmel ufgestann hat un wie ebbes, wo ausgesiehn hat wie e großes Leinduuch, bei ne erunnerkomm is. Das Leinduuch war an de vier Enner [sesammegebunn un is] uf die Erd erunnergelosst wor. 12 In dem Duuch ware all Sorde vun Diere: sone, wo vier Fieß hann un uf de Erd läwe, [Raubdiere,] Repdilie un Vächel, wo durch die Luft fliehe. 13 Dann hat e Stimm iwer de Petrus geruf: „Steh uf, Petrus! Schlacht un ess!“ 14 De Petrus hat awer gesaht: „Niemols, Herr! Noch nie hann ich ebbes gess, was net koscher oder unrein is.“ 15 Die Stimm hat e zwäddes Mo zu’m gesaht: „Was Gott gereinicht hat, sollscht du net unrein nenne!“ 16 Das Ganze is dreimo hinnernanner bassiert. Dodenoh is das Duuch wider in de Himmel enufgezoh wor.

10:9a Die Dächer vun de Haiser ware zu der Zeit flach, un die Mensche hann iwer e Trepp uf de Dach komme känne.

De Kornelius losst de Petrus komme

17 Wie de Petrus noch dodriwer nohgegriwelt hat, was die Vision, wo er grad hott, hat solle bedeide, sinn aach schun die Mannsleit komm, wo vum Kornelius geschickt wor ware. Se hann sich bis zum Simon seim Haus durchgefroht gehat un hann jetz vor’m Ingangsdor gestann. 18 „Is do e Simon, wo aach Petrus genennt werd, als Gascht im Haus?“, hann se laut gefroht. 19 De Petrus hat immer noch iwer der Vision gegriwelt, do hat de Heiliche Geischt zu’m gesaht: „Do sinn drei Männer un suche dich. 20 Steh uf un geh enunner! Iwerleh net so lang erum un geh met ne! Ich hann se nämlich geschickt.“ 21 De Petrus is enunner bei die Mannsleit gang, [wo vum Kornelius bei ne geschickt wor ware,] un hat gesaht: „Ich bin der, wo ner suche. Was fiehrt eich dann bei mich?“ 22 Se hann gesaht: „De Hauptmann Kornelius schickt uns. Der is e gerechder Mann, wo vor Gott Reschbekt un beim ganze jidische Volk e gudder Ruf hat. E heilicher Engel hat ne gehääscht, fer dich in sei Haus holle se losse un se heere, was de se sahn hascht.“ 23 Do hat de Petrus die Mannsleit eringeruf un hat se wie Gäscht behannelt.

De Petrus dut de Kornelius besuche

Am nägschde Daach is de Petrus met dene drei Männer losgang. Aach e paar Brieder vun Jobbe sinn met em metgang, 24 un am annere Daach sinn se bis Cäsarea komm. De Kornelius hat schun uf se gewart un hat sei Verwande un beschde Freinde sesammegeruf gehat. 25 Wie de Petrus erinkomm is, is de Kornelius uf ne zugang un hat sich vor sei Fieß falle gelosst un hat ne anbäde wolle. 26 Awer de Petrus hat ne hoochgezoh un hat gesaht: „Steh uf! Ich bin aach bloß e Mensch!“ 27 Un wie er so met em gesproocht hat, is er eningang un hat gesiehn, dass e Haufe Leit beinannerkomm ware. 28 Do hat er zu ne gesaht: „Ihr wisse, dass es eme Judd verbott is, fer met eme Mensch, wo zu’me annere Volk geheert, se verkehre oder fer ne se besuche. Gott hat mer awer gewies, dass ich vun käm Mensch sahn soll, er wär net koscher oder unrein. 29 Deshalb hann ich gar net eerscht obbeniert un bin komm, wie ner mich geholl hann. Awer jetz dät ich gäre wisse, fer was ner mich holle gelosst hann.“

30 Dodruf hat de Kornelius gesaht: „Vor vier Daache hann ich bis um do die Zeit gefascht, un um drei Uhr nohmeddaachs hann ich i’meim Haus gebät. Uf ämo hat e Mann in helle Kläder vor mer gestann 31 un hat gesaht: ‚Kornelius, was du gebät hascht, hat Gott erheert, un er hat sich an das erinnert, was du fer die Arme gebb hascht. 32 Schick jetz Leit noh Jobbe un loss de Simon, wo aach Petrus genennt werd, holle. Der is beim Simon, eme Gerwer unne am Meer, uf Besuch. [Wann der kommt, dut er met der schwätze.]’ 33 Do hann ich uf de Stell e paar Leit bei dich geschickt, un du warscht so gutt un bischt komm. Mir sinn jetz allegar vor Gott versammelt, fer alles se heere, was der Gott ufgedrah hat.“

De Petrus preddicht im Kornelius seim Haus

34 Do hat de Petrus angefang se schwätze un hat gesaht: „Wirklich, jetz begreif ich, dass Gott kä Unnerschied zwische de Mensche macht! 35 Er nemmt im Gähedäl in jedem Volk dene an, wo Reschbekt vor’m hat un wo macht, was richdich is. 36 Ihr kenne jo die Botschaft, wo Gott em Volk Israel geschickt hat. Durch Jesus Chrischdus hat er de Friede verkinnicht. Jesus Chrischdus is de Herr vun jedem Mensch. 37 Ihr wisse, was in ganz Judäa bassiert is. Angefang hat’s in Galiläa, wie de Johannes die Mensche dodezu ufgeruf hat, fer sich dafe se losse. 38 Ihr wisse aach, wie Gott de Jesus vun Nazaret ausgewählt u’me’m Heiliche Geischt un Kraft erfillt hat un wie de Jesus erumgezoh is, Guddes gedun un all die gesund gemacht hat, wo in de Gewalt vum Deiwel ware. Gott hat em nämlich beigestann. 39 Mir Aposchdele sinn Zeihe vun allem, was er in Judäa un in Jerusalem gemacht hat. Se hann’e dann ans Holz gehonk un umgebrung. 40 Awer Gott hat ne am dridde Daach wider lewennich gemacht un dodefor gesorcht, dass er gesiehn wor is – 41 allerdings net vum ganze Volk, nä, bloß vun uns, de Zeihe, wo vun Gott im Voraus ausgewählt wor ware un wo met em gess un gedrunk hann, wie er vun de Dode uferstann war. 42 Er hat uns Order gebb, fer em Volk se preddiche un se bestädiche, dass er vun Gott ingesetzt wor is, fer die Lewenniche un die Dode se richde. 43 Die Prophede dun em allegar bestädiche: Jeder, wo an’e glabt, krieht die Sinde durch sei Name vergebb.“a

10:43a Vgl. z. B. 5Mo 18,15; 32,43; Jes 33,24; 53,4-12; Jer 23,5-6; 31,34; Hes 36,25; Dan 9,24. Aach wann nur e Däl vun de Prophede ausdricklich dodruf hinweist, dass de Messias die Sinde vergebt: Se schwätze allegar devun, dass Gott vergebt, weil er gnädich is. Die messianisch Zeit dät in besunnerem Moß e Zeit vun de Gnad sinn.

De Kornelius un sei Leit kriehn de Heiliche Geischt

44 Wie de Petrus iwer do die Sache am Schwätze war, is de Heiliche Geischt uf jeder erunnerkomm, wo sei Botschaft geheert hat. 45 Die Glaiwiche unner de Judde, wo me’m Petrus komm ware, hann’s kaum fasse känne, dass Gott de Heiliche Geischt aach uf die Välger als Geschenk komme gelosst hat. 46 Se hann nämlich geheert, wie die Leit, wo sich versammelt hodde, in fremde Sprooche geschwätzt un Gott arich gelobt hann. Dodrufhin hat de Petrus gesaht: 47 „Do die Leit hann genauso wie mir de Heiliche Geischt krieht. Wer kann ne do noch es Wasser verwehre, fer gedaft se werre?“ 48 Dann hat er Order gebb, fer se im Herr seim Name se dafe. Dodenoh hann se ne gefroht, ob er noch e paar Daache bei ne bleiwe dät.

11

De Petrus dut sich in Jerusalem rechtferdiche

1 Die Aposchdele un Geschwischder, wo in Judäa gewohnt hann, hann se heere krieht, dass aach Mensche aus de annere Välger angenumm hann, was Gott gesaht hat. 2 Wie de Petrus dann noh Jerusalem serickkomm is, hann em die Judde, wo glaiwich ware, Vorwirf gemacht. 3 „Du bischt bei Mensche, wo net beschnitt sinn, ins Haus gang un hascht met ne gess!“, hann se gesaht.

4 Do hat de Petrus angefang, fer ne de Reih noh se erkläre: 5 „Ich war in de Stadt Jobbe un hann gebät. Ich war uf ämo ganz außer mer un hann e Vision gehat: Ebbes, wo wie e großes Leinduuch ausgesiehn hat un an de vier Enner vum Himmel erunnergelosst wor is, is bis bei mich komm. 6 Ich hann gespannt in das Duuch eningeguckt un hann Diere gesiehn: sone, wo vier Fieß hann un uf de Erd läwe, Raubdiere, Repdilie un Vächel, wo durch die Luft fliehe. 7 Dann hann ich e Stimm geheert, wo zu mer gesaht hat: ‚Steh uf, Petrus! Schlacht un ess!’ 8 ‚Niemols, Herr!’, hann ich gesaht. ‚Noch nie is ebbes i’mei Mund komm, wo net koscher oder unrein is.’ 9 Awer die Stimm hat e zwäddes Mo vum Himmel her zu mer gesaht: ‚Was Gott gereinicht hat, sollscht du net unrein nenne!’ 10 Das Ganze is dreimo hinnernanner bassiert. Dodenoh is alles wider in de Himmel enufgezoh wor. 11 Genau in dem Aueblick hann drei Männer vor dem Haus gestann, wo ich drinn war. Die ware vun Cäsarea aus bei mich geschickt wor. 12 Do hat de Heiliche Geischt zu mer gesaht, ich sollt net lang iwerlehe u’met ne gehn. Aach do die sechs Brieder sinn met mer komm, u’mir sinn in dem Mann sei Haus gang. 13 Der Mann hat uns dann verzehlt, wie er in seim Haus e Engel stehn gesiehn hat, wo zu’m gesaht hat: ‚Schick e paar Mannsleit noh Jobbe, un loss de Simon, wo aach Petrus genennt werd, holle. 14 Der bringt der e Botschaft, wo dich redde dut, dich un dei ganzi Famillie.’ 15 Ich hann kaum angefang gehat fer se schwätze, do is de Heiliche Geischt uf se erunnerkomm, genauso wie am Anfang uf uns. 16 Do is mer ingefall, was de Herr gesaht hott: ‚De Johannes hat die Mensche met Wasser gedaft, ihr awer werre me’m Heiliche Geischt gedaft.’ 17 Gott hat ne also esselwe Geschenk wie uns gebb, wie se zum Glawe an de Herr Jesus Chrischdus komm sinn. Wer war ich’enn, dass ich Gott dodran hätt känne hinnere?“

18 Wie se das geheert hann, sinn se ruhicher wor un hann Gott gelobt. „Dann hat Gott also aach dene Mensche, wo kä Judde sinn, die Meechlichkät gebb, fer ihr Instellung se ännere un’s Läwe se gewinne!“, hann se gesaht.

In Antiochia entsteht e chrischtlichi Gemän

19 Durch die Verfolchung, wo wäh’m Stephanus angefang hat, hann sich die Glaiwiche in all Richdunge verdält. Se sinn bis noh Phenizie, Zypern un Antiochia komm. Die Botschaft hann se awer seeerscht nur de Judde gepreddicht. 20 E paar vun dene Glaiwiche ware Mannsleit aus Zypern un Kyrene. Wie die noh Antiochia komm sinn, hann se die gutt Nohricht vum Herr Jesus aach de Grieche verkinnicht. 21 De Herr hat se met seiner Hand unnerstitzt, un e Haufe Leit sinn glaiwich wor un hann sich zum Herr bekehrt.

22 Die Sach is de Gemän in Jerusalem zugedrah wor. Do hann se de Barnabas losgeschickt, fer noh Antiochia se räse. 23 Wie der dort ankomm is un gesiehn hat, wie gnädich Gott am Werk war, do hat er sich gefreit un hat die Glaiwiche allegar angehall, se sollde em Herr trei bleiwe, so, wie se’s vorgehat hann. 24 Er war nämlich e gudder Mann, un er war me’m Heiliche Geischt erfillt un hat e feschder Glawe gehat, so dass sich massich Leit em Herr angeschloss hann.

25 Dodenoh is de Barnabas noh Tarsus gang, fer de Saulus se suche. 26 Un wie er ne gefunn hat, hat er ne noh Antiochia metgenumm. Die zwä sinn e ganzes Johr bei de Gemän geblieb un hann zimlich vil Leit unnerwies. In Antiochia sinn die Jinger dann es eerschde Mo Chrischde genennt wor.

Die Gemän in Antiochia sammelt Geld fer die Gemän in Jerusalem

27 In der Zeit sinn Prophede vun Jerusalem noh Antiochia komm. 28 Äner vun’e, wo Agabus gehääscht hat, hat sich hingestellt un hat durch de Heiliche Geischt e großi Hungersnot vorausgesaht, wo iwer die ganz Welt hat solle komme. Unner’m Kaiser Klaudius is die aach komm. 29 Do ware die Jinger iweränskomm, fer de Geschwischder in Judäa unner die Arme se greife. Jeder hat so vil gewe solle, wie er gekännt hat. 30 Das hann se dann aach gemacht. Se hann de Barnabas un de Saulus me’m ingesammelde Geld bei die Ällschde noh Jerusalem geschickt.

12

Se bringe de Jakobus um un schmeiße de Petrus ins Gefängnis

1 Um die Zeit hat de Keenich Herodes e paar Leit vun de Gemän greife gelosst, fer se bees se queele. 2 De Jakobus – em Johannes sei Bruder – hat er me’m Schwert umbringe gelosst. 3 Un wie er gesiehn hat, dass de Judde das gefall hat, hat er als weider gemacht un hat aach de Petrus greife gelosst. Das war in de Daache vum ungesaierde Brot. 4 Wie er de Petrus also gegriff hat, hat er ne ins Gefängnis bringe gelosst un hat ne abgebb an vier Abdälunge vun je vier Soldade, fer ne se bewache.a Er hat vorgehat, fer ne noh’m Passahfescht vor’s Volk se stelle. 5 De Petrus is also im Gefängnis bewacht wor, awer die Gemän hat eifrich fer ne zu Gott gebät.

12:4a Die vier Abdälunge hann sich wahrscheinlich in dene vier Naachtwache, wo jedi drei Stunne gedauert hat, abgeleest.

E Engel hollt de Petrus aus em Gefängnis

6 In der Naacht, eeb de Herodes de Petrus hat wolle vorfiehre, hat de Petrus zwische zwä Soldade geschloft. Met zwä Kedde war er an se gefesselt. Vor de Dir hann Poschde gestann un’s Gefängnis bewacht. 7 Uf ämo is e Engel, wo vum Herr geschickt wor is, erinkomm, un e Licht hat die Zell ganz hell gemacht. Der Engel hat de Petrus in die Seit gestoßt, fer ne wach se mache. „Schnell, steh uf!“, hat er gesaht. Do sinn die Kedde vun seine Hänn abgefall. 8 Dann hat der Engel zu’m gesaht: „Binn der dei Girdel um un du dei Sandale an!“ De Petrus hat das gemacht. Dodenoh hat der Engel zu’m gesaht: „Du dei Mandel an un komm hinner mer her!“ 9 De Petrus is hinner dem Engel aus em Gefängnis erausgang. Er hat awer net gewisst, dass es wirklich wohr war, was er grad met dem Engel erläbt hat. Es is em vorkomm, wie wann er e Vision hätt. 10 Se sinn an der eerscht un an der zwätt Wach vorbeigang un an das Eisedor komm, wo in die Stadt gefiehrt hat. Das is vun selwer vor ne ufgang. Do sinn se enausgang un e Gass weit gelaf. Un uf ämo hat der Engel de Petrus allän gelosst.

11 De Petrus is wider zu sich komm un hat gesaht: „Jetz wäß ich’s wirklich: De Herr hat sei Engel geschickt un hat mich aus de Gewalt vum Herodes un vun allem, wo’s jidische Volk druf gewart hat, gerett.“

12 Wie er das begriff hott, is er an das Haus gang, wo em Maria geheert hat. Das war em Johannes, wo aach Markusa genennt wor is, sei Mudder. Dort ware e Haufe Leit beinanner un hann gebät. 13 Wie er ans Hofdor gekloppt hat, is e Mahd komm, fer se gugge, wer do is. Die Mahd hat Rhode gehääscht. 14 Wie die an de Stimm geheert hat, dass es de Petrus war, war se so froh, dass’e glatt vergess hat, fer’s Dor ufsemache. Se is änfach eningelaf un hat verzehlt: „Drauß vor’m Dor steht de Petrus.“ 15 Do hann die Leit zu rer gesaht: „Du hascht se doch nemmeh all!“ Se hat awer druf bestann, dass es so is. „Dann is es sei Engel!“,b hann se do gesaht. 16 De Petrus hat awer immer noch gekloppt. Wie se ufgemacht hann, hann se ne gesiehn un ware ganz verdaddert. 17 Er hat ne met de Hand e Zääche gebb, se sollde mo ruhich sinn. Dann hat er ne verzehlt, wie ne de Herr aus em Gefängnis gefiehrt hat. „Verzehlen das do em Jakobus un de Geschwischder!“, hat er gesaht. Dodenoh is er fortgang un is an e annerer Ort komm.

12:12a De Johannes Markus. Der hat späder es Markusevangelium geschrieb un hat met zwä vun de Aposchdele sesammegeschafft: me’m Paulus (vgl. Apg 12,25; 13,5. 13; 15,37-39; 2Tim 4,11) u’me’m Petrus (vgl. 1Petr 5,13).

12:15b Die Leit hann villeicht an e Schutzengel gedenkt (vgl. Mt 18,10). Zu der Zeit war unner de Judde die Mänung verbrät, dass sich Schutzengel vun Zeit zu Zeit in sichtbarer Gestalt weise un’s Aussiehn vun dene, wo se beschitze, annemme.

