Über Südsaarländisch | ©

Westpfälzisch-südsaarländische Bibel Es lewennische Wort (ELW) – 1. Korinder

Matthäus Markus Lukas Johannes Aposchdelgeschicht Reemer 1. Korinder 2. Korinder Galadder Epheser Philibber Kolosser 1. Thessalonicher 2. Thessalonicher 1. Timotheus 2. Timotheus Tidus Philemon Hebräer Jakobus 1. Petrus 2. Petrus 1. Johannes 2. Johannes 3. Johannes Judas Offebarung

1. Korinder

De Paulus hat uf seiner zwätt Missionsräs in de griechisch Stadt Korinth e Gemän gegrinnt. So erfahre mer’s aus de Aposchdelgeschicht, Kabidel 18. Späder, wie er nemmeh in Korinth war, sinn e Haufe Probleme ufkomm. Aus dem Grund hat er do dene Brief an die Glaiwiche in Korinth geschrieb. Er weist dodrinn uf Missstänn hin un will e paar Glieder vun de Gemän zur Räsong rufe. Die hann nämlich net nur sei Audoridät als Aposchdel in Froh gestellt. Se hann aach es Naachtmohl missbraucht. Se hann dodriwer dischbediert, wer de Wichdichde in de Gemän is. Außerdem hann se net gewisst, ob se das Flääsch, wo de griechische Gädder geopfert wor is, esse dirfde. Se hann Streidichkäde, wo se metenanner hodde, vor Gericht ausgedrah un hann gedullt, dass die Eh gebroch werd. Aach die Proschdidution hann se toleriert un hann abgestritt, dass die Dode uferstehn.

Fer se verhinnere, dass die Gemän ausenannerfallt, geht de Paulus uf die änzelne Probleme ausfiehrlich in un weist dodebei e Haufe grundlehende Wohrhäde vum chrischtliche Glawe uf. Er versucht die Probleme vun de Glaiwiche in Korinth dodedurch se leese, dass er uf de Jesus hinweist: Sei Lieb zu de Mensche soll’s Moß sinn, wie sich die Chrischde äner em annere gähiwer verhalle solle.

  • De Paulus grießt die Korinder: 1,1-9
  • De Paulus will, dass die Ausenannersetzunge in de Gemän iwerwunn werre 1,10-4,21
  • De Paulus ruft dodezu uf, fer Hurerei net durchgehn se losse: 5,1-13
  • De Paulus hallt die Glaiwiche dodezu an, fer net se prozessiere: 6,1-11
  • De Paulus mahnt zum richdiche Gebrauch vum Leib: 6,12-20
  • De Paulus schreibt iwer die Eh: 7,1-40
  • De Paulus gebt Anweisunge fer de Umgang me’m Gätzeopferflääsch: 8,1-11,1
  • De Paulus schreibt iwer’s Verhalle im Goddesdienscht un iwer’s Naachtmohl: 11,2-34
  • De Paulus gebt Unnerricht iwer die Fähichkäde, wo vum Heiliche Geischt geschenkt werre: 12,1-14,40
  • De Paulus hannelt die Uferstehung vun de Dode ab: 15,1-58
  • De Paulus gebt Neiichkäde un Grieß weider: 16,1-24

1

DE PAULUS GRIESST DIE KORINDER: 1,1-9

1 Das do schreibt de Paulus. Gott hat mich dodezu beruf, fer e Aposchdel vun Jesus Chrischdus se sinn, weil er das so gewollt hat. Das do schreibt awer aach de Soschdenes, unser Bruder. 2 Mir schreiwe an die Gemän in Korinth, wo Gott geheert, an die Leit, wo Gott heilich gemacht hat, weil se Chrischdus Jesus geheere, un wo er dodezu beruf hat, fer heilich se sinn. Se sinn das sesamme met all dene, wo de Name vun unserm Herr Jesus Chrischdus an jedem Ort anrufe. Jesus Chrischdus is ihr Herr un unser Herr!

3 Mir winsche eich Gnad un Friede vun Gott, unserm Vadder, un vum Herr Jesus Chrischdus!

Gott dut uns durch Jesus Chrischdus seechne

4 Ich sah’meim Gott immer dangge fer eich. Fer die Gnad, wo er schenkt un wo er eich gebb hat, weil ner Chrischdus Jesus geheere, sahn ich em dangge. 5 Er hat eich nämlich in jedem Stick reich gemacht, weil ner Chrischdus geheere – reich in allem, was ner sahn un reich in allem, was ner erkenne. 6 Was mer iwer Chrischdus ausgesaht hann, hat Gott nämlich fescht in eich veranggert. 7 Deshalb fählt eich aach käni vun dene Fähichkäde, wo vum Heiliche Geischt geschenkt werre. Un so warde ner voll Sehnsucht dodruf, dass sich unser Herr Jesus Chrischdus offebart.a 8 Der macht eich stark bis ans Enn, dass an dem Daach, wo er widerkommt, kä Anklaach gäh eich erhob werre kann. 9 Gott is nämlich trei, wo eich dodezu beruf hat, fer met seim Sohn Jesus Chrischdus, unserm Herr, Gemänschaft se hann.

1:7a Das hääscht, dass de Jesus widerkommt.

DE PAULUS WILL, DASS DIE AUSENANNERSETZUNGE IN DE GEMÄN IWERWUNN WERRE: 1,10-4,21

Spaldunge in de Gemän

10 Ihr liewe Geschwischder! Ich ermahne eich im Name vun unserm Herr Jesus Chrischdus: Schwätzen allegar met äner Stimm, un lossen kä Spaldunge unner eich ufkomme! Hallen in deselwe Gesinnung un in deselwe Iwerzeihung sesamme. 11 E paar Leit aus em Haushalt vum Chloea ha’mer nämlich verzehlt, dass es Streidichkäde bei eich gebt, mei liewe Geschwischder. 12 Ich männe das do, dass bei eich der äne saht: „Ich geheere zum Paulus“, un der annere: „Ich zum Apollos“. E Dridder saht: „Ich geheere zum Kephas“ un e Virder: „Ich zu Chrischdus“.

1:11a De Text schwätzt an do der Stell vun erer Fra.

13 Losst sich Chrischdus dann so ufdäle? Bin ich, de Paulus, fer eich gekreizicht wor? Oder sinn’er uf mei Name gedaft wor? 14 Ich sahn Gott dangge, dass ich käner vun eich gedaft hann wie nur de Krischbus un de Gajus. 15 Es soll nimand sahn känne, ich hätt uf mei eichener Name gedaft. 16 Ach jo, ich hann aach noch de Stephanas un sei Famillie gedaft. Dodriwer enaus wisst ich awer net, dass ich noch jemand gedaft hätt. 17 Chrischdus hat mich nämlich geschickt, fer de Mensche die gutt Nohricht se preddiche un net, fer se se dafe. Un die gutt Nohricht soll ich net met schlaue Worde verkinniche, sunscht werd de Dod vun Chrischdus am Kreiz seiner Kraft beraubt.

Die Botschaft vum Kreiz

18 Die Botschaft vum Kreiz is nämlich fer die Mensche, wo verlor gehn, e Dummhät. Fer uns, wo mer gerett werre, is se awer e Kraft, wo vun Gott ausgeht. 19 Es steht nämlich geschrieb:

Ich losse die Weishät vun dene,
wo Weishät hann, vergehn,
un de Verstand vun de Verstänniche dun ich verwerfe.