De Herodes Agribba sterbt

18 Wie’s hell wor is, ware die Soldade ganz ufgereecht un hann sich gefroht, was me’m Petrus bassiert is. 19 De Herodes hat ne suche gelosst, awer er hat ne nirjens gefunn. Do hat er die Wache verheert un hat se hinrichde gelosst.a Dann is er vun Judäa noh Cäsarea gang un hat sich dort ufgehall.

12:19a Noh reemischem Recht hat die Wach met ihrm Läwe fer dene Gefangene gehaft.

20 De Herodes hat Zores met dene Leit vun Tirus un Sidon gehat. Do hann die sich sesammegedun un hann gefroht, ob se bei’m Herodes e Audienz kriehn kännde. Se hann de Blaschdus, em Keenich sei Palaschtverwalder, vun ihrer Sach iwerzeiche känne un hann um Friede nohgefroht. Ihr Gebiet war nämlich uf Läwensmiddel aus em Keenich seim Reich angewies. 21 A’me feschtgelehde Daach hat de Herodes sei Keenichskläder angedun un hat sich uf de Thron gehuckt un vor all Leit e Redd gehall. 22 Die Leit hann uf ämo geruf: „Das do is die Stimm vu’me Gott un net die vu’me Mensch!“ 23 Dodrufhin hat e Engel, wo vum Herr geschickt wor is, uf de Stell de Herodes geschlah, weil er Gott net die Ehr gebb hat. Un die Wirm hann’e ganz verfresst, un er is gestorb.

24 Was Gott gesaht hat, is awer immer weider erumverzehlt wor, un immer meh Mensche hann’s geglabt.

25 Wie de Barnabas un de Saulus ihr Ufdraach erledicht hodde,a sinn se vun Jerusalem serickkomm. De Johannes, wo se aach Markus genennt hann, hann se metgebrung.

12:25a Vgl. Apg 11,29-30.

13

DE LUKAS BESCHREIBT DIE MISSIONSRÄSE VUM APOSCHDEL PAULUS: 13,1-21,14

De Heiliche Geischt wählt sich de Barnabas un de Saulus aus

1 In de Gemän vun Antiochia hat’s e ganzi Reih Prophede un Lehrer gebb. Das ware de Barnabas un de Simeon, wo se „Schwarzer“ genennt hann, de Luzius vun Kyrene, de Manaen, wo sesamme me’m Herodes, em Gouverneer, groß wor is, un de Saulus. 2 Wie die Gemän emo e Goddesdienscht fer de Herr gefeiert un gefascht hat, hat de Heiliche Geischt gesaht: „Stellen mer de Barnabas un de Saulus frei fer die Arwet, wo ich se defor geruf hann!“ 3 Do hann se weider gefascht un gebät un hann dene zwä die Hänn ufgeleht un se gehn gelosst.

Em Paulus sei eerschdi Missionsräs: 13,4-14,28

Vun Antiochia iwer Zypern bis Perge

4 Wie se de Heiliche Geischt losgeschickt hat, sinn de Barnabas un de Saulus enunner noh Seleikia gang un vun dort aus me’me Schiff noh Zypern gefahr. 5 Wie se in Salamis ankomm sinn, hann se in de jidische Synagooche gepreddicht, was Gott gesaht hat. Fer se helfe hann se de Johannesa debei gehat.

13:5a De Johannes, wo aach Markus gehääscht hat (vgl. Apg 12,12. 25).

6 So sinn se iwer die ganz Insel bis noh Paphos gezoh, un dort hann se e Judd gedroff, wo Zauwerei gedrieb hat. Der hat Barjesus gehääscht un war e falscher Prophet. 7 Er hat sich beim Prokonsul Sergius Paulus, eme verstänniche Mann, ufgehall. Der hat de Barnabas un de Saulus rufe gelosst, weil er hat wolle heere, was Gott gesaht hat. 8 Awer de Elimas, der Zauwerer – so werd sei Name iwersetzt – is gäh se ufgeträt un hat versucht, fer de Prokonsul dodevun absehalle, fer se glawe. 9 De Saulus, wo aach Paulus hääscht, war awer erfillt vu’m Heiliche Geischt. Er hat de Elimas scharf angeguckt 10 un hat gesaht: „Du Deiwelsbub! Gemein un durchdrieb bisch’e un e Feind vun allem, was richdich is! Wann heersch’e endlich uf, fer dich em Herr in de Wääch se stelle, fer sei gudde Plän se durchkreize? 11 Bass emo uf! Em Herr sei Hand kommt jetz iwer dich! Du werscht blind un siehscht e Zeitlang die Sunn nemmeh!“ Do is es em Elimas uf de Stell ganz schwarz vor de Aue wor, un er is hin- un hergetappt un hat noh Leit gesucht, wo ne an de Hand fiehre. 12 Wie de Prokonsul gesiehn hat, was bassiert is, is er glaiwich wor. Er war nämlich vun dem, was de Paulus de Leit iwer de Herr beigebrung hat, dief beindruckt.

In Antiochia in Pisidie

13 Vun Paphos aus is de Paulus met dene Leit, wo bei’m ware, me’m Schiff gefahr un is noh Perge in Pamphylie komm. De Johannes hat sich dort awer vun’e getrennt un is noh Jerusalem serickgang. 14 Die annere sinn vun Perge aus weidergeräst un noh Antiochia komm, erer Stadt an de Grenz zu Pisidie. Am Sabbat sinn se in die Synagooch gang un hann sich dort hingehuckt. 15 Un wie äner aus em Mose seim Gesetz un aus de Schrifde vun de Prophede vorgeläst hott, hann’e die Synagoochevorsteher ausrichde gelosst: „Ihr Männer un Brieder! Wann’er de Leit ebbes sahn wolle, fer ne Mut se mache, känne ner jetz schwätze.“

16 Do is de Paulus ufgestann un hat met de Hand e Zääche gemacht un gesaht: „Ihr Israelide un all ihr annere, wo ner Reschbekt vor Gott hann, horchen emo her! 17 De Gott vun unserm Volk Israel hat sich unser Vorfahre ausgewählt un hat se zu’me große Volk werre gelosst, wie se als Fremde im Land Ägypde gewohnt hann, u’met großer Macht hat er se aus Ägypde erausgefiehrt, 18 un er hat se fascht 40 Johr lang gedullich in de Wiescht ausgehall. 19 Siwe Välger hat er im Land Kanaan met Stump un Stiel ausgerott un hat ihr Land durch’s Los an unser Vorfahre ausgedält. 20 Dodenoh hat ne Gott ungefähr 450 Johr lang Richder gebb. Das hat bis in die Zeit vum Prophet Samuel gedauert. 21 Vun do an hann se noh’me Keenich verlangt, un Gott hat ne de Saul, em Kisch sei Bub, gebb. De Saul war e Mann aus em Stamm Benjamin, un er hat 40 Johr lang regiert. 22 Wie Gott de Saul abgesetzt hott, hat er de David zu ihrm Keenich gemacht. Iwer dene hat er bestädicht: ‚Ich hann de David, em Isai sei Bub, gefunn. Der is e Mann noh meim Herz un macht alles, was ich will.‘ 23 Jetz hat Gott em Volk Israel äner vum David seine Nohkomme als Redder geschickt, so wie er’s zugesaht hat, un das is de Jesus. 24 Eeb de Jesus komm is, hat de Johannes em ganze Volk Israel gepreddicht: ‚Änneren eier Instellung, un lossen eich dafe!‘ 25 Un wie de Johannes ferdich war met seiner Arwet, hat er gesaht: ‚Ich bin net der, wo ner mich defor halle. Awer guggen emo: Er kommt noh mer, un ich bin’s net wert, fer em die Schuh vun de Fieß ufsebinne.’“

26 „Ihr Männer un Brieder, ihr Nohkomme aus dem Abraham seiner Famillie un ihr annere, wo ner Reschbekt vor Gott hann! Gott hat eich do die Botschaft geschickt, fer eich se redde. 27 Die Leit, wo in Jerusalem wohne, un ihr Owerschde hann de Jesus nämlich net erkannt. Se hann aach net begriff, was die Prophede gesaht hann un was an jedem Sabbat vorgeläst werd. Awer grad dodemet hann se das gemacht, was die Prophede angekinnicht hann: Se hann de Jesus verurdält. 28 Obwohl se nix gefunn hann, fer was er de Dod verdient hätt, hann se doch vum Piladus verlangt, er sollt ne hinrichde losse. 29 Un wie se alles ans Enn gebrung hann, was iwer ne geschrieb is, hann se ne vum Holz erunnergeholl un in e Grab geleht. 30 Gott hat ne awer vun de Dode uferstehn gelosst, 31 un etliche Daache is er dene erschien, wo met em vun Galiläa noh Jerusalem enufgezoh ware un wo sei Zeihe vor’m Volk sinn.“

32 „Mir verkinniche eich jetz die gutt Nohricht: Was Gott unsere Vorfahre zugesaht hat, 33 hat er fer uns, ihr Nohkomme, indreffe gelosst, wie er de Jesus uferstehn gelosst hat. So steht’s schun im zwädde Psalm geschrieb, wo Gott saht:

‚Du bischt mei Sohn.
Heit bin ich dei Vadder wor.‘

34 Dass ne Gott awer vun de Dode uferstehn gelosst un dodemet fer immer vor de Verwesung in Schutz gebrung hat, hat er so ausgedrickt:

‚Ich gewe eich alles, was ich em David versproch hann
un was heilich un vertrauenswirdich is.‘

35 Deshalb saht de David aach i’me annere Psalm:

‚Du loscht net zu, dass dei treier Diener verwest.‘

36 Wie de David dene Mensche vun seiner Zeit gedient hott, so wie’s Gott geplant hott, is er gestorb un is bei seine Vorfahre begrab wor, un sei Leib is verwest. 37 Awer der, wo vun Gott uferstehn gelosst wor is, is net verwest. 38 Ihr Männer un Brieder! Deshalb solle ner wisse: Mir verkinniche eich, dass eich Gott durch de Jesus eier Sinde vergebt. 39 Em Mose sei Gesetz hat net die Kraft gehat, fer eich vun eiere Sinde freiseschwätze, awer Gott dut jeder freischwätze, wo an de Jesus glabt. 40 Bassen also uf, dass es [eich] net so geht, wie’s die Prophede gesaht hann:

41 ‚Guggen emo, ihr Iwerschlaue!‘, saht Gott.
,Wunneren eich un gehn gabutt!
Zu eiere Läbzeide mach ich nämlich ebbes ganz Ungewehnliches.
Wann’s eich jemand verzehle dät, däde ner’s net glawe.’“

42 Wie die Judde aus de Synagooch gang sinn, hann die Leit, wo kä Judde ware, an de Aposchdele angehall, se sollde ne doch am nägschde Sabbat noch meh vun do dene Sache verzehle. 43 Un wie se ausenannergang ware, sinn noch e Haufe Judde un annere, wo Gott verehrt hann un zum Juddedum iwergeträt ware, me’m Paulus u’me’m Barnabas metgang. De Paulus un de Barnabas hann dann met ne geschwätzt un hann’e ingeschärft: „Verlossen eich ganz dodruf, dass Gott gnädich is.“

Die Aposchdele gerode met de Judde anenanner

44 Am nägschde Sabbat is fascht die ganz Stadt sesammekomm, fer se horche, was Gott gesaht hat. 45 Awer wie die Judde die vile Leit gesiehn hann, sinn se schlimm neidisch wor un hann’s Gähedäl vun dem behaupt, was de Paulus gesaht hat. Se hann an äner Tour es Gähedäl gesaht un hann de Paulus beleidicht. 46 Do hann de Paulus un de Barnabas richteraus gesaht: „Was Gott gesaht hat, hat eich Judde seeerscht verkinnicht werre misse. Weil ner eich awer dodegäh wehre un eich selwer net fer wert halle, fer’s ewiche Läwe se kriehn, geh’mer jetz bei die annere Välger. 47 De Herr hat uns nämlich de Ufdraach dodezu gebb. Er hat gesaht:

‚Ich hann dich zum Licht fer die Välger gemacht.
Du sollscht die Reddung bis ans Enn vun de Erd bringe.’“

48 Wie die aus dene Välger das geheert hann, hann se sich gefreit un hann de Herr fer das gelobt, was er gesaht hat. Un die, wo dodefor bestimmt ware, fer’s ewiche Läwe se kriehn, hann allegar geglabt. 49 Was de Herr gesaht hat, is dodrufhin in der ganz Geechend weiderverzehlt wor. 50 Die Judde hann awer die Weibsleit, wo Gott verehrt hann un gutt angesiehn ware, un die fiehrende Mannsleit vun de Stadt ufgestiwelt un e Verfolchung gäh de Paulus un de Barnabas angezeddelt un hann se aus ihrm Gebiet verdrieb. 51 Die Aposchdele hann do de Stab als Warnung fer se vun ihre Fieß geschiddelt un sinn noh Ikonion gang. 52 Die Jinger hann sich awer arich gefreit un ware erfillt vu’m Heiliche Geischt.

14

In Ikonion

1 In Ikonion sinn de Paulus un de Barnabas wie sunscht aach in die jidisch Synagooch gang. Dort hann se so gepreddicht, dass e Haufe Judde un Grieche glaiwich wor sinn. 2 Die Judde, wo net geglabt hann, hann awer die Leit, wo kä Judde ware, gäh die Brieder ufgestiwelt un hann gäh se geschiert. 3 Trotzdem sinn de Paulus un de Barnabas e Zeitlang dort geblieb. Se hann em Herr vertraut un hann richteraus gepreddicht. De Herr hat die Botschaft, wo vun seiner Gnad hannelt, bestädicht un hat durch ihr Hänn Zääche un Wunner gedun. 4 Awer die Leit in de Stadt hann sich in zwä Pardeie ufgespalt: Die äne hann de Judde beigehall un die annere de Aposchdele. 5 Dann hann die Leit, wo kä Judde ware, un die Judde sesamme met ihre Owerschde e Anschlaach uf die Aposchdele vorberät. Se hann se bees queele un stäniche wolle. 6 Wie de Paulus un de Barnabas das metkrieht hann, sinn se noh Likaonie abgehau. Se sinn in die Städt Lischdra un Derbe un in die Geechend drumerum gang 7 un hann dort die gutt Nohricht gepreddicht.

In Lischdra un Derbe

8 In Lischdra hat e Mann gewohnt, wo schun gelähmt war, wie er uf die Welt komm is. Der hat kä Gewalt in de Fieß gehat, hat bloß erumgehuckt un hat noch nie gehn känne. 9 Wie de Paulus gepreddicht hat, hat der Mann zugehorcht. Un wie ne de Paulus genau angeguckt un gemerkt hat, dass er geglabt hat, er kännt gehält werre, 10 hat er laut geruf: „Steh uf un stell dich grad uf dei Fieß!“ Do is der Mann ufgesprung un is erumgang. 11 Wie die Leit gesiehn hann, was de Paulus gemacht hat, hann se ganz laut uf Likaonisch geruf: „Die Gädder hann e Menschegestalt angenumm un sinn erunner bei uns komm.“ 12 Se hann de Barnabas Zeis genennt un de Paulus Hermes, weil er’s Wort gefiehrt hat. 13 Dodenoh hat de Prieschder vun dem Zeistembel, wo vor ihrer Stadt gestann hat, Ochse un Blumekränz an die Dore gebrung. Sesamme met de Leit hat er dene zwä e Opfer bringe wolle.

14 Wie die Aposchdele – de Barnabas un de Paulus – das geheert hann, hann se ganz verdaddert ihr Kläder verroppt un sinn unner die Leit gesprung un hann geruf: 15 „Ihr Mannsleit, fer was mache ner’nn das do? Mir sinn aach nur schwache Mensche wie ihr. Mir preddiche eich die gutt Nohricht, dass ner eich vun do dene unnitziche Gädder zum lewenniche Gott bekehre solle, zu dem Gott, wo de Himmel un die Erd un’s Meer gemacht hat un alles, was in’e is. 16 Frieher hat Gott die Välger allegar ihr eichene Wääche gehn gelosst. 17 Un trotzdem hat er sei Zäächnis hinnerloss: Er hat gemacht, was gutt is, un hat uns vum Himmel her Rähn gebb un uns zu dene Zeide, wo er feschtgesetzt hat, reiche Ernde geschenkt. Aach genunk se esse hat er uns gebb un hat unser Herz froh gemacht.“ 18 Awer sogar met do dene Worde hann se die Leit kaum dodevun abhalle känne, fer ne Opfer se bringe.

19 Dann sinn awer Judde aus Antiochia un Ikonion komm. Die hann’s geschafft, fer die Leit uf ihr Seit eniwerseziehe. Dodrufhin hann se de Paulus gestänicht, un wie se gemännt hann, er wär dot, hann se ne aus de Stadt enausgeschläft. 20 Wie sich awer die Jinger um ne erum versammelt hann, is er ufgestann un is in die Stadt serickgang.

Am annere Daach hat er sich me’m Barnabas uf de Wääch noh Derbe gemacht.

Die Aposchdele komme serick noh Syrie

21 Wie de Paulus un de Barnabas der Stadt die gutt Nohricht gepreddicht un e Haufe Leit zu Jinger gemacht hodde, sinn se wider noh Lischdra un Ikonion un Antiochia serickgang. 22 Dodebei hann se die Jinger gestärkt un hann’e Mut gemacht, se sollde trei an dem feschthalle, was se glawe. „Mir misse durch vil Drangsal gehn, eeb mer in Gott sei Reich komme!“, hann se gesaht. 23 In jeder Gemän hann se Ällschde fer die Jinger ingesetzt, un wie se gebät un gefascht hodde, hann se die Ällschde em Herr, wo se jetz dran geglabt hann, anvertraut.

24 Dodenoh sinn de Paulus un de Barnabas durch Pisidie weidergeräst un sinn noh Pamphylie komm. 25 Un wie se in Perge die Botschaft gepreddicht hodde, sinn se enunner noh Attalia gang. 26 Vun dort aus sinn se met eme Schiff noh Antiochia gefahr. Dort hat mer se fer das Werk, wo se ausgefiehrt hann, Gott un seiner Gnad anvertraut gehat. 27 Wie se in Antiochia ankomm sinn, hann se die Gemän sesammegeruf un hann verzehlt, was Gott alles durch sie gemacht hat. „Er hat aach dene annere Välger die Dir zum Glawe ufgemacht!“, hann se gesaht. 28 Dodenoh sinn se dort e Zeitlang bei de Jinger geblieb.

15

Die Aposchdelversammlung in Jerusalem: 15,1-35

E Streitfroh kommt uf

1 Dann sinn e paar Leit vun Judäa erunnerkomm un hann de Brieder beigebrung: „Wann’er eich net noh’m Mose seim Brauch beschneide losse, känne ner net gerett werre.“ 2 Do sinn de Paulus un de Barnabas awer emo dezwischegefahr un hann deshalb e Riesebalawer met dene Leit krieht. Dodruf hann die Glaiwiche em Paulus un em Barnabas un e paar annere aus de Gemän Order gebb, fer noh Jerusalem se räse un de Aposchdele un Ällschde do dene Streitfall vorselehe. 3 Die Gemän hat de Paulus un de Barnabas un die, wo met ne hann solle räse, also feierlich verabschied. Un wie se durch Phenizie un Samarie geräst sinn, hann se iwerall dodevun verzehlt, wie sich Mensche aus de annere Välger bekehrt hann. Dodemet hann se die Geschwischder arich froh gemacht. 4 Wie se in Jerusalem ankomm sinn, sinn se vun de Gemän un vun de Aposchdele un Ällschde ufgenumm wor. Un se hann’e verzehlt, was Gott alles durch se gemacht hat.

5 Dann sinn awer e paar Mannsleit ufgestann, wo zu de Richdung vun de Pharisäer geheert hann un wo zum Glawe komm ware. Die hann gesaht: „Mer muss se beschneide un vun’e verlange, dass’e em Mose sei Gesetz halle.“

Die Streitfroh werd verhannelt

6 Dodrufhin sinn die Aposchdele un die Ällschde sesammekomm, fer iwer die Sach Rot se halle. 7 Wie se sich lang demet ausenannergesetzt hodde, is de Petrus ufgestann un hat zu ne gesaht: „Ihr Männer un Brieder! Ihr wisse doch: Gott hat schun lang vor do der Zeit unner uns sei Wahl gedroff: Durch das, was ich preddiche, hann die annere Välger die Botschaft vun de gutt Nohricht heere un zum Glawe komme solle. 8 Un Gott, wo jedem ins Herz guckt, hat ne do die Bestädichung gebb: Er hat ne genauso wie uns de Heiliche Geischt geschenkt. 9 Er hat zwische ihne un uns kä Unnerschied gemacht. Weil se geglabt hann, hat er ihr Herz rein gemacht. 10 Fer was stelle ner dann Gott jetz uf die Prob un wolle de Jinger e Joch uf de Hals lehe, wo schun unser Vorfahre net hann känne drahn u’mir aach net? 11 Mir glawe awer: Weil de Herr Jesus Chrischdus gnädich is, werre mer gerett – mir genauso wie sie.“

12 Do is die ganz Versammlung still wor. Se hann em Barnabas un em Paulus zugeheert, wie se verzehlt hann, wiffel Zääche un Wunner Gott durch se unner de annere Välger gedun hat. 13 Un wie se ufgeheert hann met verzehle, hat de Jakobusa gesaht: „Ihr Männer un Brieder, horchen mir emo zu! 14 De Simeonb hat verzehlt, wie Gott es eerschde Mo dodruf geguckt hat, fer aus Mensche vun annere Välger e Volk se mache, wo sei Name draht. 15 Do basst dezu, was die Prophede gesaht hann. So steht’s schun in de Heilich Schrift:

15:13a Do der Jakobus is em Herr sei Bruder, wo in Markus 6,3 erwähnt werd. Der war e bedeidendi Person in de Gemän in Jerusalem (vgl. Apg 12,17; Gal 1,19; 2,9. 12).

15:14b Simeon is e Variant vun Simon, em Petrus seim urspringliche Name (vgl. Apg 10,5. 18).

16 ‚Dodenoh komm ich serick‘, saht de Herr,
‚un baue em David sei Haus, wo ingestirzt is, wider uf.
Sei Drimmer dun ich ufbaue un mache’s wider ganz.
17 Dann suche mich die Mensche, wo iwerich sinn,
jedes Volk, wo mei Name driwer ausgeruf wor is.
Das sahn ich, de Herr, wo das alles macht.
18 Gott is vun Ewichkät her alles bekannt, was er macht.‘

19 Deshalb männ ich aach, dass es richdich is“, hat de Jakobus weider gesaht, „dass mer dene Mensche, wo sich aus de annere Välger zu Gott bekehre, kä Laschde ufbuggele dut. 20 Mer soll ne nur schreiwe: Essen kä Flääsch vun Diere, wo de Gätze geopfert wor sinn! Das is nämlich unrein. Un dun jo net hure! Essen kä Flääsch, wo net ausgeblut is, un bleiwen vun Blut eweg!a 21 Do die Forderunge finne sich nämlich allegar im Mose seim Gesetz, wo seit Johr un Daach in jeder Stadt verkinnicht un jede Sabbat in de Synagooche vorgeläst werd.“

15:20a De Hinnergrund fer do das vierfache Verbott sinn meechlicherweis die Opfermohlzeide in de Gätzetembel. Dort sinn die Sache prakdiziert wor, wo do unnersaht werre. Der Beschluss kann awer aach uf em Hinnergrund vun 3. Mose 17 un 18 verstann werre. Dort finne sich Parallele zu dene Forderunge, wo do ufgestellt werre (zu de Verehrung vun Gätze un zum Gätzeopferflääsch vgl. 3Mo 17,7-9; zum Blut 3Mo 17,10-12; zum Flääsch, wo net ausgeblut is 3Mo 17,13-16 un zur Hurerei 3Mo 18,6-23). Die Anweisunge gille ausdricklich aach fer Auslänner, wo in Israel läwe (vgl. 3Mo 17,8. 10. 12-13. 15; 18,26).

Die Versammlung fasst e Beschluss

22 Do hann die Aposchdele un Ällschde sesamme met de ganz Gemän beschloss, fer Mannsleit unner sich aussewähle un se sesamme me’m Paulus un em Barnabas noh Antiochia se schigge. Se hann de Judas, wo aach Barsabbas genennt wor is, un de Silas ausgewählt, zwä moßgebliche Männer unner de Geschwischder. 23 Dann hann se ne e Brief metgebb, wo drinn gestann hat:

„Das do schreiwe die Aposchdele, die Ällschde un die annere Geschwischder. Mir grieße die Geschwischder, wo kä Judde sinn un in Antiochia, Syrie un Zilizie wohne. 24 Mer hann se heere krieht, dass e paar vun unsere Leit fortgang sinn un eich met dem, was se eich beigebrung hann, durchenanner gemacht un versteert hann. [‚Ihr misse eich beschneide losse un em Mose sei Gesetz inhalle!’, hann se gesaht.] Mir hann’e dodezu awer kä Ufdraach gebb gehat. 25 Deshalb ha’mer änstimmich beschloss, fer e paar Mannsleit aussewähle un se bei eich se schigge, sesamme me’m Barnabas u’me’m Paulus, unsere liewe Brieder. 26 Die zwä hann ihr Läwe fer de Name vun unserm Herr Jesus Chrischdus uf’s Spiel gesetzt. 27 Mir hann deshalb de Judas un de Silas, wo eich esselwe aach noch mindlich metdäle, bei eich geschickt. 28 De Heiliche Geischt u’mir hann nämlich beschloss, fer eich weider kä Lascht ufseerlehe wie nur do die Sache, wo needich sinn: 29 Essen kä Flääsch, wo de Gätze geopfert wor is, un bleiwen vun Blut eweg! Essen kä Flääsch, wo net ausgeblut is, un dun jo net hure! Wann’er eich vor all dem in Acht nemme, mache ner’s richdich. Machen’s gutt!“

De Beschluss vun de Aposchdele geht an die Glaiwiche in Antiochia

30 So hann se die vier also losgeschickt, un die sinn noh Antiochia komm. Dort hann se die Gemän sesammegeruf un hann dene Brief iwergebb. 31 Un wie der Brief vorgeläst wor is, hann sich die Leit gefreit, weil se Couraasch dodedurch krieht hann. 32 De Judas un de Silas, wo selwer Prophede ware, hann lang met de Geschwischder geschwätzt un hann’e Mut gemacht un se gestärkt. 33 Wie se e Zeitlang dort ware, sinn se vun de Geschwischder me’m Friedensgruß wider losgeschickt wor, fer serick bei die Aposchdele se gehn. [ 34 De Silas hat sich awer entschied, fer dort se bleiwe.] 35 Aach de Paulus un de Barnabas sinn in Antiochia geblieb un hann die Mensche unnerwies un’e gepreddicht, was de Herr gesaht hat – sie un noch e Haufe annere.

Em Paulus sei zwäddi Missionsräs: 15,36-18,22

De Paulus un de Barnabas gehn getrennde Wääche

36 E Zeitlang späder hat de Paulus zum Barnabas gesaht: „Komm, mir gehn wider serick un gehn uf Besuch bei unser Geschwischder in all dene Städt, wo mer verkinnicht hann, was de Herr gesaht hat. Mer gugge emo, was se so schaffe.“ 37 De Barnabas hat vorgeschlah, fer de Johannes, wo aach Markus genennt wor is, metsenemme, 38 awer de Paulus hat druf bestann, fer dene, wo se in Pamphylie hängge gelosst un net weider met ne geschafft hat, net metsenemme. 39 Se hann wäh der Sach so e Balawer krieht, dass’e ausenannergelaf sinn. De Barnabas hat de Markus metgenumm un is met eme Schiff noh Zypern gefahr. 40 De Paulus hat sich awer de Silas ausgesucht, un wie ne die Geschwischder Gott un seiner Gnad anvertraut hodde, hat er sich uf de Wääch gemacht. 41 Er is durch Syrie un Zilizie geräst un hat die Gemäne stark gemacht.

16

De Timotheus räst me’m Paulus

1 Dodenoh is de Paulus noh Derbe un noh Lischdra komm. In Lischdra hat e Jinger geläbt, wo Timotheus gehääscht hat. Der war de Bub vun erer jidisch Fra, wo glaiwich war, un vu’me griechische Vadder. 2 De Timotheus hat e gudder Ruf bei de Geschwischder in Lischdra un Ikonion gehat. 3 De Paulus hat gewollt, dass er met em räst. Deshalb hat er ne genumm un hat ne wäh dene Judde, wo in dem Gebiet gewohnt hann, beschneide gelosst. Se hann nämlich allegar gewisst, dass de Timotheus e griechischer Vadder hott.

4 Wie de Paulus un die Leit, wo bei’m ware, dann vun äner Stadt in die anner geräst sinn, hann se dene Jinger dort die Beschliss metgedält, wo vun de Aposchdele un Ällschde in Jerusalem feschtgeleht wor ware. Se hann’e Order gebb, fer sich jo an die Beschliss se halle. 5 Die Gemäne sinn deshalb in dene Sache, wo se geglabt hann, stark unnerstitzt wor, un jede Daach sinn’s meh Glaiwiche wor.

Die Aposchdele räse durch Klänasie un komme noh Troas

6 Dodenoh sinn de Paulus un die, wo bei’m ware, durch Phrygie un die Landschaft Galatie geräst, weil se vum Heiliche Geischt devun abgehall wor sinn, fer die Botschaft in de Provinz Asie se verkinniche. 7 Un wie se an die Grenz vun Mysie komm sinn, hann se versucht, fer noh Bidynie se gehn, awer de Heiliche Geischt hat ne das net erlabt. 8 Do sinn se durch Mysie geräst un enunner noh Troas komm. 9 Dort hat de Paulus naachts e Vision gehat: E Mann aus Mazedonie hat vor’m gestann un hat a’m angehall: „Komm eriwer noh Mazedonie un helf uns!“ 10 Noh der Vision ha’mera dann gleich versucht, fer eniwer noh Mazedonie se fahre. Mir ware nämlich ganz sicher, dass uns de Herr geruf hott, fer de Mensche dort die gutt Nohricht se preddiche.

16:10a An do der Stell fangt de eerschde vun drei Berichde in de „Mir“-Form an (vgl. Apg 16,10-17; 20,5-21,18; 27,1-28,16). De Lukas, wo die Aposchdelgeschicht geschrieb hat, is uf dene Abschnidde me’m Paulus geräst.

In Philibbi

11 Mir sinn also vun Troas aus me’m Schiff stracks noh Samothrake gefahr. Am nägschde Daach si’mer noh Neapolis komm 12 un vun dort aus noh Philibbi. Das is e wichdichi Stadt in dem Däl vun Mazedonie un e reemischi Kolonie. In der Stadt ha’mer uns e paar Daache lang ufgehall. 13 Am Sabbat si’mer aus de Stadt enaus an de Fluss gang. Mir hann gemännt, dass dort e Platz war, wo die Judde gebät hann. Wie mer ne gefunn hann, ha’mer uns hingehuckt un hann met dene Weibsleit geschwätzt, wo dort hinkomm ware.a

16:13a In Philibbi hann wahrscheinlich net so vil Judde gewohnt. Deshalb hann se sich am Fluss un net in erer Synagooch versammelt.

Es Lidia dut sich bekehre

14 Aach e Fra, wo Lidia gehääscht u’met Purpurstoffe Hannel gedrieb hat, hat uns zugeheert. Die war aus de Stadt Thiadira un hat Gott verehrt. De Herr hat er es Herz ufgemacht, fer genau zusehorche, was de Paulus gesaht hat. 15 Wie sich die Fra dann met all in ihrm Haus dafe gelosst hott, hat se uns ingelad un hat gesaht: „Kommen i’mei Haus un bleiwen dort, wann’er ganz sicher sinn, dass ich an de Herr glawe.“ Se hat uns reechelrecht dodezu geneedicht.

E Mahd, wo besess is, laft hinner de Aposchdele her

16 Wie mer emo uf em Wääch zum Gebätsplatz ware, is uns e Mahd entgähgelaf komm. Die war vu’me Geischt besess, wo die Zukunft vorausgesaht hat. Met dem, was die Mahd prophezeit hat, hat se ihre Herre e Haufe Geld gebrung. 17 Se is em Paulus un uns nohgelaf un hat gekrisch: „Do die Mensche diene em allerheegschde Gott un verkinniche uns de Wääch vun de Reddung.“ 18 Das hat se e paar Daache lang so gemacht. Do war de Paulus met seiner Geduld am Enn un hat sich erumgedräht un zu dem Geischt gesaht: „Ich befehle der im Jesus Chrischdus seim Name: Fahr aus der Fra eraus!“ Do is der Geischt in derselwe Stunn erausgefahr.

19 Wie der Mahd ihr Herre gesiehn hann, dass dodemet aach ihr Hoffnung uf Gewinn erausgefahr war, hann se de Paulus un de Silas gegriff un hann se uf de Marktplatz vor die Owerschde vun de Stadt geschläft. 20 Se hann se vor die Stadtrichder gefiehrt un hann gesaht: „Do die Mensche schaffe unser Stadt durchenanner. Se sinn Judde 21 un verkinniche Gebraich, wo mer net annemme un aach net mache dirfe, weil mer Reemer sinn.“ 22 Die Leit sinn dann aach gäh de Paulus un gäh de Silas ufgestann, un die Stadtrichder hann’e die Kläder vum Leib reiße gelosst un hann Order gebb, mer sollt se met Stegge schlahn.

E Gefängniswärder kommt zum Glawe

23 Wie die Stadtrichder em Paulus un em Silas e Haufe Schläh gewe gelosst hodde, hann se se ins Gefängnis gebrung un hann em Gefängniswärder Order gebb, er sollt se besunnerscht gutt bewache. 24 Wie der Wärder die Order krieht hat, hat er die Aposchdele in die innerscht Zell gesperrt un hat ihr Fieß in de Holzblock gespannt.

25 Midde in de Naacht hann de Paulus un de Silas dann gebät. Se hann Gott met Lidder gelobt, un die annere Gefangene hann’e zugeheert. 26 Do hat’s uf ämo so e starges Erdbewe gebb, dass die Grundmauere vum Gefängnis gewaggelt hann. Met äm Schlaach sinn die Dire allegar ufgesprung, un vun jedem Gefangene sinn die Kedde abgefall. 27 Der Gefängniswärder is aus em Schlof hochgeschoss, un wie er gesiehn hat, dass die Dire vum Gefängnis ufgestann hann, hat er sei Schwert gezoh un hat sich selwer umbringe wolle.a Er hat nämlich gemännt, die Gefangene wäre fortgelaf. 28 Awer de Paulus hat laut geruf: „Du der nix an! Mir sinn allegar noch do!“ 29 Dodruf hat der Gefängniswärder noh Licht verlangt un is ins Gefängnis gerennt. Er hat angefang se biwwere un hat sich vor de Paulus un de Silas hingeschmiss. 30 Dann hat er se enausgefiehrt un hat gefroht: „Ihr Herre, was muss ich’enn mache, fer gerett se werre?“ 31 „Glab an de Herr Jesus Chrischdus“, hann se gesaht, „dann wersch’e gerett – du un dei Famillie!“ 32 Se hann ihm un jedem, wo in seim Haus geläbt hat, gepreddicht, was de Herr gesaht hat. 33 Der Gefängniswärder hat de Paulus un de Silas in derselwe Stunn vun de Naacht bei sich ufgenumm un hat ne die Strieme abgewäscht. Gleich dodenoh hat er sich dafe gelosst – er un sei ganzi Famillie. 34 Wie er se dann enuf in sei Haus gefiehrt hott, hat er ne de Disch gedeckt un war iwerglicklich, dass er met seiner ganz Famillie zum Glawe an Gott gefunn hott.

16:27a Soldade, wo Gefangene bewacht hann, sinn verantwortlich gemacht wor, wann äner entkomm is. Der Gefängniswärder wär meechlicherweis hingericht wor, wann sei Gefangene wirklich entkomm wäre (vgl. z. B. Apg 12,18-19). Anstatt uf e qualvolli un entehrendi Art un Weis hingericht se werre, hat er’s vorgezoh gehat, fer sich selwer umsebringe.