20 Wo sinn’enn die Leit, wo Weishät hann? Wo die, wo die Heilich Schrift unnerrichde? Wo sinn die Mensche vun do der Welt, wo gutt schwätze känne? Hat Gott net die Weishät vun do der Welt als Dummhät entlarvt? 21 Die Welt hat durch ihr Weishät Gott in seiner Weishät nämlich net erkannt. Deshalb hat’s Gott gefall, fer durch das, was mer verkinniche un was fer dummes Zeich gehall werd, die Mensche se redde, wo dran glawe. 22 Die Judde verlange nämlich e Wunnerzääche, un die Grieche strewe noh Weishät. 23 Mir preddiche awer, dass Chrischdus gekreizicht wor is. Fer die Judde is das e Ärjernis un fer die Grieche e Dummhät. 24 Awer fer die, wo vun Gott beruf wor sinn, fer die Judde wie fer die Grieche, erweist sich Chrischdus als Kraft, wo vun Gott ausgeht, un als Weishät, wo vun Gott ausgeht. 25 Was an Gott dumm erscheint, hat nämlich meh Weishät wie die Mensche, un was an Gott schwach erscheint, is doch stärger wie die Mensche.

Wie Gott schaffe dut

26 Guggen doch nur emo uf das, was ner ware, wie ner vun Gott beruf wor sinn, ihr liewe Geschwischder! Do gebt’s net vil, wo noh menschliche Moßstäb Weishät hann, net vil, wo influssreich sinn un aach net vil, wo aus erer vornehm Famillie stamme. 27 Gott hat sich awer das ausgewählt, was noh de Moßstäb vun de Welt dumm is, fer die se blamiere, wo Weishät hann. Was noh de Moßstäb vun de Welt schwach is, das hat er sich ausgewählt, fer se blamiere, was stark is. 28 Un was noh de Moßstäb vun de Welt net vornehm is, was veracht werd un was nix is, das hat sich Gott ausgewählt, fer uf die Seit se schaffe, was ebbes is. 29 Vor Gott soll nimand angewe känne! 30 Gott hat’s meechlich gemacht, dass ner Chrischdus Jesus geheere. Er hat Chrischdus zu unserer Weishät gemacht. Durch Chrischdus si’mer gerecht un heilich un erleest. 31 Es hat so komme solle, wie’s geschrieb steht: Wer angewe will, soll met dem angewe, was de Herr gemacht hat.

2

Wie de Paulus in Korinth gepreddicht hat

1 Wie ich bei eich komm bin, ihr liewe Geschwischder, bin ich net komm, fer glänzende Redde oder e gelehrdi Weishät vorsedrahn. Ich bin komm, fer eich se verkinniche, was Gott iwer sich ausgesaht hat. 2 Ich ha’mer nämlich vorgenumm gehat, fer bei eich nix anneres se wisse wie nur Jesus Chrischdus, genauer gesaht Jesus Chrischdus, wo gekreizicht wor is. 3 Wie ich bei eich war, hann ich mich schwach gefiehlt gehat. Ich war ängschtlich un hann arich geziddert gehat. 4 Was ich gesaht un gepreddicht hann, hat net aus clevere menschliche Worde bestann, aus Worde, wo annere iwer de Disch ziehe. Es war im Gähedäl dodemet verbunn, dass sich de Heiliche Geischt un sei Kraft unner Beweis gestellt hann. 5 Eier Glawe soll sich nämlich uf die Kraft grinde, wo vun Gott ausgeht, un net uf die Weishät vun Mensche.

Die Weishät vun de Welt un die Weishät, wo Gott hat

6 Was mer preddiche, is awer trotzdem Weishät bei dene, wo geischtlich reif sinn. Es is net die Weishät vun do der Welt un aach net die vun dene, wo do die Welt beherrsche. Die vergehn schun ball! 7 Was mer preddiche, is im Gähedäl es Geheimnis vun der Weishät, wo Gott hat un wo versteggelt war. Gott hat do die Weishät im Voraus geplant gehat, schun eeb’s die Zeit gebb hat, fer uns an seiner Herrlichkät Andäl se gewe. 8 Käner vun dene, wo do die Welt beherrsche, hat sei Weishät erkannt. Wann se se nämlich erkannt hädde, hädde se de Herr, wo herrlich is, net gekreizicht. 9 Es is im Gähedäl so komm, wie’s geschrieb steht:

Kä Au hat jemols gesiehn,
kä Ohr jemols geheert,
un kä Mensch hat sich jemols vorstelle känne,a
was Gott fer die beräthallt, wo ne lieb hann.

2:9a Wärtlich: un käm Mensch is jemols ins Herz komm.

10 Uns hat’s Gott awer durch sei Geischt offebart. De Geischt erforscht nämlich alles, aach die diefe Geheimnisse, wo Gott hat. 11 Wer vun de Mensche wäß dann schun, was i’me annere vorgeht? Doch nur der Geischt, wo in dem annere wohnt. Genauso wäß aach nur Gott sei Geischt, was in Gott vorgeht.

12 Mir hann awer dene Geischt, wo vun Gott kommt, krieht un net dene Geischt, wo die Welt hat, so dass mer wisse känne, was uns Gott geschenkt hat. 13 Un dodevun schwätze mer aach, awer net met Worde, wo uns vun erer menschlich Weishät beigebrung werre. Mir schwätze im Gähedäl met Worde, wo uns vum Heiliche Geischt beigebrung werre. Mir erkläre das, was uns Gott durch sei Geischt offebart hat, Mensche, wo sei Geischt hann. 14 E Mensch, wo sich nur uf sei nadierliche Fähichkäde verlosst, nemmt net an, was vun Gott seim Geischt kommt. Er hallt’s nämlich fer e Dummhät un kann’s net begreife, weil’s nur durch de Heiliche Geischt beurdält werre kann. 15 E Mensch awer, wo de Heiliche Geischt hat, kann zwar alles beurdäle, awer er selwer steht net unner’m Urdäl vu’me annere. 16 Es steht nämlich geschrieb:

Wer kann wisse, was de Herr denkt?
Wer kann ne belehre?

Mir dengge awer so wie Chrischdus.

3

De Paulus un de Apollos dun Gott diene

1 Ihr liewe Geschwischder! Ich ha’met eich net wie met Mensche schwätze känne, wo sich vum Heiliche Geischt fiehre losse. Wie met Mensche, wo noch vun ihrer sindich Nadur beinflusst werre, hann ich met eich schwätze misse, wie met kläne Kinner im Glawe an Chrischdus. 2 Met Milch hann ich eich gefiddert un net met feschder Nahrung. Die hann’er nämlich noch net verdrahn känne. Jo, ihr känne se aach jetz noch net verdrahn, 3 weil ner noch vun eierer sindich Nadur beinflusst werre. Wann’er nämlich eifersichdich ufenanner sinn u’metenanner zangge [un net änich sinn], werre ner doch noch vun eierer sindich Nadur beinflusst un verhalle eich so wie die annere Mensche aach, oder net? 4 Wann der äne saht: „Ich geheere zum Paulus!“ un der annere: „Ich zum Apollos!“, werre ner dann net vun eierer sindich Nadur beinflusst?

5 Wer is’enn schun de Paulus? Un wer is de Apollos? [Se sinn doch nix anneres wie] Mensche, wo Gott diene un wo ner dedurch zum Glawe komm sinn. Jeder hat gemacht, was em de Herr fer se mache ufgedrah hat. 6 Ich hann die Planz in die Erd gehuckt, un de Apollos hat er Wasser gebb, awer Gott hat se wachse gelosst. 7 Wichdich is also net der, wo die Planz in die Erd huckt un aach net der, wo er Wasser gebt. Wichdich is allän Gott, wo se wachse losst. 8 Der, wo die Planz in die Erd huckt un der, wo er Wasser gebt, schaffe uf’s selwe Ziel zu.a Jeder krieht sei Lohn noh dem, was er ferdichgebrung hat. 9 Mir sinn nämlich Leit, wo met Gott sesammeschaffe, un ihr sinn das Feld, wo vun Gott bestellt un das Haus, wo vun Gott gebaut werd.

3:8a Oder: sinn äner so wichdich wie de annere.

Gott fordert Recheschaft

10 Ufgrund vun der Gnad, wo ich vun Gott krieht hann, hann ich wie e geschickder Baumääschder es Fundament geleht. E annerer baut jetz dodruf weider. Jeder soll awer gugge, wie er dodruf weiderbaut. 11 Nimand kann e anneres Fundament lehe wie das, wo vun Gott schun geleht wor is, un das is Jesus Chrischdus. 12 So manch äner baut uf dem Fundament met Gold, Silwer, Edelstän, Holz, Hei oder Stroh weider. 13 Was jeder schafft, is emo net se iwersiehn. De Daach vum Gericht dut’s enthille, weil’s durch’s Feier ufgedeckt werd. Es Feier erbringt emo die Prob, was jedem sei Arwet wert is. 14 Wann das, was jemand geschafft un uf das Fundament gebaut hat, standhallt, werd er dodefor belohnt. 15 Wann awer sei Arwet verbrennt, muss er de Verluscht drahn. Er selwer werd zwar gerett, awer nur so wie äner, wo grad noch aus em Feier geriss werd.

16 Ihr sinn Gott sei Tembel, un Gott sei Geischt wohnt in eich. Das wisse ner doch, oder net? 17 Wann jemand Gott sei Tembel verderbt, werd der Betreffende vun Gott aach verdorb! Gott sei Tembel is nämlich heilich, un der sinn ihr!

18 Nimand soll sich ebbes vormache! Wann bei eich jemand männt, im Sinn vun do der Welt Weishät se hann, soll er sich fer dumm halle losse, fer zu de wirklich Weishät se komme. 19 Was do die Welt fer Weishät hallt, is bei Gott nämlich e Dummhät. Es steht geschrieb: Gott fangt die, wo Weishät hann, im Netz vun ihrer Schlauhät. 20 Un weider steht geschrieb: De Herr wäß, was die, wo Weishät hann, dengge. Er wäß, dass es nix wert is. 21 Deshalb soll aach nimand met annere Mensche angewe! Es geheert eich doch alles: 22 de Paulus, de Apollos oder de Kephas, die Welt, es Läwe oder de Dod, das, was jetz is oder das, was noch kommt – alles is eier, 23 ihr awer geheere Chrischdus, un Chrischdus geheert Gott.

4

Gott allän steht’s zu, fer iwer de Paulus se urdäle

1 Die Leit solle uns fer Mensche halle, wo Chrischdus diene un Gott sei Geheimnisse verwalde. 2 Vu’me Verwalder verlangt mer iwerichens, dass er sich als zuverlässich erweist. 3 Mir is das net so wichdich, ob ihr oder e menschliches Gericht e Urdäl iwer mich fälle. Ich beurdäle mich aach selwer net. 4 Zwar bin ich mer käner Schuld bewuscht, awer dodemet bin ich noch net gerecht erklärt. Der, wo mich beurdält, is de Herr. 5 Deshalb solle ner aach net vor de Zeit richde. Warden, bis de Herr kommt! Der bringt ans Licht, was im Dunggele versteggelt is un deckt die Absichde vum menschliche Herz uf. Dann krieht jeder vun Gott das Lob, wo er verdient hat.

Mir sinn noch net am Ziel

6 Ihr liewe Geschwischder! Wäh eich hann ich das do alles uf mich un uf de Apollos bezoh. Ihr solle bei uns in die Lehr gehn, fer [in eierm Dengge] net iwer das enaussegehn, was geschrieb steht! Ihr solle eich aach net fer dene äne uf Koschde vum annere ufpluuschdere! 7 Wer raumt dir dann schun e Vorzuuch in? Kommt net alles, was du hascht, vun Gott? Wann’s awer vun Gott kommt, fer was gebbsch’e dann dodemet an, wie wann’s net vun ihm komme dät?

8 Ihr sinn jo schun so satt! Ihr sinn schun so reich! Ohne uns sinn’er Keeniche wor! Ach wäre ner doch wirklich Keeniche! Dann kännde aach mir sesamme met eich herrsche! 9 Mir scheint awer, dass Gott uns Aposchdele uf de letschde Platz verwies hat – wie Dodeskandidade in de Arena. Mir sinn nämlich e Schauspiel fer die Welt wor, fer die Engel un aach fer die Mensche. 10 Wäh Chrischdus steh’mer wie Dummkäpp do. Awer ihr stehn wie insichdiche Leit do, weil ner Chrischdus geheere. Mir sinn schwach, ihr awer stark. Ihr sinn angesiehn u’mir veracht. 11 Bis zu do der Stunn mache mer Hunger un Durscht durch un hann net genunk fer ansedun. Mir werre geschlah un sinn nirjenswo dehämm. 12 Mir schaffe un raggere uns met unsere eichene Hänn ab. Wann die Leit met uns schelle, du’mer se seechne. Wann se uns verfolche, halle mer dem stand. 13 Wann se uns läschdere, gewe mer ne freindliche Worde serick. Mir sinn fer die Welt wie de letschde Dreck un jedem sei Abschaum wor – bis heit.

De Paulus is de Vadder vun de Gemän in Korinth

14 Ich schreiwe eich das do net, fer eich bloßsestelle. Ich ermahne eich im Gähedäl wie Kinner, wo ich lieb hann. 15 Aach wann’er 10.000 Erzieher hädde, wo eich Chrischdus nahbringe, hann’er doch net vil, wo Vadder sinn. Wie ich eich die gutt Nohricht gebrung hann, hann ich eich, wo ner Chrischdus Jesus geheere, es Läwe geschenkt. 16 Deshalb ermahn ich eich aach: Nemmen eich e Beispiel a’mir! 17 Fer eich dodebei se helfe, hann ich eich de Timotheus geschickt. Durch de Herr is de Timotheus e liewes un treies Kind fer mich wor, un er erinnert eich dran, wie ich selwer läwe un was for Weisunge dass ich eich fer eier Läwe met Chrischdus gebb hann. Es sinn dieselwe Weisunge, wo ich de Leit iwerall in de Gemäne beibringe.

18 E paar vun eich sinn iwerheblich wor, weil se männe, ich dät nemmeh bei eich komme. 19 Wann’s de Herr awer will, komm ich ball wider bei eich. Dann mach ich mich aach met der Kraft vun dene, wo iwerheblich sinn, vertraut un net nur met dem, was se sahn. 20 Gott sei Reich ruht nämlich net uf dem, was gesaht werd. Es ruht im Gähedäl uf Kraft! 21 Was wolle ner’nn jetz? Soll ich me’m Stegge bei eich komme oder met Lieb u’met eme sanfde Geischt?