35 Wie’s hell wor is, hann die Stadtrichder die Gerichtsdiener geschickt un hann ausrichde gelosst: „Loss die Mannsleit frei!“ 36 Der Gefängniswärder hat em Paulus dann die Neiichkäde verzehlt: „Die Stadtrichder hann Order geschickt, fer eich freiselosse. Kommen jetz eraus aus em Gefängnis, un gehn met Friede weider!“ 37 Awer de Paulus hat zu dene Gerichtsdiener gesaht: „Die Stadtrichder hann uns ohne Urdäl vor alle Leit schlahn gelosst, obwohl mer reemische Birjer sinn, un hann uns ins Gefängnis gebrung. Un jetz wolle se uns heimlich abschiewe? Kommt iwerhaupt net in Froh! Se solle selwer komme un uns aus em Gefängnis fiehre!“ 38 Die Gerichtsdiener hann de Stadtrichder gemellt, was de Paulus gesaht hat. Un wie die geheert hann, dass de Paulus un de Silas reemische Birjer sinn, hann se’s met de Angscht se dun krieht. 39 Se sinn komm un hann sich bei’m Paulus un bei’m Silas entschuldicht. Dodenoh hann se se aus em Gefängnis gefiehrt un hann gebeddelt, se sollde doch aus de Stadt fortgehn. 40 Vum Gefängnis aus sinn die zwä bei’s Lidia gang, un wie se die Geschwischder gesiehn hann, hann se ne Mut gemacht. Dann sinn se weidergezoh.

17

In Thessalonich

1 Wie de Paulus un de Silas durch Amphibolis un Apollonia geräst ware, sinn se noh Thessalonich komm. Dort hann die Judde e Synagooch gehat. 2 Un so, wie’s de Paulus gewehnt war, is er bei se in die Synagooch gang un hat an drei Sabbade met ne iwer die Heilich Schrift geschwätzt. 3 Er hat se ne ausgeleht un hat nohgewies, dass de Messias Schweres durchmache un vun de Dode hat misse uferstehn. „Do der Jesus, wo ich eich verkinniche“, hat er gesaht, „is de Messias!“ 4 E paar vun dene Judde hann sich iwerzeihe gelosst un hann fer em Paulus un em Silas ihr Sach gewunn werre känne. Un es sinn noch e Haufe Grieche, wo Gott verehrt hann, debeikomm, un e Reih ganz angesiehne Weibsleit.

5 Die Judde, [wo net geglabt hann,] sinn awer neidisch wor un hann e paar growe Kerle metgenumm, wo uf em Marktplatz erumgelungert hann. Met dene hann se sich sesammegedun un hann in de Stadt Zores gemacht. Dann sinn se vor’m Jason sei Haus gezoh un hann versucht, fer de Paulus un de Silas vor die Volksversammlung se bringe. 6 Se hann se awer net gefunn. Do hann se de Jason un e paar annere Brieder vor die Owerschde vun de Stadt geschläft un hann gekrisch: „Do die Leit, wo die ganz Welt uf de Kopp stelle, sinn jetz aach bei uns komm, 7 un de Jason hat se bei sich eringelosst. Se verstoße allegar gäh die Gesetze, wo vum Kaiser erloss wor sinn, weil se behaupde, e annerer wär Keenich, nämlich de Jesus.“ 8 Dodemet hann se die Leit un die Owerschde vun de Stadt, wo das geheert hann, in Raasch gebrung. 9 Eerscht wie de Jason un die annere Glaiwiche e Kaution hinnerleht hann, hann se se gehn gelosst.a

17:9a Wahrscheinlich hat die Kaution sicherstelle solle, dass die „Unruhestifder“ sofort un fer immer aus de Stadt verschwinne. Noh reemischer Rechtspraxis is e Kaution verfall, wa’mer sich wider vergang hat.

In Berea

10 Wie’s dunggel wor is, hann die Geschwischder de Paulus un de Silas gleich noh Berea geschickt. Wie se dort hinkomm sinn, sinn se in die Synagooch vun de Judde gang. 11 Die ware dort net so halsstarrich wie in Thessalonich. Se hann die Botschaft met großem Intresse angenumm un hann Daach fer Daach in de Heilich Schrift nohgeforscht, ob sich’s met dem, was de Paulus gesaht hat, wirklich so verhalt. 12 Deshalb hann e Haufe vun’e geglabt, aach e ganzi Reih angesiehne griechische Weibsleit un Mannsleit.

13 Awer wie die Judde vun Thessalonich geheert hann, dass de Paulus aach in Berea gepreddicht hat, was Gott gesaht hat, sinn se aach dorthin komm un hann die Leit ufgestiwelt. 14 Do hann die Geschwischder de Paulus uf de Stell weider weg geschickt. Er hat bis ans Meer gehn solle. Awer de Silas un de Timotheus sinn in Berea geblieb. 15 Die Leit, wo me’m Paulus metgang sinn, hann’e bis noh Athen gebrung. Dodenoh sinn se serickkomm. De Paulus hat em Silas un em Timotheus Order geschickt, se sollde so schnell wie meechlich bei ne komme.

In Athen

16 Wie de Paulus in Athen uf de Silas un uf de Timotheus gewart hat, is er ganz lädich wor, weil er gesiehn hat, dass die Stadt voll war met Gätzebilder. 17 Deshalb hat er in de Synagooch met de Judde u’met dene Leit, wo Gott verehrt hann, gesproocht. Uf em Marktplatz hat er aach jede Daach met dene Leit geschwätzt, wo grad dort ware. 18 E paar vun de epikureische un stoische Philosophe hann awer met em dischbediert, un manche hann gesaht: „Was will’enn uns do der Dummschwätzer eichentlich verzehle?“ Annere hann gemännt: „Mer kännt grad männe, das wär äner vun dene, wo fremde Gotthäde preddiche.“ De Paulus hat ne nämlich die gutt Nohricht vum Jesus un vun de Uferstehung verkinnicht.a 19 Dann hann se ne metgenumm un vor de Areopag, de Stadtrot vun Athen, gefiehrt. „Mir däde gäre wisse, was das for e neii Lehr is, wo du do vordrahscht“, hann se gesaht. 20 „Was du verzehlscht, heert sich noh zimlich fremde Sache an. Mir däde doch arich gäre emo wisse, was es dodemet uf sich hat.“ 21 Die Athener un die Fremde, wo bei ne gewohnt hann, hann nämlich allegar ihr Zeit met nix annerem verbrung, wie’s Allerneischde se heere un weiderseverzehle.

17:18a Es griechische Wort fer Uferstehung is Anastasis. Meechlicherweis hann die Leit, wo em Paulus zugeheert hann, „Jesus un Anastasis“ fer e Gädderpaar gehall.

22 Do hat sich de Paulus vor de Stadtrot gestellt un hat gesaht: „Ihr Männer vun Athen! Noh allem, was ich siehn, sinn’er arich relischjees. 23 Wie ich nämlich so erumgang bin u’mir angeguckt hann, was ner verehre, hann ich aach e Aldar gefunn, wo druf geschrieb steht: Em Uunbekannde Gott. Ich verkinniche eich jetz dene, wo ner verehre, ohne dass ner ne kenne. 24 Gott, wo die Welt gemacht hat un alles, was in ihr is, er, wo de Herr vum Himmel un vun de Erd is, wohnt net in Tembele, wo vun Menschehand gebaut wor sinn. 25 Er losst sich aach net vun Mensche bediene wie äner, wo ebbes brauch. Er gebt doch selwer jedem es Läwe un de Odem un alles annere. 26 Aus eme änziche Blut hat er jedes Volk vun de Menschhät gemacht. Er hat gewollt, dass sich die Mensche iwer die ganz Erd ausbräde, un hat im Voraus feschtgeleht, wie lang jedes Volk bestehn un in was for Grenze dass es wohne soll. 27 Die Mensche hann de Herr suche solle, ob se ne villeicht spiere un finne kännde. Er is nämlich ganz nägscht bei jedem vun uns.“

28 „Durch ihne du’mer nämlich läwe un uns bewehe, un durch ihne si’mer do.a Oder wie’s e paar vun eiere Dichder ausgedrickt hann: ‚Mir sinn vun seiner Sort.’b 29 Weil mer also vun Gott seiner Sort sinn, dirfe mer awer net männe, die Gotthät wär wie e Stadue aus Gold, Silwer oder Stän, wo sich Mensche ausgedenkt un kinschtlich gemacht hann. 30 Gott hat zwar die Zeide, wo’s die Mensche net besser gewisst hann, links leihegelosst, awer jetz dut er jedem Mensch iwerall gebiede, dass er sei Instellung ännere soll. 31 Er hat nämlich e Daach feschtgesetzt, wo er iwer die ganz Menschhät e gerechdes Gericht hallt, un zwar durch dene Mann, wo er dodezu bestimmt hat un wo er vor aller Welt dodedurch beglawicht hat, dass er ne vun de Dode uferstehn gelosst hat.“

17:28a Das klingt an e Zidat vum Epimenides, dem Dichder aus Kreda, an (6. Johrhunnert v. Chr.). De Epimenides hat aach in Athen gewirkt.

17:28b De Paulus zidiert an do der Stell die stoische Dichder Aradus aus Soloni in Zilizie (3. Johrhunnert v. Chr.) un Kleandes aus Assos in Klänasie (304 bis 233 v. Chr.).

32 Wie die Leit do das geheert hann, dass äner vun de Dode uferstann is, hann’e die äne ausgelacht. Die annere hann awer gesaht: „Dodriwer wolle mer e anner Mo noch meh vun der heere.“ 33 De Paulus is dann vun dort fortgang. 34 Awer e paar Mannsleit si’met em gang un hann geglabt. Unner dene war aach de Dionysius, äner aus em Stadtrot, außerdem e Fra, wo Damaris gehääscht hat, un noch e paar annere.

18

In Korinth

1 Dodenoh is de Paulus vun Athen fortgang un noh Korinth komm. 2 Dort hat er e Judd gedroff, wo Aquila gehääscht hat un aus de Provinz Pondus gestammt hat. Der war eerscht kurz dodevor me’m Priszilla, seiner Fra, aus Idalie komm. De Kaiser Klaudius hat nämlich Order gebb gehat, dass die Judde allegar aus Rom eraus missde. De Paulus is bei die zwä gang, 3 un weil er esselwe Handwerk wie sie gehat hat – se ware vun Beruf Zeltmacher – is er bei ne geblieb un hat met ne geschafft.

4 Jede Sabbat hat er in de Synagooch geschwätzt un hat versucht, fer die Judde un die Grieche se iwerzeihe. 5 Wie de Silas un de Timotheus dann aus Mazedonie komm sinn, is de Paulus vum Heiliche Geischt dezu gedrängt wor, fer dene Judde nohseweise, dass de Jesus de Messias is. 6 Awer wie sich die Judde dodegäh gewehrt un angefang hann se läschdere, hat er sei Kläder ausgeschiddelt un hat zu ne gesaht: „Eier Blut soll uf eier Kopp komme! Ich bin unschullich! Vun jetz an gehn ich bei die annere Välger!“ 7 Dann is er vun dort fortgang un is ins Haus vu’me Mann komm, wo Juschdus gehääscht hat un Gott verehrt hat. Dem sei Haus hat näwe de Synagooch gestann. 8 Awer de Krischbus, de Synagoochevorsteher, is met seiner ganz Famillie zum Glawe an de Herr komm. Un noch e Haufe Leit aus Korinth, wo em Paulus zugeheert hann, sinn glaiwich wor un hann sich dafe gelosst.

9 Awer naachts hat de Herr in erer Vision zum Paulus gesaht: „Du brauchscht kä Angscht se hann! Schwätz als weider, un hall net de Mund! 10 Ich bin nämlich bei der, un nimand soll sich an der vergreife, fer der se schade. Du sollscht schwätze, weil mer in do der Stadt e Haufe Leit geheere.“ 11 Do is de Paulus e annerthalb Johr in Korinth geblieb un hat die Leit in dem, was Gott gesaht hat, unnerricht.

12 Wie de Gallio dann Prokonsul vun de Provinz Achaja war, hann die Judde de Paulus wie äner Mann angefall un hann’e vor de Richderstuhl gebrung 13 un gesaht: „Do der Kerl verfiehrt die Mensche, fer Gott uf e Art ansebäde, wo gäh’s Gesetz verstoßt.“ 14 Wie de Paulus grad hat wolle anfange, fer sich se verdeidiche, hat de Gallio zu de Judde gesaht: „Wann e Vergehn oder e Verbreche vorleihe dät, ihr Judde, wär’s mei Flicht, fer eich anseheere. 15 Weil’s awer bloß e Streit iwer Lehre un Name un eier eichenes Gesetz is, känne ner eich scheen selwer drum kimmere! Ich hann nämlich net vor, fer iwer so Sache se richde.“ 16 Dodenoh hat er se vum Richderstuhl fortgejaht. 17 Do hann die Grieche allegar de Soschdenes, wo de neie Vorsteher vun de Synagooch war, gegriff un hann’e vor’m Richderstuhl verkloppt. De Gallio hat sich awer iwerhaupt net dran gesteert.

De Paulus kommt serick noh Antiochia

18 De Paulus is noch e Zeitlang in Korinth geblieb. Dodenoh hat er vun de Geschwischder Abschied genumm un is sesamme me’m Priszilla u’me’m Aquila me’m Schiff noh Syrie gefahr. Awer vorher hat er sich in Kenchreä noch de Kopp schäre gelosst, weil er e Gelibde abgeleht hott.a 19 Dodruf is er noh Ephesus komm un hat’s Priszilla un de Aquila dort serickgelosst. Selwer is er in die Synagooch gang un hat met de Judde geschwätzt. 20 Die hann’e gefroht, ob er noch e bissje länger bei ne bleiwe dät. Er is awer net dodruf ingang 21 un hat sei Abschied vun’e genumm. „[Ich muss uf jede Fall das Fescht, wo vor de Dir steht, in Jerusalem feiere. Awer] wann Gott das will, komm ich wider bei eich“, hat er gesaht. Dodenoh is er uf eme Schiff vun Ephesus fortgefahr. 22 Un wie er in Cäsarea an Land gang is, is er enuffer noh Jerusalem gang un hat dort de Gemän e scheener Gruß gesaht. Dann is er weider noh Antiochia gang.

18:18a Wahrscheinlich geht’s um’s sogenannde Nasiräergelibde (4Mo 6,1-21; vgl. Apg 21,23-24). Meechlicherweis hat de Paulus das Gelibde fer sei Zeit in Korinth abgeleht un zu Gott gebät gehat, dass er ne beschitze sollt. Me’m Abschneide vun de Hoor hat er jetz die Zeit, wo er sich geweiht hott, zu Enn gebrung. Gleichzeidich hat er dodemet Gott dangge fer sei Schutz gesaht.

Em Paulus sei driddi Missionsräs: 18,23-21,17

23 Wie de Paulus e Zeitlang in Antiochia geween war, hat er sich wider uf de Wääch gemacht un hat nohenanner die Landschaft Galatie un Phrygie beräst un die Jinger allegar gestärkt.

De Apollos preddicht in Ephesus

24 Iwerdem is e Judd noh Ephesus komm, wo Apollos gehääscht un aus Alexandria gestammt hat. Der hat gutt schwätze känne un hat die Heilich Schrift gutt gekännt. 25 Aach in der nei Lehr hat er Unnerricht krieht gehat. Er hat met großer Begeischderung geschwätzt un hat die Sache, wo de Herr angehn, de Leit genau beigebrung. Er hat awer nur em Johannes sei Daf gekennt. 26 Do der Apollos hat angefang, fer in de Synagooch frei eraus se schwätze. Wie ne de Aquila un’s Priszilla geheert hann, hann se ne bei sich genumm un hann em die nei Lehr noch genauer erklärt. 27 Wie de Apollos in die Provinz Achaja hat wolle räse, hann’e die Geschwischder met gudde Worde unnerstitzt, un se hann an die Jinger in Achaja geschrieb, se sollde ne ufnemme. Wie er dort ankomm is, war er dene, wo zum Glawe komm ware, e großi Hilf, weil Gott gnädich is. 28 Wann se vor all Leit dischbediert hann, hat er die Judde nämlich energisch widerleht un hat aus de Heilich Schrift bewies, dass de Jesus de Messias is.

19

De Paulus drefft in Ephesus uf Jinger

1 Wie de Apollos in Korinth war, is de Paulus durch’s Hochland geräst un noh Ephesus komm. Dort hat er e paar Jinger gedroff 2 un hat se gefroht: „Hann’er dann de Heiliche Geischt krieht, wie ner glaiwich wor sinn?“ „Nä“, hann se zum Paulus gesaht, „mir hann noch net emo geheert, dass es e Heilicher Geischt gebt.“ 3 Dodrufhin hat se de Paulus gefroht: „Was for Daf hann’er dann krieht?“ „Die Daf, wo vum Johannes gelehrt wor is“, hann se gesaht. 4 Do hat de Paulus gesaht: „De Johannes hat die Mensche, wo ihr Instellung geännert hann, gedaft un hat de Leit gesaht, se sollde an dene glawe, wo noh ihm kommt, das hääscht an de Jesus, [wo de Messias is].“ 5 Wie se das geheert hann, hann se sich uf de Name vum Herr Jesus dafe gelosst. 6 Un wie ne de Paulus die Hänn ufgeleht hat, is de Heiliche Geischt uf se erunnerkomm, un se hann in fremde Sprooche geschwätzt u’met prophedische Worde. 7 Es ware im Ganze so zwällef Mannsleit.

De Paulus wirkt in Ephesus

8 Dodenoh is de Paulus in die Synagooch gang un hat richteraus gepreddicht. Drei Monade lang hat er met de Judde geschwätzt un hat versucht, fer se vun Gott seim Reich se iwerzeihe. 9 E paar vun’e ware awer verbohrt un hann net geglabt. Wie die vor de Leit schlecht iwer die nei Lehr geschwätzt hann, hat se de Paulus stehn gelosst. Er hat die Jinger uf die Seit genumm un hat jede Daach im Tyrannus seim Lehrsaal geschwätzt. 10 Das is zwä Johr lang so gang, so dass allegar, wo in de Provinz Asie gewohnt hann, Judde wie Grieche, geheert hann, was de Herr Jesus gesaht hat.