5

DE PAULUS RUFT DODEZU UF, FER HUREREI NET DURCHGEHN SE LOSSE: 5,1-13

E Fall vun Blutschann

1 Mer heert doch wirklich, dass bei eich gehurt werd, un zwar so gehurt, wie’s selbscht bei dene Mensche, wo Gott net kenne, unerheert is: Äner vun eich läbt met de Fra vun seim Vadder sesamme! 2 Un ihr sinn dodebei aach noch iwerheblich! Ihr sollde besser draurich sinn un dene Mann, wo das gemacht hat, aus eierer Gemänschaft enausdun! 3 Obwohl ich leibhafdich net do bin, bin ich doch im Geischt bei eich. Ich hann iwer dene, wo sich so vergang hat, es Urdäl schun gefällt, wie wann ich bei eich wär. 4 Wann’er im Name vun unserm Herr Jesus Chrischdus beinanner sinn un wann ich im Geischt bei eich bin un die Kraft vun unserm Herr Jesus Chrischdus do is, 5 wolle mer dene Mann em Deiwel iwergewe. Sei Leib soll zugrunn gericht werre, dass sei Geischt an dem Daach, wo de Herr Jesus widerkommt, gerett werd.

6 Es is net gutt, dass ner so angewe! Ihr wisse doch, dass schun e bissje Sauerdääch de ganze Dääch sauer macht, oder net? 7 Schaffen also dene alde Sauerdääch fort, dass ner e neier Dääch sinn! Ihr sinn doch ungesaiert. Chrischdus, unser Passahlamm, is nämlich [fer uns] geschlacht wor. 8 Wolle mer deshalb es Passahfescht feiere, awer net me’m alde Sauerdääch, me’m Sauerdääch vun de Boshät un Schlechdichkät! Wolle mer’s im Gähedäl me’m ungesaierde Brot vun de Reinhät un Wohrhät feiere!

9 Ich hann eich i’meim letschde Briefa geschrieb, dass ner net met Leit, wo hure, verkehre solle. 10 Dodemet hann ich net generell die Mensche gemännt, wo in do der Welt hure oder nur uf’s Geld aus sinn oder annere ausrauwe oder Gätze anbäde. Sunscht missde ner eich jo aus de Welt serickziehe. 11 Ich hann eich awer geschrieb, dass ner net met jemand verkehre solle, wo sich Bruder nenne losst un trotzdem hurt, nur uf’s Geld aus is, Gätze anbät, läschdert, sich besauft oder annere ausraubt. Met so’me Mensch solle ner net emo sesamme esse!

5:9a Der Brief exischdiert heit nemmeh.

12 Die Leit, wo net zu de Gemän geheere, geh’mich nix an. Iwer die hann ich net zu Gericht se hugge. Ihr hann awer die se richde, wo dezu geheere, oder net? 13 Iwer die Mensche, wo net zu de Gemän geheere, dut Gott Gericht halle. Ihr solle awer dene, wo bees is, aus eierer Midde fortschaffe!

6

DE PAULUS HALLT DIE GLAIWICHE DODEZU AN, FER NET SE PROZESSIERE: 6,1-11

Rechtsstreidichkäde unner Chrischde?

1 Wie kann’enn nur jemand vun eich, wo met eme annere Streit hat, sei Recht bei weltliche Richdera suche un net bei dene Mensche, wo heilich sinn? 2 Wisse ner dann net, dass die Heiliche emo die Welt richde? Wann ihr also emo die Welt richde, sinn’er doch aach fähich, fer kläne Streidichkäde se schlichde, oder net? 3 Ihr misse doch aach wisse, dass mer sogar emo die Engel richde! Wiffel meh steht uns dann es Urdäl iwer die Sache vun do dem Läwe zu! 4 Wann ihr awer iwer die Sache vun do dem Läwe se entscheide hann, solle ner net so Leit als Richder insetze, wo in de Gemän nix gille! 5 Zu eierer Schann muss ich das sahn! Gebt’s dann wirklich käner bei eich, wo genunk Weishät hat, fer zwische Geschwischder se schlichde? 6 Awer nä – äner Bruder prozessiert gäh de annere, un das noch vor de Unglaiwiche!

6:1a Wärtlich: bei de Ungerechde.

7 Ihr hann allän schun deshalb e grundlehender Fähler gemacht, weil ner metenanner prozessiere! Fer was losse ner eich dann net liewer Unrecht dun? Un fer was net liewer iwervordäle? 8 Awer nä, ihr dun selwer Unrecht un iwervordäle annere – un das unner Geschwischder!

9 Wisse ner dann net, dass die Ungerechde Gott sei Reich net erwe? Machen eich nix vor! Mensche, wo hure, Gätze anbäde, näwenausgehn, homosexuelle Beziehunge hann,a 10 klaue, nur uf’s Geld aus sinn, sich besaufe, läschdere un annere ausrauwe, erwe Gott sei Reich net. 11 All das sinn e paar vun eich frieher geween. Awer durch de Name vum Herr Jesus un durch sei Geischt hat Gott eier Sinde abgewäscht un hat eich heilich un gerecht gemacht.

6:9a Im Griechische stehn an do der Stell zwä verschiedene Worde. Das äne dut wahrscheinlich de passive un das annere de akdive Partner in erer homosexuell Beziehung beschreiwe.

DE PAULUS MAHNT ZUM RICHDICHE GEBRAUCH VUM LEIB: 6,12-20

Unser Leib geheert Gott!

12 „Mir is alles erlabt“, sahn’er. Kann sinn, awer es is net alles nitzlich! Nadierlich: Alles is mir erlabt, awer ich will mich vun nix beherrsche losse! 13 Weider sahn’er: „Es Esse is fer de Bauch do, un de Bauch fer’s Esse.“ Jo, awer Gott macht emo dem äne wie dem annere e Enn. De Leib is awer net dezu do, fer se hure. Er is im Gähedäl fer de Herr do un de Herr fer de Leib. 14 Gott hat de Herr wider lewennich gemacht un macht aach uns durch sei Kraft wider lewennich.

15 Ihr wisse doch, dass eier Leiwer Glieder sinn, wo zu Chrischdus geheere, oder net? Darf ich dann jetz Chrischdus sei Kärberglieder nemme un Hureglieder draus mache? Nadierlich net! 16 Ihr misse doch wisse, dass der, wo met erer Hur verkehrt, e änzicher Leib met er werd. Die Heilich Schrift saht nämlich: Die zwä sinn dann äner Leib. 17 Wer sich awer me’m Herr verbinnt, is e änzicher Geischt me’m.

18 Lossen bloß die Finger vun de Hurerei eweg! Alles annere, wo e Mensch demet sindicht, bleibt außerhalb vun seim Leib. Wer awer hurt, versindicht sich an seim eichene Leib. 19 Oder wisse ner net, dass eier Leib e Tembel vum Heiliche Geischt is? De Heiliche Geischt, wo ner vun Gott krieht hann, wohnt in eich, un ihr geheere net eich selwer. 20 Gott hat eich nämlich fer e hoocher Preis freikaf. Deshalb solle ner’m aach met eierm Leib [u’met eierm Geischt] die Ehr gewe. [Die Zwä geheere nämlich Gott.]

7

DE PAULUS SCHREIBT IWER DIE EH: 7,1-40

Heirade oder allän bleiwe?

1 Komme mer jetz zu dene Sache, wo ner mich in eierm Brief gefroht hann.a Ihr sahn: „Es is gutt fer e Mann, wann er sei Finger vun de Weibsleit eweglosst.“ 2 Ich sahn awer: Fer se vermeide, dass gehurt werd, soll jeder Mann sei eicheni Fra hann un jedi Fra ihr eichener Mann. 3 De Mann soll seiner Fra die Zuneichung gewe, wo er ihr schullich is, un genauso soll’s die Fra ihrm Mann gähiwer mache. 4 Die Fra dut net selwer iwer ihr Leib bestimme. Das macht aach ihr Mann! Genauso dut aach de Mann net selwer iwer sei Leib bestimme. Sei Fra bestimmt aach driwer! 5 Entziehen eich net äner em annere, außer wann’er allezwä dodemet inverstann sinn. Machen’s nur fer e bestimmdi Zeit, dass ner eich uf’s [Faschde un] Bäde konzentriere känne. Dodenoh solle ner wider sesammekomme, sunscht fiehrt eich de Deiwel in Versuchung, weil ner eich net beherrsche känne. 6 Das do sahn ich, fer eich entgähsekomme un net, fer eich ebbes vorseschreiwe. 7 Ich wollt nämlich, die Mensche wäre allegar so wie ich unverheirat, awer Gott hat jedem sei besunneri Gab gebb, dem äne die än un dem annere e anneri.

7:1a Die Glaiwiche in Korinth hann i’me Brief verschiedene Probleme angeschwätzt gehat. Dene Brief hann se dann em Paulus durch drei Leit, wo se bei ne geschickt hodde, zukomme gelosst gehat (vgl. Kabidel 16,17). De Paulus greift die Frohe äni noh de anner met deselwe Formulierung uf (vgl. Kabidel 7,1; 8,1; 12,1; 16,1).

8 Dene, wo net verheirat sinn, un de Witwe sahn ich: Fer eich is es gutt, wann’er so wie ich unverheirat bleiwe. 9 Gehn awer heirade, wann’er eich net beherrsche känne! Es is nämlich besser, mer dut heirade, als wie dass mer vu’me unbefriedichde Verlange beherrscht werd.

Sich schäde losse?

10 Fer die, wo verheirat sinn, hann ich e Vorschrift, wo vum Herr stammt un net vu’mir: E Fra soll sich net vun ihrm Mann schäde losse! 11 Wann se awer schun geschied is, soll se unverheirat bleiwe oder sich wider met ihrm Mann versehne. Un e Mann soll sei Fra net fortschigge!

12 All dene annere sahn ich, net de Herr: Wann e Bruder e unglaiwichi Fra hat un wann die Fra inverstann is, fer weider met em sesammeseläwe, dann soll er se net fortschigge! 13 Un wann e Fra e unglaiwicher Mann hat un der Mann is inverstann, fer weider met er sesammeseläwe, soll se ne net fortschigge! 14 Der unglaiwiche Mann is nämlich durch sei Fra Gott nah komm, un die unglaiwich Fra is durch ihr Mann Gott nah komm. Sunscht wäre eier Kinner unrein. So awer sinn se heilich.

15 Wann sich awer der unglaiwiche Partner schäde losse will, soll er das halt mache. Der Bruder oder die Schweschder is in so’me Fall net gebunn. Gott hat uns nämlich dodezu beruf, fer im Friede se läwe. 16 Wääscht du dann schun, Fra, ob du dei Mann redde kannscht? Oder du, Mann, wääscht du, ob du dei Fra redde kannscht?

Jeder soll an seim Platz bleiwe

17 Grundsätzlich soll jeder so läwe, wie’s em Gott zugedält hat un wie ne de Herr beruf hat! So dun ich’s in jeder Gemän anordne. 18 War jemand schun beschnitt, wie er vun Gott beruf wor is? Dann soll er net versuche, fer sei Beschneidung rickgängich se mache.a War er net beschnitt, wie er beruf wor is? Dann soll er sich net beschneide losse. 19 Es is nämlich net so wichdich, ob jemand beschnitt is oder net! Was zehlt, is im Gähedäl, dass er hallt, was Gott gebott hat!

7:18a Durch e oberadiver Ingriff.

20 Jeder soll in dem Stand bleiwe, wo ne Gott drinn beruf hat. 21 Warscht du e Sklave,a wie dich Gott beruf hat? Dann loss dich dodevun net niderdrigge! Wann du awer die Gelähehät hascht, fer frei se werre, du se ruhich nutze. 22 Wene de Herr nämlich als Sklave beruf hat, is schun frei, weil er em Herr geheert. Genauso is aach e freier Mensch, wo vun Chrischdus beruf wor is, Chrischdus sei Sklave. 23 Gott hat eich fer e hoocher Preis freikaf! Werren net Sklave vun Mensche!

7:21a Es werd geschätzt, dass es seinerzeit 400.000 Sklave in Korinth gebb hat. Vun dene hat wahrscheinlich e ganzi Reih zu de Gemän geheert.

24 Ihr liewe Geschwischder! Jeder soll vor Gott in dem Stand bleiwe, wo ne Gott drinn beruf hat!

Rotschlääch fer Leit, wo net verheirat sinn

25 Was die lediche Weibsleit angeht, hat mer de Herr kä Vorschrift gebb. Ich gewe awer e Urdäl ab wie äner, wo mer sich druf verlosse kann, weil de Herr barmherzich met em war.

26 Wäh der Not, wo zur Zeit herrscht, hall ich das do fer richdich: Es is gutt fer e Mensch, wann er unverheirat bleibt. 27 Bischt du schun an e Fra gebunn? Dann versuch net, fer dich vun er se trenne! Bischt du noch net gebunn? Dann such kä Fra! 28 Wann du awer trotzdem heirade duscht, dusch’e net sindiche, un wann e jungi Fra heiradt, dut die aach net sindiche. So Leit sinn dann awer im Alldaach besunnere Belaschdunge ausgesetzt,a un die dät ich eich gäre erspare.

7:28a Wärtlich: So Leit hann dann awer Drangsal im Flääsch.

29 Ihr liewe Geschwischder! Ich versichere eich: Die Zeit is knapp! Deshalb solle die Mannsleit, wo e Fra hann, vun jetz an so läwe, wie wann se käni hädde. 30 Wer heilt, soll sich so verhalle, wie wann er net heile dät, un wer sich freit, so, wie wann er sich net freie dät. Die Leit, wo ebbes kafe, solle so läwe, wie wann se nix hädde, 31 un wer die Sache vun do der Welt gebraucht, so, wie wann er se net gebrauche dät. Die Welt, wie se jetz is,a vergeht nämlich.

7:31a Oder: Die Gestalt vun do der Welt.

32 Ich hätt gäre, dass ner ohne Sorje wäre! E Mann, wo net verheirat is, kimmert sich um das, was de Herr will un wie er em Herr gefalle kann. 33 E Mann awer, wo verheirat is, kimmert sich um das, was de Welt wichdich is un wie er seiner Fra gefalle kann. 34 Es gebt e Unnerschied zwische rer Fra, wo verheirat is un äner, wo ledich is: Die, wo net verheirat is, kimmert sich um das, was de Herr will. Se will em met ihrm Leib u’met ihrm Geischt ganz geheere.a Die awer, wo verheirat is, kimmert sich um das, was de Welt wichdich is un wie se ihrm Mann gefalle kann. 35 Ich sahn das do, fer eich nitzlich se sinn un net, fer eich se bevormunde. Ich will, dass es bei eich anstännich zugeht un dass ner immer un ohne Ablenggung em Herr diene känne.

7:34a Wärtlich: Se will am Leib un am Geischt heilich sinn.