Em Skevas sei siwe Buwe wolle e Dämon ausdreiwe

11 Gott hat aach ungewehnliche Wunner durch die Hänn vum Paulus mache gelosst. 12 Die Leit hann em sogar Schwäßdiecher un annere Diecher vum Leib genumm un hann se uf die Krangge geleht. Do sinn die Krankhäde vun de Krangge eweggang, un die beese Geischder sinn aus ne erausgefahr.

13 E paar vun dene jidische Geischderbeschweerer, wo durch die Geechend gezoh sinn, hann awer versucht, fer em Herr Jesus sei Name iwer dene Leit ausserufe, wo vun beese Geischder besess ware. Se hann gesaht: „Mir beschweere eich bei dem Jesus, wo vum Paulus gepreddicht werd.“ 14 Es ware siwe Buwe vum Skevas, eme jidische Hoheprieschder, wo das gemacht hann. 15 Bei äner Gelähehät hat der beese Geischt awer Antwort gebb un hat gesaht: „De Jesus kenn ich, un de Paulus is mer aach bekannt, awer wer sinn ihr dann?“ 16 Do is der Mensch, wo der beese Geischt drinn gehaust hat, iwer se hergefall un hat se iwerwäldicht. Er hat se dermoße dezwischekrieht, dass’e naggich un bludich aus dem Haus fortgerennt sinn. 17 Die Judde un Grieche, wo in Ephesus gewohnt hann, hann die Sach allegar metkrieht. Do hann se’s allegar met de Angscht se dun krieht un hann em Herr Jesus sei Name hooch gelobt.

18 E Haufe vun dene Leit, wo geglabt hann, sinn komm un hann zugebb un laut gesaht, was se gemacht hodde. 19 Un vil, wo Zauwerei gedrieb hodde, hann ihr Zauwerbiecher gebrung un hann se vor de Aue vun all de Leit verbrennt. Se hann de Wert vun dene Biecher ausgerechent un sinn uf 50.000 Silwerdrachmea komm. 20 Uf dem Wääch hat das, was de Herr gesaht hat, sei Macht gewies un hat immer meh an Boddem gewunn.

19:19a E Silwerdrachme war de Lohn, wo jemand fer die Arwet vun äm Daach krieht hat.

Die Silwerschmidde vun Ephesus mache e Ufstand

21 Wie do die Sache bassiert ware, hat sich de Paulus im Geischt vorgenumm, fer iwer Mazedonie un Achaja noh Jerusalem se räse. „Un wann ich in Jerusalem war“, hat er gesaht, „muss ich aach noch noh Rom.“ 22 Dodrufhin hat er zwä vun dene Mannsleit, wo em geholf hann – de Timotheus un de Eraschdus – noh Mazedonie geschickt. Er selwer is noch e Zeitlang in de Provinz Asie geblieb.

23 Zu der Zeit hat’s wäh der nei Lehr e Riesebalawer gebb. 24 De Demetrius, e Silwerschmidd, hat nämlich kläne Ardemistembele aus Silwer mache gelosst, un dodemet hann die Handwerger net schlecht verdient. 25 Der Demetrius hat jetz die Handwerger un noch annere, wo e ähnlichi Arwet gemacht hann, beinannergeruf un hat gesaht: „Ihr Mannsleit, ihr wisse jo, dass mer unser guddes Inkomme do dem Handwerk se verdangge hann. 26 Un ihr siehn un heere, dass der Paulus net nur in Ephesus massich Leit verrickt macht un in die Irr fiehrt. Er macht das aach noch fascht in de ganz Provinz Asie. Er dut nämlich behaupde: ‚Die Gädder, wo vun Hand gemacht werre, sinn gar kä Gädder.’ 27 Dodemet droht net nur unser Geschäft in Verruf se komme. Mer muss aach Angscht hann, dass jedi Achdung vor’m Tembel vun de groß Gäddin Ardemis verlorgeht. Am Enn kommt’s noch so weit, dass sogar die Gäddin kä Ansiehn meh hat – sie, wo doch in de ganz Provinz Asie un iwerall uf de Welt verehrt werd.“

28 Wie die Mannsleit das geheert hann, sinn se wiedich wor un hann gekrisch: „Groß is die Ardemis, wo mir Epheser verehre!“ 29 Do war die ganz Stadt in Ufruhr. Die Leit sinn wie äner Mann ins Amphitheadera gewetzt un hann de Gaius un de Arisdarch hinner sich hergezerrt. Das ware Mazedonier, wo me’m Paulus durch die Geechend geräst sinn. 30 Wie dann de Paulus unner die Leit hat wolle gehn, hann’e die Jinger dodevun abgehall. 31 Aach e paar hooche Beamde vun de Provinz, wo em Paulus sei Freinde ware, hann em Order geschickt un hann’e bidde gelosst: „Loss dich bloß net im Amphitheader bligge!“

19:29a Im Amphitheader sinn die Versammlunge vun dene Leit, wo in Ephesus gewohnt hann, abgehall wor. 25.000 Mensche hann dort Platz gefunn.

32 In de Zwischezeit hann die äne so gekrisch un die annere ebbes anneres. Die Versammlung war äner Ufruhr, un die meischde hann net emo gewisst, fer was se iwerhaupt beinannerkomm ware. 33 Do hann die Judde de Alexander noh vore geschob, un e paar Leit aus der Mass hann em noch klargemacht, was er hat solle sahn. Dann hat de Alexander met de Hand e Zääche gebb un hat vor’m Volk e Verdeidichungsredd halle wolle. 34 Wie die Leit awer gemerkt hann, dass er e Judd war, hann se allegar fascht zwä Stunne lang wie aus äm Mund gekrisch: „Groß is die Ardemis, wo mir Epheser verehre!“

35 Wie de Stadtschreiwera die Leit ruhich hott, hat er gesaht: „Ihr Männer vun Ephesus! Wer wäß dann net, dass die Stadt Ephesus uf de Tembel vun der groß Gäddin Ardemis un uf ihr Standbild, wo vum Himmel gefall is, ufbasst? 36 Weil mer gar nix dodegäh sahn kann, misse ner eich jetz ruhich verhalle un dirfe nix Uniwerlehdes mache. 37 Ihr hann do die Mannsleit hergebrung, obwohl se nix im Tembel geklaut un aach net iwer eier Gäddin geläschdert hann. 38 Wann de Demetrius un die Handwerger, wo bei’m sinn, e Klaach gäh jemand erhewe wolle, gebt’s dodefor Gerichtsdaache un Prokonsule. Dort känne se ihr Hännel ausdrahn. 39 Wann’er awer noch ebbes anneres vorsebringe hann, muss das in erer gesetzlich Versammlung geklärt werre. 40 Mir lafe nämlich Gefahr, dass mer noh’m heidiche Daach verklaacht werre, e Ufruhr angezeddelt se hann, obwohl kä Grund vorleiht, wo mer do dene Volksuflaf demet rechtferdiche kännde.“

19:35a Das war äner vun de heegschde Verwaldungsbeamde un war fer die Inberufung vun Volksversammlunge verantwortlich.

Met dene Worde hat de Stadtschreiwer die Leit hämmgeschickt.

20

De Paulus räst durch Mazedonie un Griecheland

1 Wie sich der Ufruhr geleht hott, hat de Paulus die Jinger bei sich geruf un hat sich vun’e verabschied. Dodenoh hat er sich uf de Wääch noh Mazedonie gemacht. 2 Er is iwer Land gezoh un hat sich vil Zeit genumm, fer de Glaiwiche Mut se mache. Dann is er noh Griecheland komm 3 un is drei Monade dort geblieb. Weil awer die Judde hinner’m her ware, wie er uf e Schiff noh Syrie gewollt hat, hat er beschloss, fer uf em Rickwääch wider iwer Mazedonie se gehn. 4 Bis in die Provinz Asie sinn me’m gang: vun Berea de Sopader, vun Thessalonich de Arisdarch un de Segundus, vun Derbe de Gaius, außerdem de Timotheus, un aus de Provinz Asie de Tichigus un de Trophimus. 5 Die sinn schun vor unsa abgeräst un hann in Troas uf uns gewart. 6 Noh dene Daache vum ungesaierde Brot si’mer uf e Schiff gang, wo vun Philibbi aus losgefahr is un sinn noh finnef Daache bei se noh Troas komm. Dort si’mer e Woch lang geblieb.

20:5a An do der Stell fangt de zwädde Bericht in de „Mir“-Form an (vgl. die Anmergung zu Apg 16,10).

De Paulus is es letschde Mo in Troas

7 Wie die Jinger am eerschde Daach vun de Woch beinanner ware, fer’s Brot se breche,a hat de Paulus met ne geschwätzt. Am Daach druf hat er nämlich weiderräse wolle. Er hat bis dief in die Naacht gepreddicht. 8 In der Stubb owenuf, wo se beinannergehuckt hann, hann e Haufe Lambe gebrennt. 9 E junger Mann, wo Eidichus gehääscht hat, hat uf erer Fenschderbank gehuckt un is in e diefer Schlof gefall, weil de Paulus sei Redd immer meh in die Läng gezoh hat. Wie er in de Schlof komm war, is er drei Stock dief enunnergefall, un wie ne die Mannsleit ufgehob hann, war er dot. 10 Do is de Paulus enunnergelaf un hat sich uf ne geschmiss un hat ne in die Arme genumm. „Reechen eich net uf!“, hat er gesaht, „der junge Mann läbt!“ 11 De Paulus is wider enufgang un hat’s Brot gebroch u’met ne gess. Dodenoh hat er noch lang met ne geschwätzt un hat sich eerscht uf de Wääch gemacht, wie die Sunn schun erauskomm is. 12 Die Glaiwiche hann dene junge Mann awer lewennich hämmgebrung un sinn net wenich getreescht wor.

20:7a Wahrscheinlich geht’s an do der Stell um’s Naachtmohl, wo vum Jesus ingesetzt wor war (vgl. Mt 26,26-30) un wo gefeiert wor is, wie mer sesamme gess hat.

Vun Troas noh Milet

13 Dodenoh si’mer ohne de Paulus uf e Schiff gang un noh Assos gefahr. Dort ha’mer de Paulus ufnemme wolle. So hat er’s nämlich arrangiert gehat, weil er selwer zu Fuß hat wolle gehn. 14 Wie er uns in Assos gedroff hat, ha’mer ne uf’s Schiff geholl un sinn noh Mitilene gefahr. 15 Un vun dort si’mer me’me Seechelschiff weider, un am nägschde Daach si’mer bis uf die Heh vun de Insel Chios komm. Am Daach druf ha’mer uf Samos halt gemacht [un sinn in Trogyllium geblieb]. Am annere Daach si’mer noh Milet komm. 16 De Paulus hat beschloss gehat, fer Ephesus links leihe se losse. Er hat in de Provinz Asie kä Zeit verliere wolle. Es hat em nämlich pressiert gehat, weil er, wann meechlich, am Pingschtfescht in Jerusalem hat wolle sinn.

De Paulus dut sich in Milet vun de Ällschde vun Ephesus verabschiede

17 Vun Milet aus hat de Paulus Leit noh Ephesus geschickt un hat die Ällschde vun de Gemän bei sich rufe gelosst. 18 Wie die bei ne komm ware, hat er zu ne gesaht: „Ihr wisse, wie ich mich vum eerschde Daach an, wie ich in die Provinz Asie komm bin, die ganz Zeit bei eich verhall hann. 19 Ich hann em Herr gedient, ohne ingebillt erumselafe. Mei Aue hann oft Wasser gebb, un ich hann vil aushalle misse, wa’mer die Judde nohgestellt hann. 20 Nix vun dem, was nitzlich is, hann ich fer mich behall. Ich hann’s eich verkinnicht un hann eich drauß vor alle Leit un in eiere Haiser unnerwies. 21 Judde wie Grieche hann ich vermahnt: ‚Wennen eich Gott zu, un glawen an Jesus Chrischdus, unser Herr!’“

22 „De Heiliche Geischt dreibt mich, fer noh Jerusalem se räse, un ich wäß net, was dort uf mich zukommt. 23 Nur dodruf dut de Heiliche Geischt in jeder Stadt besunnerscht hindeide, dass ich ins Gefängnis komme un drangsaliert werre. 24 Awer uf das alles nemm ich kä Ricksicht. Ich will aach mei Läwe net wichdich nemme, wann’s gilt, [mich se freie] u’mei Ziel se erreiche un dene Dienscht se dun, wo mer vum Herr Jesus iwerdrah wor is, nämlich e Zeihe fer die gutt Nohricht se sinn, dass Gott gnädich is.“

25 „Ich wäß jetz awer, dass ner mich nemmeh siehn, ihr allegar, wo ich durchgeräst bin un wo ich Gott sei Reich gepreddicht hann. 26 Deshalb gew’ich eich heit mei Wort: Ich bin rein vum Blut vun eich allegar. 27 Ich hann nämlich net ufgeheert, fer eich alles, was Gott geplant hat, se verkinniche. 28 Bassen also uf eich selwer uf un uf die ganz Herd, wo eich de Heiliche Geischt driwer ingesetzt hat, fer die Ufsicht se hann!a Hieden die Gemän, wo Gott geheert un wo er sich met seim eichene Blut kaf hat. 29 Das do wäß ich nämlich: Wann ich nemmeh bei eich bin, komme gefährliche Wälf bei eich, wo die Herd net schone. 30 Sogar aus eiere eichene Reihe stehn Mannsleit uf un dun die Wohrhät verdrähe, fer die Jinger uf ihr Seit se ziehe. 31 Deshalb misse ner wach sinn un dran dengge, dass ich drei Johr lang Daach un Naacht net ufgeheert hann, fer jeder änzelne se ermahne, oft sogar met Träne.“

20:28a Traditionell: wo eich de Heiliche Geischt als Bischeef driwer ingesetzt hat!

32 „Un jetz, Brieder, vertrau ich eich Gott un de Botschaft vun seiner Gnad an. Die kann eich ufbaue un eich e Erbdäl gewe bei all dene, wo heilich wor sinn. 33 Ich hann vun nimand Silwer oder Gold oder Kläder verlangt. 34 Ihr wisse jo selwer, dass ich’s Inkomme fer mich un fer die, wo bei mer ware, met meine eichene Hänn verdient hann. 35 Ich hann’s eich in allem vorgemacht: Mer muss uf die Tour hart schaffe un sich um die Schwache kimmere. Denggen an die Worde, wo unser Herr Jesus selwer gesaht hat: ‚Uf em Gewe leiht meh Seeche wie uf em Nemme.’“

36 Wie de Paulus das gesaht hott, is er uf die Knie gang un hat met ne all gebät. 37 Do hann se allegar angefang, fer laut se heile un sinn em um de Hals gefall un hann em e Abschiedskuss gebb. 38 Am meischde hat ne weh gedun, dass er gesaht hat, se däde ne nemmeh siehn. Dann sinn se me’m bis ans Schiff gang.

21

Vun Milet noh Cäsarea. De Agabus dut de Paulus warne

1 Wie mer vun de Gemäneällschde Abschied genumm hodde, si’mer losgefahr un stracks noh Kos komm un am annere Daach noh Rhodos un vun dort noh Padara. 2 In Padara ha’mer e Schiff gefunn, wo noh Phenizie gefahr is. Uf das Schiff si’mer gang un sinn abgefahr. 3 Wie Zypern in Sicht komm is, si’mer sidlich dran vorbeigefahr un sinn uf Syrie los. In Tirus si’mer an Land gang. Dort hat das Schiff nämlich sei Fracht ablade solle. 4 Un wie mer die Jinger gefunn hodde, si’mer e Woch lang bei ne geblieb. Se sinn vum Heiliche Geischt druf hingewies wor, fer de Paulus se warne, er sollt net noh Jerusalem gehn.

5 Wie unser Zeit bei ne erum war, ha’mer uns uf de Wääch gemacht un sinn weidergeräst. Die Jinger sinn allegar met uns bis vor die Stadt gang, aach ihr Weibsleit un Kinner. Am Strand ha’mer uns uf die Knie falle gelosst un hann gebät 6 un uns vunenanner verabschied. Dann si’mer uf’s Schiff gang, un die Jinger sinn wider hämmgang.

7 Mir sinn vun Tirus aus noch weider me’m Schiff gefahr un noh Ptolemais komm. Dort ha’mer die Geschwischder gegrießt un sinn äner Daach lang bei ne geblieb. 8 Am annere Daach si’mir, [wo mer in de Gesellschaft vum Paulus ware,] weidergeräst un sinn noh Cäsarea komm. Dort si’mer in’s Haus vum Philibbus gang un sinn bei’m geblieb. De Philibbus hat die gutt Nohricht weidergebb un war äner vun dene siwe Mannsleit, wo frieher in Jerusalem ausgewählt wor sinn, fer de Aposchdele se helfe.a 9 Er hat vier Mäd gehat, wo net verheirat ware un prophedisch geschwätzt hann.

21:8a Vgl. Apg 6,1-6.

10 Wie mer schun e paar Daache lang dort ware, is e Prophet, wo Agabus gehääscht hat, vun Judäa erunnerkomm. 11 Wie der bei uns komm is, hat er em Paulus sei Girdel genumm un hat sich die Hänn un die Fieß dodemet gefesselt un gesaht: „Das do saht de Heiliche Geischt: ‚Genauso fessele die Judde in Jerusalem dene Mann, wo do der Girdel hingeheert, un dun’e an Mensche ausliwere, wo Gott net kenne.’“ 12 Wie mer das geheert hann, ha’mer sesamme met dene Leit, wo dort gewohnt hann, am Paulus angehall, er sollt jo net noh Jerusalem enufgehn. 13 De Paulus hat awer dodruf gesaht: „Fer was dun’er dann heile u’mir es Herz breche? Ich bin net nur berät, fer mich fessele se losse. Ich bin aach berät, fer in Jerusalem fer de Name vum Herr Jesus se sterwe.“ 14 Weil er net met sich schwätze gelosst hat, ware mer still un hann gesaht: „Was de Herr will, soll bassiere!“

DE LUKAS SCHREIBT, WIE SICH DE PAULUS IN JERUSALEM, IN CÄSAREA UN IN ROM UFGEHALL HAT: 21,15-28,31

De Paulus kommt in Jerusalem an

15 Noh dene Daache ha’mer uns ferdich fer die Räs gemacht un sinn enuf noh Jerusalem gang. 16 Aach e paar Jinger vun Cäsarea sinn met uns komm un hann uns bei de Mnason gebrung, wo aus Zypern gestammt hat un e Jinger aus de eerscht Zeit war. Bei dem ha’mer Gäscht sinn solle. 17 Wie mer in Jerusalem ankomm sinn, hann uns die Geschwischder herzlich ufgenumm.