36 Angenumm, jemand männt, er dut sich seiner Dochder gähiwer net richdich verhalle, wann er se iwer’s beschde Alder fer se heirade enauskomme losst. Un angenumm, es kommt deshalb nur heirade fer ne in Froh. Dann soll er mache, was er will. Er dut net sindiche. Sei Dochder soll ruhich heirade. 37 Wer sich awer fescht vornemmt un kä Drang verspiert, wer Gewalt iwer sei eichener Wille hat un in seim Herz beschloss hat, fer sei Dochder net se verheirade, der macht sei Sach gutt. 38 Wer sei Dochder also verheirade dut, macht sei Sach gutt, un wer se net verheirade dut, macht se besser.a

7:36-38a Do die Verse sinn nur schwär se deide. Se känne aach do die Bedeidung hann: 36 Angenumm, jemand männt, er dut sich seiner Braut gähiwer net richdich verhalle, wann er se iwer’s beschde Alder fer se heirade enauskomme losst. Un angenumm, sei Verlange noh er is zu stark. Dann soll er mache, was er will. Er dut net sindiche. Se solle ruhich heirade. 37 Wer sich awer fescht vornemmt un kä Drang verspiert, wer Gewalt iwer sei eichener Wille hat un in seim Herz beschloss hat, fer sei Braut net se heirade, der macht sei Sach gutt. 38 Wer sei Braut also heirade dut, macht sei Sach gutt, un wer se net heirade dut, macht se besser.

Rotschlääch fer Witwe

39 Noh’m Gesetz is e Fra so lang an ihr Mann gebunn, wie der läbt. Wann ihr Mann awer sterbt, is se frei, fer dene se heirade, wo se will, vorausgesetzt, der Mann geheert aach em Herr. 40 Meiner Mänung noh is se awer glicklicher, wann se unverheirat bleibt. Ich dengge awer, ich hann aach Gott sei Geischt!

8

DE PAULUS GEBT ANWEISUNGE FER DE UMGANG ME’M GÄTZEOPFERFLÄÄSCH: 8,1-11,1

Die chrischtlich Freihät hat Grenze

1 Komme mer jetz zu der Froha vum Flääsch, wo de Gätze geopfert wor is: Grundsätzlich is schun richdich, was ner sahn:b „Mir hann allegar Erkenntnis.“ Nur: Die Erkenntnis macht die Mensche iwerheblich! Die Lieb baut se awer uf! 2 Wann jemand männt, er dät ebbes wisse, dann hat der noch nix so erkannt, wie mer’s erkenne soll. 3 Wer awer Gott lieb hat, dene kennt Gott.

8:1a Vgl. die Fußnot zu Kabidel 7,1.

8:1b Wärtlich: Mir wisse. Analooch in Vers. 4.

4 Awer serick zu der Froh noh’m Esse vun Flääsch, wo de Gätze geopfert wor is: Es is ganz richdich, was ner sahn: „Die Gätze exischdiere in de real Welt gar net.“ Un: „Es gebt kä annerer Gott wie nur dene äne.“ 5 Wann’s aach im Himmel oder uf de Erd Greße gebt, wo Gädder genennt werre – un so Gädder un Herre gebt’s e Haufe –, 6 dann gebt’s fer uns trotzdem nur äner Gott:

de Vadder.
Vun dem kommt alles her,
un fer dene läwe mer.
Es gebt aach nur äner Herr:
Jesus Chrischdus.
Durch dene exischdiert alles,
un durch dene läwe mer.

7 Zu der Erkenntnis is awer noch net jeder komm. E paar mache sich e Gewisse wäh’me Gätz un esse es Flääsch bis heit als Flääsch, wo de Gätze geopfert wor is, un so fiehle se sich schullich, weil ihr Gewisse schwach is. 8 Was mer esse, dut awer net beinflusse, wie mer vor Gott stehn. Mir gewinne nämlich nix, wa’mer ebbes Bestimmdes esse, u’mir verliere nix, wa’mer’s net esse.a 9 Bassen awer uf, dass eier Freihät bei de Schwache net dodezu fiehrt, dass’e zu Fall komme! 10 Angenumm, jemand, wo schwach is, sieht dich, wo du do die Erkenntnis hascht, i’me Gätzetembel esse.b Werd do sei Gewisse net bestärkt, fer aach Flääsch se esse, wo de Gätze geopfert wor is? 11 Wäh dem, was du erkannt hascht, kommt dann der schwache Bruder um, der Bruder, wo Chrischdus defor gestorb is. 12 Wann’er eich awer so an eiere Geschwischder versindiche un ihr schwaches Gewisse verletze, dann dun’er eich an Chrischdus versindiche! 13 Deshalb: Wann ebbes, was ich esse, mei Bruder zum Sindiche verfiehrt, dann will ich liewer nie meh Flääsch esse. Ich will mei Bruder doch net zum Sindiche verfiehre!

8:8a Manche Ausleher siehn in Vers 8 e Zidat aus dem Brief, wo die Korinder an de Paulus geschrieb hodde (vgl. Kabidel 7,1), un iwersetze: Ihr sahn: „Was mer esse, dut awer net beinflusse, wie mer vor Gott stehn. Mir gewinne nämlich nix, wa’mer ebbes Bestimmdes esse, u’mir verliere nix, wa’mer’s net esse.“

8:10b Zu der Zeit hann die Leit, wo kä Chrischde ware, ihr Freinde ingelad, fer met ne im Gätzetembel das Flääsch se esse, wo vum Opfer iwerich geblieb is (vgl. dodezu die Siduation in Kabidel 10,27).

9

Nur e Starger kann verzichde

1 Bin ich net e Aposchdel? Bin ich net frei? Hann ich net unser Herr Jesus Chrischdus gesiehn? Un dass ner em Herr geheere, is das net es Ergebnis vu’meiner Arwet? 2 Wann ich aach fer annere kä Aposchdel bin, bin ich’s doch wenichdens fer eich. Ihr sinn nämlich es Siechel vu’meim Dienscht als Aposchdel, weil ner em Herr geheere.

3 Dene, wo iwer mir zu Gericht hugge, sahn ich das do zu meiner Verdeidichung: 4 Ha’mir net e Recht uf Esse un Dringge? 5 Un ha’mer net es Recht, fer e glaiwichi Fra se heirade u’metsenemme, wa’mer unnerwäächs sinn?a Das mache die annere Aposchdele un em Herr sei Brieder un de Kephas doch aach! 6 Oder sinn de Barnabas un ich die änziche, wo schaffe misse, fer ihr Läwensunnerhalt se verdiene? 7 Wer macht schun Milidärdienscht uf sei eichene Koschde? Wer planzt e Weinberch an un esst net vun seiner Frucht? Oder wer fiehrt e Herd uf die Wäd un drinkt net vun der Milch, wo die Diere gewe?

9:5a Wärtlich: fer e Schweschder als Fra do erumsefiehre?

8 Sahn ich das do nur vu’me menschliche Standpunkt aus? Oder saht’s Gesetz das net aach? 9 Jo, im Gesetz vum Mose steht geschrieb: Leh eme Ochs, wo’s Kore drescht, kä Maulkorb an! Kimmert sich Gott do villeicht um die Ochse, 10 oder saht er das in de Hauptsach wäh uns? Wäh uns is das doch ufgeschrieb wor! Der, wo zaggert, un der, wo drescht, soll nämlich dodruf hoffe, dass er emo Andäl an dem krieht, wo er druf hofft. 11 Mir hann unner eich de geischtliche Some ausgesät. Is es’enn do zu vil verlangt, wa’mer vun eich e maderieller Erdraach ernde?

12 Wann annere das Recht hann, fer ebbes vun eich se kriehn, sollde mir das doch noch vil meh hann! Mir hann awer vun dem Recht kä Gebrauch gemacht. Mir nemme im Gähedäl liewer jedi Schwierichkät uf uns, fer der gutt Nohricht, wo iwer Chrischdus schwätzt, kä Hinnernis in de Wääch se lehe.

13 Die, wo im Tembel Dienscht dun, kriehn ihr Esse vum Tembel, un die, wo am Aldar diene, kriehn e Däl vun dem, wo uf em Aldar geopfert werd. Das wisse ner doch, oder net? 14 Genauso hat de Herr aach angeordnet, dass die, wo die gutt Nohricht preddiche, ihr Läwensunnerhalt met de gutt Nohricht verdiene solle.

15 Ich hann awer vun all dene Rechde kä Gebrauch gemacht. Ich schreiwe das do aach net, dass es met mer so gehall werre soll. Liewer dät ich sterwe, als wie mer mei Ruhm vun jemand ewegnemme se losse. 16 Wann ich die gutt Nohricht preddiche, is das fer mich kä Grund, fer stolz dodruf se sinn. Ich bin nämlich dodezu verflicht! Awer weh mir, wann ich die gutt Nohricht net preddiche! 17 Wann ich se freiwillich preddiche, kann ich e Lohn defor erwarde. Wann ich se awer net freiwillich preddiche, dann is mer e Dienscht als Verwalder anvertraut wor. 18 Aus was besteht also jetz mei Lohn? Er besteht dodraus, dass ich beim Preddiche die gutt Nohricht [vun Chrischdus] anbiede, ohne dass fer jemand Koschde entstehn, un dass ich vu’meim Recht als Preddicher vun de gutt Nohricht kä Gebrauch mache.

De Paulus setzt sich in, ohne Kompromisse se mache

19 Ich bin zwar unabhängich vun all de Mensche, awer ich ha’mich trotzdem jedem zum Sklave gemacht, dass ich umso meh Mensche gewinne kann. 20 Fer die Judde bin ich wie e Judd wor, dass ich die Judde gewinne kann. Fer die, wo em jidische Gesetz unnerstehn,a bin ich wie äner wor, wo dem Gesetz aach unnersteht, dass ich die gewinne kann, wo em jidische Gesetz unnerstehn. 21 Fer die, wo’s jidische Gesetz net hann, bin ich wie äner wor, wo das Gesetz aach net hat, dass ich die gewinne kann, wo’s jidische Gesetz net hann. In Wirklichkät bin ich awer vor Gott net ohne Gesetz. Ich bin im Gähedäl dem Gesetz unnerworf, wo vun Chrischdus gebb wor is. 22 Fer die Schwache bin ich wie e Schwacher wor, dass ich die Schwache gewinne kann. Ich bin jedem alles wor, dass ich uf jedi Art un Weis e paar Leit redde kann. 23 Wäh de gutt Nohricht mach ich das, dass ich mei Andäl an ihre Seechnunge kriehn.

9:20a Dodemet sinn entweder Judde gemännt (also dieselwe Grupp wie in Vers 20a) oder Judde un Mensche aus de annere Välger, wo sich noh’m Gesetz vum Mose richde oder nur Mensche aus de annere Välger, wo sich noh’m Mose seim Gesetz richde.

Die Diziplin vun de Athlede

24 Ihr wisse doch sicher, dass die Leit, wo im Stadion bei’me Wettrenne metmache, allegar lafe, dass awer nur äner de Siechespreis krieht. Lafen so, dass ihr ne kriehn! 25 Jeder, wo bei’me Wettkampf metmacht, unnerwerft sich in allem erer streng Selbschtdisziplin. Die Athlede mache’s, fer e vergänglichi Krona se kriehn. Mir mache’s awer, fer e unvergänglichi Kron se kriehn. 26 Ich mache also beim Wettlaf met, awer net wie äner, wo’s Ziel aus de Aue verliert. Ich boxe, awer net wie äner, wo in die Luft schlaht. 27 Im Gähedäl! Ich bezwinge mei Leib un mache ne zu meim Sklave, dass ich net de annere Leit die gutt Nohricht preddiche un selwer disqualifiziert werre.

9:25a Anfangs war so e Kron e Lorbeerkranz, späder sinn die Krone aus Fichdezweiche gemacht wor.

10

Israel is e warnendes Beispiel fer uns

1 Ihr liewe Geschwischder! Ich will, dass ner eich dodriwer im Klare sinn, dass unser Vorfahre allegar unner rer Wolk ware,a wie se aus Ägypde gezoh sinn. Se sinn allegar durch’s Meer gangb 2 un sinn in der Wolk un im Meer allegar uf de Mose gedaft wor. 3 Se hann allegar esselwe geischtliche Esse gessc 4 un hann allegar esselwe geischtliche Wasser gedrunk. Aus dem geischtliche Felse, wo met ne gang is, hann se nämlich gedrunk, un der Felse war Chrischdus.d 5 Awer an de Meischde vun’e hat Gott kä Gefalle gehat. Deshalb sinn se in de Wiescht umkomm.

10:1a De Paulus spielt an do der Stell uf die Wolgesail an, wo’s Volk Israel durch die Wiescht gefiehrt hat, wie’s aus Ägypde ausgezoh war (vgl. 2Mo 13,21-22).

10:1b Es Rode Meer bzw. Schilfmeer. Das hat sich gedält gehat, so dass es Volk Israel met druggene Fieß dedurchziehe hat känne (vgl. 2Mo 14,22-29).

10:3c E Anspielung an das Manna, wo die ganz Zeit, wo’s Volk Israel durch die Wiescht gezoh is, vum Himmel gefall is (vgl. 2Mo 16,35).

10:4d Vgl. 2Mo 17,5-6; 4Mo 20,7-11. Das Bild, dass de geischtliche Felse metgang is, kommt vun do dene zwä Ereichnisse, wo sich ganz ähnlich sinn. Es hann awer 40 Johr dezwische geläh.

6 Das is awer bassiert, fer uns se illuschdriere, dass mer net noh dem, was bees is, verlange solle, so wie unser Vorfahre denoh verlangt hann. 7 Werren aach kä Gätzediener, wie’s e paar vun ihne wor sinn. Es steht nämlich geschrieb: Es Volk hat sich hingehuckt, fer se esse un se dringge. Dann is es ufgestann, fer sich se vergnieche. 8 Wolle mer aach net hure, wie e paar vun ihne gehurt hann un deshalb a’me änziche Daach 23.000 Mensche umkomm sinn. 9 Wolle mer Chrischdus net erausfordere, wie’s aach e paar vun ihne gemacht hann un dann vun Schlange umgebrung wor sinn. 10 Meggeren net, wie aach e paar vun ihne gemeggert hann. Der Dodesengel hat se allegar umgebrung!

11 Do die Sache, wo unsere Vorfahre zugestoßt sinn, diene allegar als Illuschtration. Se sinn ufgeschrieb wor, fer uns se warne, uns, wo’s Enn vun de Zeitalder erreicht hat. 12 Deshalb: Wer männt, er dät sicher stehn, soll ufbasse, dass er net fallt! 13 Bis jetz ware ner nur Versuchunge ausgesetzt, wo menschlich sinn. Gott is awer trei! Der losst net zu, dass ner iwer das enaus versucht werre, was ner aushalle känne. Im Gähedäl! Met de Versuchung schafft er aach de Auswääch, dass ner se durchstehn känne.