De Jakobus krieht Besuch

18 Am annere Daach is de Paulus met uns bei de Jakobusa gang, wo sich aach die Ällschde vun de Gemän allegar gedroff hodde. 19 De Paulus hat se begrießt un hat dann alles bis ins Änzelne verzehlt, was Gott durch sei Dienscht bei dene Mensche, wo kä Judde sinn, gemacht hat.

21:18a Do der Jakobus is em Herr sei Bruder, wo in Markus 6,3 erwähnt werd. Der war e bedeidendi Person in de Gemän in Jerusalem (vgl. Apg 15,13-21; Gal 1,19; 2,9. 12).

20 Wie die Ällschde das geheert hann, hann se de Herr gelobt un hann zum Paulus gesaht: „Du siehscht, Bruder, wiffel dausend Judde glaiwich wor sinn. Die halle sich allegar streng an’s Gesetz vum Mose. 21 Jetz hann se iwer dich verzehlt krieht, du dätscht dene Judde, wo unner de annere Välger läwe, allegar beibringe, fer vum Mose absefalle un dätscht sahn, se solle ihr Kinner net beschneide losse un net noh de jidische Gebraich läwe. 22 Was solle mer dann jetz mache? Sicher gebt’s gleich e Rieseufruhr, weil se metkrieht hann, dass de do bischt. 23 Mach deshalb, was mer der sahn: Bei uns sinn vier Mannsleit, wo e Gelibde uf sich genumm hann. 24 Geh met dene un loss dich met ne riduell reiniche. Bezahl aach fer se, dass’e sich de Kopp schäre losse känne. Dann sieht jeder, dass nix dran is an dem, was er iwer dich verzehlt krieht hat. Er sieht im Gähedäl, dass aach du orndlich läbscht un dich an’s Gesetz vum Mose hallscht. 25 Was awer die Glaiwiche aus de annere Välger angeht: Mir hann’e jo geschrieb un entschied, dass’e sich an die ganze Sache net se halle brauche. Se solle bloß kä Flääsch esse, wo de Gätze geopfert wor is. Se solle aach vun Blut ewegbleiwe un kä Flääsch esse, wo net ausgeblut is, un se solle net hure.“

26 Dodrufhin hat de Paulus die Mannsleit metgenumm un hat sich am annere Daach sesamme met ne riduell reiniche gelosst. Er is in de Tembel gang un hat bekannt gebb, wann die Daache vun de Reinichung vorbei sinn, dass dann fer jeder vun’e es Opfer zum Abschluss gebrung werre kännt.

De Paulus werd verhaft

27 Wie die siwe Daache vun de Reinichung schun fascht vorbei ware, hann die Judde aus de Provinz Asie de Paulus im Tembel gesiehn. Do hann se die Leit allegar ufgehetzt un hann de Paulus gegriff 28 un gekrisch: „Ihr Männer vun Israel, helfen! Das do is der Mann! Der dut die Leit met seine Lehre iwerall gäh unser Volk un gäh’s Gesetz vum Mose un gäh do dene Ort ufhetze. Jetz hat er sogar Grieche in de Tembel metgebrung un dene heiliche Ort unrein gemacht.“ 29 Se hann das gesaht, weil se kurz dodevor de Trophimus vun Ephesus me’m Paulus in de Stadt gesiehn hodde un gemännt hann, de Paulus hätt ne in de Tembel metgebrung. 30 Gleich war die ganz Stadt uf de Bän, un die Leit sinn uf äner Haufe gelaf. Se hann de Paulus gegriff un aus em Tembel erausgezerrt. Un uf de Stell sinn die Diere vum Tembel zugesperrt wor.

31 Wie die Leit versucht hann, fer de Paulus umsebringe, hat jemand em Kommandant vun de reemisch Garnison gemeld: „Ganz Jerusalem is in Ufruhr.“ 32 Der Kommandant hat gleich Soldade un Hauptleit debeigehat un is enunner bei die Leit gelaf. Wie die Leit dene Kommandant un die Soldade gesiehn hann, hann se nohgelosst, fer de Paulus se dresche. 33 Do is der Kommandant uf de Paulus los un hat ne verhaft. Er hat Order gebb, fer ne met zwä Kedde se fessele un hat gefroht: „Wer is’enn das? Un was hat er angestellt?“ 34 Unner de Leit hann die äne das äne un die annere ebbes anneres gekrisch. Un weil der Kommandant bei dem ganze Durchenanner nix Gescheides erauskriehn hat känne, hat er de Befehl gebb, fer de Paulus in die Kasern se bringe. 35 Wie de Paulus an die Kasernetrepp komm is, hann’e die Soldade drahn misse, weil die Leit met Gewalt uf ne los sinn. 36 Die ganz Gesellschaft is nämlich hinner ne hergelaf un hat gekrisch: „Fort me’m!“

37 Wie de Paulus grad in die Kasern hat solle gefiehrt werre, hat er dene Kommandant gefroht: „Darf ich emo kurz met der schwätze?“ Do hat der Kommandant gesaht: „Ei, du kannscht jo Griechisch? 38 Dann bisch’e also gar net der Ägypder, wo vor’er Zeitlang e Ufstand angezeddelt u’met 4.000 Messerstecher in die Wildnis gezoh is?“ 39 De Paulus hat gesaht: „Ich bin e Judd aus Tarsus in Zilizie, wo ich dehämm bin un was gar kä so unbedeindendi Stadt is. Ich bidde dich, erlab mer, fer zum Volk se schwätze.“ 40 Wie em de Kommandant das erlabt hat, hat sich de Paulus uf die Trepp gestellt un hat em Volk met de Hand e Zääche gebb. Do is alles still wor. Dann hat de Paulus uf Hebräisch met ne geschwätzt:

22

De Paulus dut sich vor de Judde rechtferdiche

1 „Ihr Männer, Brieder un Ällschde! Heeren, was ich eich jetz zu meiner Verdeidichung se sahn hann.“ 2 Wie die Leit geheert hann, dass er uf Hebräisch met ne geschwätzt hat, sinn se noch ruhicher wor. Dann hat er gesaht: 3 „Ich bin e Judd un bin in Tarsus in de Provinz Zilizie uf die Welt komm. Awer ich bin do in Jerusalem groß wor. Mei Lehrer war de Gamaliel. Bei dem hann ich alles iwer’s Gesetz vun unsere Vorfahre bis in die Änzelhäde studiert, un ich hann eifrich fer Gott gekämpft, genauso wie ihr’s allegar heit mache. 4 Do die nei Lehr hann ich bis uf e Dod verfolcht. Ich hann Mannsleit un Weibsleit verhafde un ins Gefängnis bringe gelosst. 5 Das känne mer de owerschde Prieschder un de gesamde Ällschderot bestädiche. Vun dene hann ich aach Briefe an die jidisch Gemän krieht un bin noh Damaskus geräst, fer dort die Glaiwiche aach se fessele un noh Jerusalem se bringe, dass’e bestroft werre.“

De Paulus beschreibt sei Bekehrung

<reference type="parallel">(Apg 9,1-19; 26,12-18)</reference>

6 „Wie ich unnerwäächs war un in die Näh vun Damaskus komm bin, is um die Meddaachszeit uf ämo e helles Licht vum Himmel komm un hat um mich erum alles hell gemacht. 7 Ich bin uf de Boddem gefall un hann e Stimm geheert, wo zu mer gesaht hat: ‚Saul, Saul, fer was dusch’e mich dann verfolche?’ 8 Do hann ich gefroht: ‚Herr, wer bischt du?’ Un er hat zu mer gesaht: ‚Ich bin de Jesus vun Nazaret, wo du verfolche duscht.’ 9 Die Leit, wo bei mer ware, hann zwar das Licht gesiehn [un hann Angscht gehat], awer die Stimm vun dem, wo met mer geschwätzt hat, hann se net verstann. 10 Dodrufhin hann ich gefroht: ‚Herr, was soll ich’enn mache?’ ‚Steh uf, un geh noh Damaskus’, hat de Herr zu mer gesaht. ‚Dort kriehsch’e alles gesaht, was dei Ufdraach is un was de mache sollscht.’ 11 Weil das Licht so hell gestrahlt hat, hann ich nix meh siehn känne. Deshalb ha’mich die, wo bei mer ware, an de Hand genumm, un so bin ich noh Damaskus komm.“

12 „In Damaskus hat e Mann gewohnt, wo Hananias gehääscht hat. Der hat Gott verehrt un hat sich streng an’s Gesetz vum Mose gehall. Bei all dene Judde, wo in de Stadt gewohnt hann, war er gutt angesiehn. 13 Der Hananias is bei mich komm un hat sich näwe mich gestellt un zu mer gesaht: ‚Bruder Saul, du sollscht wider siehn känne!’ Un im selwe Moment hann ich ne siehn känne. 14 Dodenoh hat er gesaht: ‚De Gott vun unsere Vorfahre hat dich dodefor ausgewählt, dass du erkennscht, was er will. Er hat bestimmt, dass du dene, wo gerecht is, siehn sollscht un dass du die Stimm aus seim Mund heerscht. 15 Du sollscht nämlich sei Zeihe sinn un all de Mensche verzehle, was de gesiehn un geheert hascht. 16 Uf was dusch’e dann noch warde? Steh uf un loss dich dafe! Ruf dodebei em Herr sei Name an! Dann werre dei Sinde abgewäscht.’“

De Paulus verzehlt, wie ne de Jesus bei die Mensche geschickt hat, wo kä Judde sinn

17 „Wie ich noh Jerusalem serickkomm bin un im Tembel gebät hann, hann ich e Vision gehat. 18 Ich hann de Herr gesiehn, un er hat zu mer gesaht: ‚Dummel dich, un laf schnell fort aus Jerusalem! Die Leit nemme nämlich net an, was du als mei Zeihe iwer mich sahscht.’ 19 Do hann ich gesaht: ‚Herr, die wisse doch, dass ich die Mensche, wo an dich glawe, ins Gefängnis geschmiss un se in all de Synagooche dresche gelosst hann. 20 Un wie de Stephanus, dei Zeihe, sei Läwe gelosst hat, hann ich aach debeigestann. Ich hann jo dodezu gesaht, dass’e ne dotmache, un ich hann uf die Kläder vun dene, wo ne umgebrung hann, ufgebasst.’ 21 Awer er hat zu mer gesaht: ‚Geh fort! Ich schigge dich weit eweg – bei die Mensche, wo kä Judde sinn.’“

De Paulus dut vor’m reemische Kommandant Redd un Antwort stehn

22 Die Leit hann em Paulus zugeheert, bis er das do gesaht hat. Dann hann se angefang se kreische: „Fort me’m! So äner muss vun de Erd verschwinne! Er darf net am Läwe bleiwe!“ 23 Se hann gedobt un hann sich die Kläder vum Leib geriss un Stab in die Luft geschmiss. 24 Do hat der Kommandant Order gebb: „Bringen dene Mann in die Kasern! Dun’e gääschele un dodebei verheere! Ich will wisse, fer was die Leit met Hass un Hetz uf ne losgehn.“ 25 Wie die Soldade de Paulus feschtgebunn hann, fer ne se gääschele, hat er zu dem Hauptmann, wo debeigestann hat, gesaht: „Dirfe ihr jemand, wo’s reemische Birjerrecht hat, gääschele, noch dodezu ohne Gerichtsverfahre?“

26 Wie der Hauptmann das geheert hat, is er bei de Kommandant gang un hat gemellt, was de Paulus gesaht hat. „Bass uf, was de machscht!“, hat er gesaht. „Do der Mann is nämlich e Reemer!“ 27 Dann is de Kommandant bei de Paulus gang un hat ne gefroht: „Sah mer: Bischt du wirklich e Reemer?“ „Jo“, hat de Paulus gesaht. 28 Dodruf hat der Kommandant gesaht: „Fer’s reemische Birjerrecht hann ich e Haufe Geld bezahlt.“ „Un ich bin schun als Reemer uf die Welt komm!“, hat de Paulus gesaht. 29 Do hann’e die Soldade, wo ne hann solle verheere, gleich freigelosst. Un de Kommandant hat’s met de Angscht se dun krieht, wie er metkrieht hat, dass der Mann, wo er do fessele gelosst hat, e Reemer is.

De Paulus werd vor de Hohe Rot gestellt

30 Awer weil der Kommandant genau hat wolle wisse, fer was die Judde de Paulus verklaacht hann, hat er am annere Daach sei Fessele abmache gelosst un Order gebb, die Hoheprieschder un ihr ganzer Hoher Rot sollde komme. Dann hat er de Paulus enunnerbringe un vor de Hohe Rot stelle gelosst.

23

1 De Paulus hat dene vum Hohe Rot gradaus in die Aue geguckt un hat gesaht: „Ihr Männer un Brieder! Bis uf de heidiche Daach hann ich met eme wirklich gudde Gewisse vor Gott geläbt.“ 2 „Schlahn em uf die Schniss!“, hat de Hananias, de owerschde Prieschder, do dene, wo bei’m Paulus gestann hann, Order gebb. 3 Do hat de Paulus zum Hananias gesaht: „Dich dut Gott aach emo schlahn, du geweißeldi Wand! Hucksch’e do, fer mich noh’m Gesetz vum Mose se richde un duscht gäh’s Gesetz gebiede, fer mich se schlahn?“ 4 „Dusch’e dene owerschde Prieschder, wo vun Gott ingesetzt wor is, beleidiche?“, hann die Leit, wo debeigestann hann, gesaht. 5 Do hat de Paulus gesaht: „Brieder, ich hann net gewisst, dass der Mann de owerschde Prieschder is! Es steht nämlich geschrieb: ‚Schwätz net abfällich iwer’s Owerhaupt vun deim Volk.’“

6 Weil de Paulus gewisst hat, dass der äne Däl vun’e Sadduzäer un der annere Däl Pharisäer ware, hat er in die Versammlung geruf: „Ihr Männer un Brieder! Ich bin e Pharisäer un de Bub vu’me Pharisäer. Weil ich druf hoffe, dass die Dode wider ufstehn, stehn ich vor Gericht!“

7 Kaum hat er das gesaht gehat, hann die Pharisäer un die Sadduzäer angefang, fer metenanner se zangge, un die Versammlung hat sich in zwä Laacher gespalt. 8 Die Sadduzäer behaupde nämlich, die Dode däde net uferstehn, un es dät aach kä Engel un kä Geischder gewe. Awer die Pharisäer dun sich zu dem Ganze bekenne. 9 Es hat e Riesebalawer gebb. Do sinn die Schriftgelehrde, wo vun de Pardei vun de Pharisäer ware, awer emo hoochgang un hann prodeschdiert. „An do dem Mann finne mir nix, was schlecht is!“, hann se gesaht. „Wann e Geischt oder e Engel me’m geschwätzt hat, wolle mir net gäh Gott kämpfe.“

10 Der Ufruhr is so groß wor, dass de Kommandant Angscht krieht hat, die Männer vum Rot kännde de Paulus in Stigger reiße. Deshalb hat er e Abdälung Soldade erausgeschickt un hat Order gebb, fer de Paulus met Gewalt vun’e fortseschaffe un in die Kasern se bringe. 11 In de nägscht Naacht is de Herr bei de Paulus komm un hat gesaht: „Couraasch, Paulus! Genauso wie du in Jerusalem fer mich als Zeihe ufgeträt bischt, musch’e das aach in Rom mache.“

Die Judde mache Plän, fer de Paulus umsebringe

12 Wie’s hell wor is, hann e paar Judde e Bande gemacht un sich selwer verflucht un dodebei geschweert, fer nix se esse un se dringge, bis se de Paulus umgebrung hädde. 13 Es ware iwer 40 Mannsleit, wo bei der Verschweerung metgemacht hann. 14 Se sinn bei die Hoheprieschder un Ällschde gang un hann gesaht: „Mir hann uns selwer verflucht un dodebei hooch un heilich geschweert, fer nix se esse, bis mer de Paulus umgebrung hann. 15 Ihr un de Hohe Rot misse deshalb de Kommandant so weit bringe, dass er de Paulus morje erunner bei eich bringt. Machen, wie wann’er sei Fall noch genauer unnersuche wollde. Mir sinn gerischt, fer ne umsebringe, noch eeb er doherkommt.“

16 De Bub vum Paulus seiner Schweschder hat awer ebbes metkrieht vun dem geplande Anschlaach. Er is dann losgerennt un in die Kasern gang un hat’s em Paulus verzehlt. 17 Dodrufhin hat de Paulus äner vun de Hauptleit holle gelosst un hat gesaht: „Bring dene junge Mann emo bei de Kommandant. Er hat em ebbes se melle!“ 18 Der Hauptmann hat ne met bei de Kommandant genumm gesaht: „De Paulus, wo im Gefängnis huckt, hat mich holle gelosst un gefroht, ob ich dene junge Mann bei dich bringe kännt, weil er der ebbes se sahn hat.“ 19 Dodrufhin hat ne der Kommandant an de Hand geholl un is me’m uf die Seit gang. Er hat ne gefroht: „Ei, was hasch’e mer dann se melle?“ 20 „Die Judde hann vor, fer dich se bidde, dass de morje de Paulus vor de Hohe Rot bringe loscht“, hat er do gesaht. „Se gewe als Ursach an, se wollde dene Fall noch genauer unnersuche. 21 Du kannscht ne awer net traue! Iwer 40 Mannsleit vun’e wolle nämlich de Paulus abfasse. Die hann sich selwer verflucht un dodebei geschweert, fer nix se esse un se dringge, bis se de Paulus umgebrung hädde. Se sinn schun gerischt un warde nur noch druf, dass de ne erausbringe loscht.“ 22 Do hat de Kommandant dem junge Mann angemacht: „Verzehl nimand, dass de mer das gemellt hascht!“ Dann hat er ne gehn gelosst.

De Paulus werd noh Cäsarea gebrung

23 Dodenoh hat de Kommandant zwä vun seine Hauptleit bei sich geruf un hat gesaht: „Richden fer heit Owend um 9 Uhr 200 Soldade, fer noh Cäsarea se marschiere, dodebei noch 70 Reider un 200 Mann met Lanze. 24 Machen aach Reitdiere ferdich, fer de Paulus druf reide se losse un sicher bei de Felix, de Gouverneer, se bringe.“ 25 Dann hat er e Brief geschrieb. In dem hat gestann:

26 „E Gruß vum Klaudius Lisias an de hoochverehrde Felix, de Gouverneer! 27 Dene Mann, wo ich der schigge, hann die Judde in ihr Gewalt gebrung gehat un hädde ne beinah umgebrung. Do bin ich met de Soldade dezwischegang un hann’e wider frei krieht. Ich hann nämlich erauskrieht gehat, dass er e Reemer is. 28 Un weil ich dene Grund hann wolle wisse, fer was se ne anschulliche, hann ich ne vor ihr Hoher Rot bringe gelosst. 29 Ich hann dann erausgefunn, dass er wäh’me Zores iwer ihr Gesetz angeschullicht werd un dass kä Anklaach gäh ne vorleiht, wo mer Ursach fer e Dodesurdäl oder e Gefängnisstrof hätt. 30 Wie ich verzehlt krieht hann, dass die Judde e Anschlaach uf ne vorgehat hann, hann ich ne gleich bei dich geschickt. Ich hann aach dene Ankläächer Beschäd gesaht, se sollde bei dir vorbringe, was se gäh ne hann. [Mach’s gutt!]“

31 Die Soldade hann gemacht, was se gesaht krieht hann. Se hann de Paulus genumm un hann’e noch naachts noh Andipatris gebrung. 32 Am nägschde Daach hann se die Reider me’m weiderziehe gelosst un sinn serick in die Kasern gelaf. 33 Wie die Reider noh Cäsarea komm sinn, hann se dene Brief vun ihrm Kommandant em Gouverneer gebb un hann em de Paulus gewies. 34 De Gouverneer hat dene Brief geläst un hat gefroht, aus was for rer Provinz de Paulus stamme dät. Un wie er geheert hat, dass er aus Zilizie stammt, 35 hat er gesaht: „Ich verheere dich, wann dei Ankläächer aach do sinn.“ Dodrufhin hat er Order gebb, fer de Paulus im Herodes seim Palascht insesperre.

24

Die Judde dun de Paulus vor’m Felix anklaache

1 Finnef Daache späder is de Hananias, de owerschde Prieschder, met de Ällschde u’met eme Anwalt, wo Terdullus gehääscht hat, noh Cäsarea komm. Se hann beim Gouverneer ihr Anklaach gäh de Paulus vorgedrah. 2 Wie de Paulus eringeruf wor is, hat de Terdullus angefang, fer ne se verklaache. Er hat gesaht: 3 „Hoochverehrder Felix! Durch dich freie mer uns iwer e diefer Friede, un durch dei verstännich Art un Weis sinn fer do das Volk so vil Sache besser wor. Das du’mer immer un iwerall met großer Dankbarkät anerkenne. 4 Ich will dich awer gar net lang ufhalle, un deshalb bitt ich dich, uns e Aueblick lang freindlich zuseheere. 5 Mir hann feschtgestellt, dass do der Mann so gefährlich is wie die Pescht. In de ganz Welt dut er bei all Judde Ufstänn anzeddele un is e Owermacher vun de Nazarenersekde. 6 Er hat sogar versucht, fer de Tembel se entehre. Mir hann’e verhaft [un hann’e noh unserm Gesetz verurdäle wolle, 7 awer de Lisias, de Kommandant, is komm un hat ne met großer Gewalt aus unsere Hänn geriss. 8 Dodrufhin hat er Order gebb, sei Ankläächer sollde bei dich komme.] Wann du ne verheerscht, kannsch’e selwer alles aus em erauskriehn, wäh was mer ne anklaache.“ 9 Die Judde hann die Anklaach unnerstitzt un hann gesaht: „Genauso is es!“

De Paulus dut sich vor’m Felix verdeidiche

10 Wie de Gouverneer em Paulus e Zääche gebb hat, fer se schwätze, hat de Paulus gesaht: „Ich wäß, dass du seit vile Johre Richder iwer do das Volk bischt. Deshalb dun ich mei Sach met großer Zuversicht verdeidiche. 11 Wie du leicht nohpriefe kannscht, bin ich eerscht vor zwällef Daache noh Jerusalem erufkomm, fer Gott ansebäde. 12 Nimand hat gesiehn, dass ich im Tembel met jemand gezankt hätt oder die Leit in de Synagooche oder in de Stadt ufgehetzt hätt. 13 Mei Ankläächer känne gar nix vun dem, was se mer jetz vorwerfe, beweise. 14 Das do dun ich der awer bekenne: Ich diene em Gott vu’meine Vorfahre so, wie’s der nei Lehr, wo se e Sekde nenne, entsprecht. Ich glawe an alles, was im Gesetz vum Mose un in de Prophede ihre Biecher geschrieb steht, 15 un ich hoffe uf Gott, genauso wie mei Ankläächer aach uf ne hoffe un druf warde, dass die Dode uferstehn: die Gerechde wie die Ungerechde. 16 Deshalb gew’ich mer aach Mieh, fer vor Gott un vor de Mensche immer e reines Gewisse se hann. 17 Noh vil Johre im Ausland war ich jetz serickkomm noh Jerusalem. Ich ha’meim Volk Geldspende gewe un Gott Opfer bringe wolle. 18 E paar Judde aus de Provinz Asie ha’mich dodebei im Tembel gesiehn. Ich war schun gereinicht, un es hat kä Uflaf gebb un kä Zores. 19 Die Judde aus de Provinz Asie sinn doch die, wo eichentlich vor der stehn un ihr Anklaache hädde vorbringe misse, wann se ebbes gäh mich hann. 20 Oder die Leit, wo jetz do sinn, solle doch selwer sahn, ob se irjend e Unrecht a’mer gefunn hann, wie ich vor’m Hohe Rot gestann hann. 21 Es misst heegschdens der äne Satz sinn, wo ich geruf hann, wie ich vor ne gestann hann: ‚Ich stehn heit vor eierm Gericht, weil ich glawe, dass die Dode emo ufstehn.’“

De Prozess werd verschleppt

22 Wie de Felix das geheert hat, hat er se uf e späderi Zeit verwies. Er hat nämlich iwer die nei Lehr zimlich gutt Beschäd gewisst. „Wann de Lisias, de Kommandant, kommt, dun ich eier Sach entscheide“, hat er gesaht. 23 Dann hat er eme Hauptmann Order gebb, fer de Paulus als weider im Gefängnis hugge se losse. Er hat awer e paar Freihäde hann solle, un käner vun seine Freinde hat dodran gehinnert werre solle, fer ne se versorje [oder fer bei ne se komme].

24 E paar Daache späder is de Felix me’m Drusilla, seiner Fra, komm. Es Drusilla war e Jidin. De Felix hat de Paulus komme gelosst un hat em zugeheert, wie er iwer de Glawe an Chrischdus geschwätzt hat. 25 Wie de Paulus awer iwer die Gerechdichkät, iwer die Selbschtbeherrschung un iwer das Gericht, wo noch kommt, geschwätzt hat, is de Felix verschrock un hat gesaht: „Fer heit kannsch’e gehn! Wann ich Zeit hann, loss ich dich wider rufe.“ 26 Er hat awer insgeheim gehofft, de Paulus dät em Geld gewe, [dass er ne freilosst]. Aus dem Grund hat er de Paulus aach oft komme gelosst un hat sich me’m unnerhall.

27 Zwä Johr späder is de Porzius Feschdus uf em Felix sei Platz als Gouverneer komm, un weil de Felix de Judde e Gefalle hat wolle dun, hat er de Paulus im Gefängnis hugge gelosst.

25

Die Verhandlung vor’m Feschdus

1 Wie de Feschdus in die Provinz komm is, is er schun noh drei Daache vun Cäsarea enuffer noh Jerusalem gang. 2 Dort hann de owerschde Prieschder un die Mannsleit, wo an de Spitz vum jidische Volk gestann hann, bei’m Feschdus ihr Anklaach gäh de Paulus wider vorgedrah. Se hann an de Feschdus abbelliert 3 un hann’e gefroht, ob er ne e Gefalle dun kännt un de Paulus noh Jerusalem schaffe dät. Se hann nämlich e Anschlaach vorgehat un hann de Paulus uf em Wääch umbringe wolle. 4 Dodruf hat de Feschdus gesaht: „De Paulus bleibt in Cäsarea hugge, un ich selwer gehn ball wider serick dorthin. 5 Die vun eich, wo zustännich sinn, känne jo met mer komme, un wann ebbes gäh dene Mann vorleiht, solle se ne verklaache.“

6 De Feschdus hat sich meh wie zeh Daache lang bei de Judde in Jerusalem ufgehall. Dann is er wider enunner noh Cäsarea gang. Gleich am nägschde Daach hat er sich uf de Richderstuhl gehuckt un hat de Paulus komme gelosst. 7 Wie der dann do war, hann sich die Judde, wo vun Jerusalem erunnerkomm ware, um ne erumgestellt un hann e Haufe schwäre Anschullichunge gäh ne vorgebrung. Die hann se awer net beweise känne. 8 De Paulus hat sich verdeidicht: „Ich ha’mich net am jidische Gesetz un aach net am Tembel oder am Kaiser vergang.“

De Paulus beruft sich uf de Kaiser

9 De Feschdus hat de Judde e Gefalle dun wolle un hat zum Paulus gesaht: „Wärsch’e inverstann, fer enuffer noh Jerusalem se gehn un dich dort unner meim Vorsitz in do der Sach richde se losse?“ 10 De Paulus hat gesaht: „Ich stehn doch jetz vor’m Richderstuhl vum Kaiser, un dort muss ich gericht werre! Dene Judde hann ich kä Unrecht gedun. Das wääsch’e ganz genau. 11 Wann ich wirklich Unrecht gedun un ebbes gemacht hann, was me’m Dod bestroft werre muss, wehr ich mich net degäh, fer se sterwe! Wann awer nix dran is an der Sach, wo mich die Judde demet verklaache, darf mich aach nimand an se ausliwere. Ich lehe Berufung beim Kaiser in!“ 12 Do hat de Feschdus die Sach met dene, wo ne berot hann, beredd un hat dann gesaht: „Uf de Kaiser hasch’e dich beruf – bei de Kaiser sollsch’e gehn!“

De Feschdus sucht e gudder Rot beim Keenich Agribba

13 E paar Daache späder sinn de Keenich Agribba un’s Berenige noh Cäsarea komm, fer de Feschdus se begrieße. 14 Se sinn e paar Daache in Cäsarea geblieb. De Feschdus hat em Keenich die Sach me’m Paulus vorgedrah: „De Felix hat mer e Mann als Gefangener dogelosst“, hat er gesaht. 15 „Wäh dem sinn die Hoheprieschder un Ällschde vun de Judde bei mich komm, wie ich in Jerusalem war, un hann verlangt, ich sollt ne verurdäle. 16 Dodruf hann ich ne gesaht, dass es net de Reemer ihr Brauch wär, e Mensch änfach ausseliwere, [fer ne umsebringe]. Seeerscht muss der Angeklaachde vor sei Ankläächer gestellt werre un Gelähehät kriehn, fer sich gäh die Anschullichunge se verdeidiche. 17 Wie die Hoheprieschder un Ällschde doherkomm sinn, hann ich kä Zeit verlor un ha’mich am nägschde Daach uf de Richderstuhl gehuckt. Dann hann ich dene Mann vorfiehre gelosst. 18 Wie die Kläächer noh vorre komm sinn, hann se gar kä Klaach wäh dene Sache, wo ich druf gewart hott, vorgedrah. 19 Se hann nur so Zanggereie gäh ne angebrung, wo ihr eicheni Relischjon angeht un äner, wo Jesus hääscht un gestorb is, wo de Paulus awer devun behaupde dut, er dät läwe. 20 Weil ich kä Ahnung hann, fer so Frohe se unnersuche, hann ich ne gefroht, ob er noh Jerusalem gehn wollt, fer sich dort wäh dene Sache richde se losse. 21 De Paulus hat awer Inspruch ingeleht. Er hat im Gefängnis bleiwe wolle, bis de Kaiser e Entscheidung gedroff hat. Also hann ich Order gebb, fer ne im Gefängnis se losse, bis ich ne bei de Kaiser schigge kann.“ 22 Do hat de Agribba zum Feschdus gesaht: „Ich dät dene Mann gäre selwer emo heere.“ „Morje sollsch’e ne heere!“, hat de Feschdus do gesaht.

23 Am annere Daach sinn de Agribba un’s Berenige in vollem Ornat komm. Se sinn met de Kommandandea u’met de vornehme Mannsleit aus de Stadt in de Gerichtssaal gang, un uf Order vum Feschdus is de Paulus eringebrung wor. 24 Dann hat de Feschdus gesaht: „Keenich Agribba un all ihr Mannsleit, wo ner heit met uns beisamme sinn! Do siehn’er dene Mann, wo sich’s ganze jidische Volk bei mir driwer beschwährt hat, in Jerusalem un aach do in Cäsarea. Se hann laut gekrisch, er dirft nemmeh länger läwe. 25 Ich hann awer erausgefunn, dass er gar nix gemacht hat, wo die Dodesstrof druf steht. Un weil er sich uf de Kaiser beruf hat, hann ich beschloss, fer ne dort hinseschigge. 26 Ich wäß awer nix Genaues iwer ne, was ich unserm Herr schreiwe kännt. Deshalb hann ich ne vor eich bringe gelosst, vor allem vor dich, Keenich Agribba. Ich will noh’m Verheer wisse, was ich schreiwe kann. 27 Es is doch Bleedsinn, fer e Gefangener se schigge un net ansegewe, was mer’m vorwerft.“

25:23a Die Kommandande vun dene finnef Kohorde, wo in Cäsarea stationiert ware.

26

De Paulus dut sich vor’m Feschdus un vor’m Agribba verdeidiche

1 Dodrufhin hat de Agribba zum Paulus gesaht: „Du darfscht fer dich selwer schwätze.“ Do hat de Paulus die Hand ausgestreckt un hat sich verdeidicht: 2 „Ich schätze mich glicklich, Keenich Agribba, dass ich mich heit vor dir gäh alles, was mer die Judde vorwerfe, verdeidiche darf, 3 vor allem, weil du dich in dene ganze Braich un Streitfrohe vun de Judde auskennscht. Ich bidde dich deshalb: Heer mer gedullich zu.“

4 „Die Judde wisse allegar, wie mei Läwe vun junge Johre an gelaf is. Se wisse, wie ich vun Anfang an midde i’meim Volk in Jerusalem geläbt hann. 5 Se kenne mich vun frieher, un wann se wolle, känne se bestädiche, dass ich noh de strengscht Richdung vun unserer Relischjon geläbt hann, nämlich als Pharisäer. 6 Un jetz stehn ich vor Gericht, weil ich uf die Zusaach hoffe, wo Gott unsere Vorfahre gebb hat. 7 Unser zwällef Stämm hoffe druf, dass’e die Zusaach kriehn, un deshalb diene se eifrich Gott, Daach un Naacht. Un ich, Keenich Agribba, werre wäh derselwe Hoffnung ausgerechent vun de Judde angeklaacht. 8 Fer was wolle ner’s dann net glawe, dass Gott die Dode uferstehn losst?“

9 „Ich hann jo selwer gemännt, ich misst met all Middel gäh de Name vum Jesus vun Nazaret vorgehn. 10 Das hann ich dann aach in Jerusalem gemacht. Ich ha’mer vun de Hoheprieschder e Vollmacht gewe gelosst un hann e ganzi Reih vun dene Mensche, wo heilich sinn, ins Gefängnis gesperrt, un wann se hann solle hingericht werre, hann ich defor gestimmt. 11 In all de Synagooche hann ich se alsfort met Strofe dezu zwinge wolle, fer se läschdere. Ich war ganz außer mer vor lauder Raasch uf se un hann se sogar bis in die Städt verfolcht, wo im Ausland leihe.“

De Paulus beschreibt sei Bekehrung

<reference type="parallel">(Apg 9,1-19; 22,6-16)</reference>

12 „Dodezu bin ich met de Vollmacht un Erlabnis vun de Hoheprieschder aach noh Damaskus geräst. 13 Do hann ich unnerwäächs, Keenich, midde am Daach e Licht gesiehn, wo heller wie die Sunn war. Das hat vum Himmel her um mich geleicht un um die Leit, wo met mer geräst sinn. 14 Mir sinn allegar uf de Boddem gefall, un ich hann geheert, wie e Stimm met mer geschwätzt hat. Die hat uf Hebräisch zu mer gesaht: ‚Saul, Saul, fer was dusch’e mich dann verfolche? Das werd schwär fer dich, fer gäh de stacheliche Stegge se schlahn!’a 15 Ich hann gefroht: ‚Herr, wer bischt du?’, un de Herr hat gesaht: ‚Ich bin de Jesus, wo du verfolche duscht. 16 Steh uf, un stell dich uf dei Fieß! Ich bin der nämlich erschien, fer dich zum Diener un Zeihe vun dem se bestimme, was du vu’mir gesiehn hascht un was ich der noch weise. 17 Ich beschitze dich vor’m Volk Israel un vor de annere Välger, wo ich dich jetz hinschigge. 18 Du sollscht ne die Aue ufmache, dass’e sich aus de Dunggelhät em Licht zuwenne un sich vun de Gewalt vum Deiwel zu Gott bekehre. Wann se a’mich glawe, dut ne Gott ihr Sinde vergewe, un se kriehn e Erbdäl unner dene Mensche, wo vun Gott heilich gemacht wor sinn.’“

26:14a Das Bild stammt aus de domolich Praxis, fer Zuuchdiere met eme stacheliche Stegge ansedreiwe. So e Stegge war 2,50 m lang un hat e Medallspitz gehat.

19 „Deshalb, Keenich Agribba, hann ich mich aach net gäh die himmlisch Erscheinung gewehrt. 20 Ich hann im Gähedäl seeerscht dene Leit, wo in Damaskus un Jerusalem wohne, un dann im ganze Land Judäa un bei de annere Välger verkinnicht: ‚Änneren eier Instellung, un wennen eich Gott zu! Weisen durch das, was ner mache, dass ner eierer Instellung wirklich geännert hann!‘ 21 Nur deshalb hann die Judde mich im Tembel gegriff un hann versucht, fer mich umsebringe. 22 Awer Gott hat mer geholf. Bis uf de heidiche Daach stehn ich als Zeihe fer Groß un Klän do un sahn nix anneres wie das, was die Prophede angekinnicht hann un wo de Mose schun devun geschwätzt hat: 23 dass Chrischdus Schweres durchmache un als Eerschder vun de Dode uferstehn muss, fer em Volk Israel un de annere Välger es Licht se verkinniche.“

De Paulus ruft de Agribba uf, fer se glawe

24 Wie sich de Paulus so verdeidicht hat, hat de Feschdus laut dezwische geruf: „Paulus, du bischt doch net ganz klor im Kopp! Dei ganz Studiererei macht dich verrickt!“ 25 „Ich bin net verrickt, hoochverehrder Feschdus!“, hat de Paulus do gesaht. „Was ich sahn, is wohr un verninfdich. 26 De Keenich kennt sich met dene Sache aus. Deshalb kann ich aach richteraus me’m schwätze. Ich bin ganz sicher, dass er alles metkrieht hat. Das alles is nämlich net in irjend eme Egge bassiert. 27 Keenich Agribba, glabscht du de Prophede? Ich wäß, dass du ne glabscht!“ 28 Do hat de Agribba zum Paulus gesaht: „Es fählt nemmeh vil un du hascht mich so weit, fer e Chrischt se werre.“ 29 „Ich winsche mer vor Gott, dass iwer kurz oder lang jeder, wo mich heit heert un net nur du, so werd wie ich – bloß ohne do die Fessele!“, hat de Paulus do gesaht.

30 Wie er das gesaht hott, sinn de Keenich un de Gouverneer, es Berenige un die, wo bei ne gehuckt hann, ufgestann. 31 Se hann sich serickgezoh un Rot gehall. „Do der Mann macht nix, was mer me’m Dod oder met Gefängnis strofe misst“, hann se gesaht. 32 Un de Agribba hat zum Feschdus gesaht: „Dene Mann kännt mer grad freilosse, wann er net beim Kaiser Inspruch ingeleht hätt.“

27

De Paulus werd gefang noh Rom geschickt

1 Wie feschtgestann hat, dass mera me’me Schiff noh Idalie hann solle fahre, sinn de Paulus un e paar annere Gefangene eme Hauptmann, wo Julius gehääscht hat, iwergebb wor. Der hat zum kaiserliche Reschimentb geheert. 2 Mir sinn uf e Schiff aus Adramiddium gang, wo in de Häfe vun de Provinz Asie hat solle haltmache, un sinn losgefahr. De Arisdarch, e Mazedonier vun Thessalonich, war bei uns. 3 Am annere Daach si’mer in Sidon ankomm. De Julius war arich freindlich me’m Paulus un hat em erlabt, dass er sei Freinde besuche geht un sich vun’e versorje losst. 4 Dann si’mer vun Sidon aus weidergefahr un sinn an de Nordseit vun de Insel Zypern annegeseechelt, weil die Luft gäh uns geblost hat. 5 Dodrufhin si’mer iwer’s offene Meer vun Zilizie un Pamphylie gefahr un sinn noh Mira in de Provinz Lizie komm. 6 In Mira hat der Hauptmann e Schiff aus Alexandria gefunn, wo uf em Wääch noh Idalie war, un hat uns dort drufgeschafft. 7 Daachelang si’mer ball net vorankomm un si’met Mieh un Not bis uf die Heh vun Knidos komm. Dann hat uns die Luft gezwung, fer de Kurs se ännere. Deshalb si’mer im Schutz vun de Insel Kreda langs Kap Salmone gefahr. 8 Met Mieh un Not si’mer an Kreda annegefahr un sinn an e Bucht komm, wo „gudder Hafe“ hääscht. Dort leiht ganz in de Näh die Stadt Lasäa.

27:1a An do der Stell fangt de dridde Bericht in de „Mir“-Form an (vgl. die Anmergung zu Apg 16,10).

27:1b Syrische Hilfstrubbe vun ungefähr 500 bis 1.000 Mann.

9 Es war schun vil Zeit verlor gang, un es is gefährlich wor, fer me’m Schiff iwer’s Meer se fahre. Aach es Herbschtfaschde war schun vorbei. Deshalb hat de Paulus die Leit gewarnt 10 un hat zu ne gesaht: „Ihr Mannsleit, ich siehn’s schun, do die Fahrt is gefährlich un kann vil Schade bringe, net nur fer die Fracht, awer aach fer unser Läwe.“ 11 De Hauptmann hat awer em Steiermann un dem, wo das Schiff geheert hat, meh vertraut wie em Paulus seine Worde. 12 Un weil der Hafe net se gebrauche war, fer iwer Winder dort se bleiwe, hann die meischde dezu gerot, fer vun dort fortsefahre. Se hann, wann meechlich, noh Phenix komme wolle. Das is e Hafe uf Kreda, wo noh Sidweschde un Nordweschde uf is. Dort hann se iwer de Winder bleiwe wolle.

Es Schiff kommt in e Sturm un werd zersteert

13 Wie e leichdi Luft vum Side her komm is, hann die Seeleit schun gemännt, es dät klabbe, was se vorgehat hann. Se hann de Angger hoochgezoh un sinn ganz dicht an Kreda annegefahr. 14 Awer es hat net lang gedauert, un vun de Insel her hat de reinschde Orkan angefang se dowe. Dene hann se „de Sidoschtsturm“ genennt. 15 Es Schiff is metgeriss wor, un mer hat’s nemmeh gäh de Wind drähe känne. Do ha’mer ufgebb un hann uns änfach dreiwe gelosst. 16 Mir sinn im Schutz vun erer klän Insel, wo Klauda hääscht, gefahr un hann’s Beiboot fascht nemmeh in de Gewalt gehat. 17 Die Seeleit hann’s hoochgezoh un hann dann digge Säle um’s Schiff gespannt, fer’s se sichere. Un weil se Angscht hodde, se kännde uf die Sandbänk vor de afriganisch Kischt verschlah werre, hann se de Dreibangger enunnergelosst un hann sich so dreiwe gelosst. 18 Der Sturm hat uns so gebeidelt, dass die Seeleit am annere Daach e Däl vun de Fracht ins Meer geschmiss hann.a 19 Am dridde Daach ha’mer dann met eichene Hänn aach die Ausrischdung vum Schiff iwer Bord geschmiss. 20 Daachelang ware kä Sunn un kä Sterne se siehn,b un der Sturm hat net nohgelosst, so dass mer am Schluss all Hoffnung uf Reddung ufgebb hann.

27:18a Wann das Schiff leichder war un net so dief im Wasser geläh hat, hann net so vil Welle iwerschwabbe känne, un die Gefahr war net so groß, dass es unnergeht. Außerdem ware die Schangse greßer, fer net uf Sandbänk ufsefahre.

27:20b Spät im Herbscht hann sich im äschtliche Middelmeer Diefdruckstrudele met großer Gewalt entwiggelt, wo e dichdi Wolgehill met sich gebrung un all Landmarge verschleiert hann. Sesamme met peitschendem Rähn un erer Verdunggelung vum Daacheslicht hann se e Oriendierung unmeechlich gemacht.

21 Weil die Leit uf em Schiff lang nix meh gess hodde, hat sich de Paulus midde unner se gestellt un hat gesaht: „Ihr Männer, hädde ner doch besser uf mich geheert un wäre net vun Kreda fortgefahr, fer uns do die Gefahr un dene Schade se erspare. 22 Ich bidde eich awer jetz: Gewen net uf! Vun eich kommt nämlich käner um. Nur es Schiff geht verlor. 23 In de letscht Naacht hat nämlich e Engel vun dem Gott, wo iwer mich verfiecht un wo ich im Dienscht stehn, näwe mer gestann 24 un hat gesaht: ‚Paulus, du brauchscht kä Angscht se hann! Du muscht vor de Kaiser gestellt werre. Aach all die annere, wo met der uf em Schiff sinn, losst Gott wäh dir am Läwe.’ 25 Männer, deshalb dirfe ner net ufgewe! Ich glawe Gott, dass es so kommt, wie er mer’s gesaht hat. 26 Mir misse awer uf e Insel verschlah werre.“

27 Wie die vierzehnt Naacht komm is, seit mer uf de Adria erumgedrieb hann, hann die Seeleit midde in de Naacht gemännt, se däde ball uf Land stoße. 28 Do hann se es Senkblei ins Wasser gelosst un hann 20 Fadem dief gemesst. E bissje späder hann se das Blei noch emo ins Wasser gelosst un hann 15 Fadem gemesst. 29 Se hann Angscht krieht, se kännde uf Felse uflafe un hann hinne am Schiff vier Angger ins Wasser gelosst un gewinscht, es dät Daach werre. 30 Die Seeleit hann sogar versucht, fer vum Schiff fortsekomme. Se hann’s Beiboot ins Wasser gelosst un hann so gemacht, wie wann se vore am Schiff aach Angger hann wolle auswerfe. 31 Do hat de Paulus zum Hauptmann un zu de Soldade gesaht: „Wann die Seeleit net uf em Schiff bleiwe, känne ner net gerett werre!“ 32 Dodrufhin hann die Soldade die Säle vum Beiboot abgeschnitt un hann’s fortschwimme gelosst.

33 Noch eeb’s Daach wor is, hat de Paulus jedem gutt zugeschwätzt, er sollt doch ebbes esse. „Heit is schun de vierzehnde Daach, dass ner gespannt warde“, hat er gesaht, „un ihr hann die ganz Zeit nix gess. 34 Deshalb bitt ich eich: Essen doch ebbes! Das is nämlich gutt fer eier Reddung. Käm vun eich fallt aach nur än Hoor vum Kopp.“ 35 Wie er das gesaht hott, hat er Brot genumm un hat vor ne allegar Gott dangge gesaht. Dann hat er das Brot gebroch un hat angefang se esse. 36 Do hann se allegar wider Couraasch krieht un hann aach ebbes gess. 37 Mir ware insgesamt 276 Leit uf em Schiff. 38 Wie sich jeder satt gess hott, hann die Seeleit die Ladung Kore ins Meer geschmiss, fer’s Schiff leichder se mache.

Reddung in letschder Minut

39 Wie’s hell wor is, hann die Seeleit e Bucht me’me flache Strand entdeckt. Dort hann se’s Schiff wolle, wann’s meechlich wär, uf Grund lafe losse. Das Land selwer war ne net bekannt. 40 Se hann die Angger losgemacht un hann se im Meer gelosst. Genauso hann se aach die Säle losgemacht, wo die zwä Steierruder demet feschtgebunn ware. Dann hann se’s Vorderseechel hoochgezoh un hann me’m Wind uf de Strand zugesteiert. 41 Se sinn awer uf e Sandbank komm u’me’m Schiff ufgelaf. De vordere Däl is stegge geblieb un hat sich nemmeh beweht, un de hinnere Däl is met de Gewalt vun de Welle ausenannergebroch. 42 Do hann die Soldade beschloss, fer die Gefangene umsebringe, dass käner fortschwimme un entkomme kännt. 43 Awer de Hauptmann hat de Paulus redde wolle un hat se dodran gehinnert, fer ihr Absicht wohr se mache. Er hat Order gebb, dass seeerscht die, wo schwimme känne, ins Wasser springe un an Land hann solle gehn. 44 Die annere hann uf Bredder oder annere Trimmer vum Schiff nohkomme solle. So is es komm, dass jeder an Land gerett wor is.

28

Uf de Insel Melide

1 Wie se gerett ware, hann se geheert, dass die Insel Melide hääscht. 2 Die Leit, wo dort gewohnt hann, ware ungewehnlich freindlich met uns. Se hann Feier gemacht un hann uns allegar bei das Feier geholl, weil’s angefang hat se rähne un weil’s kalt war. 3 Wie de Paulus dann e Haufe Äscht gerafft un uf’s Feier geleht hat, is – vun de Hitz ufgeschäächt – e gifdichi Schlang erausgeschoss komm un hat sich an seiner Hand feschtgebiss. 4 Wie die Leit, wo dort gewohnt hann, das Viehzeich an seiner Hand hängge gesiehn hann, hann se zuenanner gesaht: „Do der Mann muss e Märder sinn! Aus em Meer hat er sich noch redde känne, awer jetz dut die Rachegäddin sei Läwe fordere.“ 5 De Paulus hat awer das Viehzeich ins Feier geschlenggert, un es is em nix Schlimmes bassiert. 6 Die Leit hann dodruf gewart, dass er ufschwelle oder uf ämo dot umfalle dät. Wie se lang gewart gehat un gesiehn hann, dass nix Uffallendes met em bassiert is, hann se e anneri Mänung krieht un hann gesaht: „Der Mann is e Gott.“

7 In de Näh vun der Stell, wo mer gestrandt ware, ware die Lännereie vum Gouverneer vun der Insel, wo Publius gehääscht hat. Der hat uns freindlich ufgenumm, u’mir ware drei Daache lang sei Gäscht. 8 Em Publius sei Vadder hat awer die Ruhr gehat un hat met Fiewer im Bett geläh. Do is de Paulus bei ne ins Zimmer gang un hat fer ne gebät. Dodebei hat er’m die Hänn ufgeleht un hat ne gesund gemacht. 9 Wie das bassiert war, sinn aach die annere Krangge vun de Insel komm un hann sich gesund mache gelosst. 10 Die Leit hann uns uf allerhand Art un Weis geehrt, un wie mer fortgefahr sinn, hann se uns alles, was mer gebraucht hann, metgebb.

Vun de Insel Melide noh Rom

11 Noh drei Monade si’mer me’me Schiff aus Alexandria weidergefahr. Das Schiff hat iwer de Winder i’me Hafe vun der Insel geläh gehat un hat vore als Schiffszääche es Bild vun dene Zwillingsgädder Kaschdor un Pollux gehat. 12 Mir sinn noh Syragus komm un drei Daache dort geblieb. 13 Vun Syragus aus si’mer am Land annegefahr un sinn noh Regium komm. Wie de Daach druf die Luft angefang hat, vun Side her se blose, ha’mer nur zwä Daache bis Puteoli gebraucht. 14 Dort ha’mer Geschwischder gedroff, wo uns gefroht hann, ob mer e Woch lang bei ne bleiwe däde. Un dann ha’mer uns uf de Wääch noh Rom gemacht. 15 Vun Rom aus sinn uns die Geschwischder, wo vun uns geheert hodde, bis noh Abbiusmarkt un Drei Taverne entgähkomm. Wie de Paulus die Geschwischder gesiehn hat, hat er Gott dangge gesaht un hat wider Couraasch krieht.

16 Wie mer dann noh Rom komm sinn, hat de Hauptmann die Gefangene an de Owerschde vun de Leibwach iwergebb. De Paulus hat awer me’me Soldat, wo uf ne ufgebasst hat, in e eicheni Wohnung ziehe dirfe.

De Paulus wirkt in Rom

17 Drei Daache späder hat de Paulus die fiehrende Mannsleit vun de Judde beinannergeruf, un wie se all do ware, hat er zu ne gesaht: „Ihr Männer un Brieder! Ich hann nix gemacht, was gäh unser Volk oder gäh die Gebraich vun unsere Vorfahre wär, un doch bin ich vun Jerusalem aus als Gefangener in die Hänn vun de Reemer ausgeliwert wor. 18 Wie die mich verheert hodde, hann se mich freilosse wolle, weil nix gäh mich vorgeläh hat, was mer me’m Dod strofe kännt. 19 Weil die Judde awer dodegäh ware, war ich gezwung, fer beim Kaiser Berufung inselehe. Ich hann dodebei awer net die Absicht gehat, fer mei Volk fer irjend ebbes anseklaache. 20 Deshalb hann ich dann aach verlangt, fer eich se siehn u’met eich se schwätze. Ich drahn do die Kett nämlich, weil ich an dene Redder glawe, wo ganz Israel druf hofft.“

21 Die fiehrende Leit vun de Judde hann do zum Paulus gesaht: „Mir hann kä Briefe aus Judäa wäh dir krieht, un es hat aach käner vun unsere Brieder, wo vun dort komm sinn, ebbes Schlechdes iwer dich gemeld oder gesaht. 22 Mir däde awer gäre vun der heere, was de denkscht. Vun der Sekde, wo du dezugeheerscht, ha’mer metkrieht, dass’e iwerall aneckt.“

23 Se hann noch e Treffe me’m Paulus abgemacht, un do sinn dann als meh bei ne in die Wohnung komm. Vun morjens bis owends hat ne de Paulus Gott sei Reich erklärt un is als Zeihe dodefor ufgeträt. Er hat probiert, fer se vum Mose seim Gesetz her un aus de Schrifde vun de Prophede dodevun se iwerzeihe, dass de Jesus de Messias is. 24 Die äne hann sich vun dem, was er gesaht hat, iwerzeihe gelosst. Die annere sinn awer unglaiwich geblieb.

25 Se sinn ausenannergang, ohne sich änich se werre. Do hat de Paulus zum Schluss noch gesaht: „De Heiliche Geischt hat Recht met dem, was er durch de Prophet Jesaja zu unsere Vorfahre gesaht hat:

26 ‚Geh bei do das Volk un sah:
Heere solle ner; heere, awer net begreife.
Siehn solle ner, awer net erkenne.
27 Es Herz vun do dem Volk is nämlich verstockt.
Met ihre Ohre heere se schlecht,
un ihr Aue hann se zu gemacht.
Se wolle met ihre Aue nix siehn,
met ihre Ohre nix heere
u’met ihrm Herz nix begreife
un wolle sich net bekehre, dass ich se häle kännt.’

28 Deshalb solle ner wisse: Die Botschaft, dass Gott die Mensch redde dut, werd jetz dene Mensche gebrung, wo kä Judde sinn, un die heere uf se.“ [ 29 Wie er das gesaht hott, sinn die Judde fortgang un hann hitzich metenanner dischbediert.]

30 De Paulus is zwä Johr lang in seiner Mietwohnung geblieb un hat jeder eringelosst, wo bei ne komm is. 31 Frei eraus un ohne gewehrt se werre, hat er Gott sei Reich verkinnicht un hat ne alles iwer de Herr Jesus Chrischdus beigebrung.