Es Naachtmohl un de Gätzedienscht

14 Lossen also die Finger vum Gätzedienscht eweg,a ihr Liewe! 15 Ich schwätze doch met Leit, wo insichdich sinn. Beurdälen selwer, was ich sahn! 16 Is’enn der geseechende Kelch, wo mer Gott dangge defor sahn, net die Gemänschaft met Chrischdus seim Blut? Is das Brot, wo mer breche, net die Gemänschaft met Chrischdus seim Leib? 17 Es is nur e änziches Brot do. Deshalb si’mer allegar e änzicher Leib, aach wa’mer vil Leit sinn. Mir hann nämlich allegar an dem äne Brot Andäl. 18 Guggen eich doch nur emo es Volk Israel im nationale Sinn an! Stehn net die Leit, wo’s Opferflääsch esse, in de Gemänschaft me’m Opferaldar?

10:14a Wärtlich: Flichden also vor’m Gätzedienscht.

19 Was will ich’enn jetz dodemet sahn? Dass e Gätzebild irjend e Bedeidung hat? Oder dass das Flääsch, wo de Gätze geopfert werd, ebbes bedeide dut? 20 Wohl kaum! Ich will dodemet sahn: Was die Mensche, wo Gott net kenne, opfere, das opfere se de Dämone un net Gott! Ich will awer net, dass ner met de Dämone Gemänschaft hann! 21 Ihr känne net aus em Herr seim Kelch un aus de Dämone ihrm Kelch dringge. Ihr känne aach net am Herr seim Disch un an de Dämone ihrm Disch Andäl hann. 22 Oder wolle mer de Herr reize, fer eifersichdich se werre? Si’mir villeicht stärger wie er?

Nemmen Ricksicht uf’s Gewisse vun de annere Leit!

23 „Mir is alles erlabt“, sahn’er. Kann sinn, awer es is net alles nitzlich! Nadierlich: Alles is mir erlabt, awer es baut net alles uf! 24 Nimand soll sei eichener Vordäl suche! Jeder soll awer dene vun de annere suche!

25 Essen alles, was uf em Flääschmarkt verkaf werd, un forschen net noh, wo’s herkommt! Machen eich kä Gewisse! 26 Em Herr geheert nämlich die Erd un alles, was uf er läbt.

27 Essen alles, was eich vorgesetzt werd, wann eich jemand vun de Unglaiwiche zu’me Esse inlade duta un ihr wolle dort hingehn! Forschen net noh, wo’s herkommt, un machen eich kä Gewisse! 28 Wann awer jemand zu eich saht: „Das do is Flääsch, wo de Gätze geopfert wor is“, dann essen’s net! Lossen’s wäh dem stehn, wo eich dodruf hingewies hat, un wäh seim Gewisse. [Em Herr geheert nämlich die Erd un alles, was uf er läbt. ] 29 Ich schwätze do vum Gewisse vun der anner Person un net vun deim eichene Gewisse. Fer was sollt’s Gewisse vu’me annere aach schun Richder iwer mei Freihät sinn? 30 Ich sahn Gott doch dangge fer mei Esse. Fer was sollt ich’enn dann fer das kridisiert werre, wo ich dangge defor sahn?

10:27a Bei sich dehämm, net i’me Gätzetembel (vgl. dodezu die Siduation in Kabidel 8,10).

31 Ob ner jetz also esse oder dringge oder sunscht ebbes mache – machen alles, fer Gott se ehre! 32 Gewen de Judde, de Grieche un aach Gott seiner Gemän kä Anloss, fer eich ebbes vorsewerfe! 33 Machen’s so wie ich: Ich versuche, fer jedem in jedem Stick se gefalle. Ich suche net mei eichener Vordäl. Ich suche im Gähedäl dene vun vil Leit, dass’e gerett werre.

11

1 Machen noh, was ich eich vorgeläbt hann, genauso wie ich das nohmache, was uns Chrischdus vorgeläbt hat!

DE PAULUS SCHREIBT IWER’S VERHALLE IM GODDESDIENSCHT UN IWER’S NAACHTMOHL: 11,2-34

Wie sich die Weibsleit im Goddesdienscht verhalle solle

2 [Ihr liewe Geschwischder!] Ich lowe eich, dass ner in jedem Stick a’mich dengge un dass ner an de Iwerliwerunge so feschthalle, wie ich se eich weidergebb hann.

3 Ich will awer, dass ner wisse: Jeder Mann hat Chrischdus als Haupt iwer sich, die Fra hat ihr Mann als Haupt iwer sich, un Chrischdus hat Gott als Haupt iwer sich. 4 Jeder Mann, wo bät oder prophedisch schwätzt un ebbes uf em Kopp hat, entehrt dene, wo sei Haupt is. 5 Un jedi Fra, wo bät oder prophedisch schwätzt un nix uf em Kopp hat, entehrt dene, wo ihr Haupt is. Das is nämlich nix anneres, als wie wann se kahl geschärt wär.a 6 Wann e Fra nix uf em Kopp anhann will, soll se sich doch gleich die Hoor abschneide losse! Wann’s awer fer e Fra entehrend is, wann se sich die Hoor abschneide oder sich kahl schäre losst, soll se ebbes uf em Kopp anhann!

11:5a Wa’mer e Fra zu der Zeit hat wolle entehre, hat mer se kahl geschärt.

7 De Mann darf awer nix uf em Kopp anhann. Der spichelt nämlich Gott sei Bild un Gott sei Ehr wider. Die Fra spichelt awer em Mann sei Ehr wider. 8 Gott hat die Fra nämlich aus em Mann gemacht un net de Mann aus de Fra. 9 Er hat die Fra aach fer de Mann erschaff un net de Mann fer die Fra. 10 Aus dem Grund un wäh de Engel soll die Fra es Zääche vun ihrer Vollmacht uf em Kopp anhann.a 11 Noh der Ordnung, wo vum Herr gebb wor is,b gebt’s awer de Mann net ohne die Fra un die Fra net ohne de Mann. 12 Wie die Fra nämlich vum Mann stammt, so kommt de Mann durch die Fra uf die Welt. Allezwä stamme se awer vun Gott.

11:10a Das is villeicht e Hinweis dodruf, dass die Engel im Goddesdienscht do sinn un dodriwer wache, dass die Ordnunge, wo Gott gebb hat, ingehall werre. Manche Ausleher dengge aach an menschliche „Botschafder“ (was das griechische Wort fer „Engel“ aach bedeide kann), wo im Ufdraach vun Regierungskräse an chrischtliche Versammlunge dälnemme, fer dodriwer se berichde, wie se abgelaf sinn. Noch annere Ausleher dengge an Engel, wo gefall sinn un wo sich die Fra devor schitze muss.

11:11b Wärtlich: Im Herr.

13 Beurdälen selwer bei eich: Geheert sich das, dass e Fra zu Gott bäde dut, ohne ebbes uf em Kopp se hann? 14 Oder bringt eich net schun die Nadur bei, dass es fer e Mann e Schann is, wann er lange Hoor hat, 15 un dass es fer e Fra e Ehr is, wann se se so hat? Gott hat de Fra die lange Hoor nämlich als Umhang gebb. 16 Wann’s awer jemand wäh do der Froh zu’me Streit komme losse will, soll der wisse: Mir prakdiziere nix anneres, un die Gemäne, wo Gott geheere, aach net!

Wie’s Naachtmohl gefeiert werre soll

17 Wann ich awer grad schun emo debei bin, fer Anweisunge se gewe: Ich kann’s net lowe, dass ner nemmeh zu eierm Nutze sesammekomme. Ihr komme im Gähedäl zu eierm Schade sesamme. 18 Als eerschdes heer ich nämlich, dass es bei eich Spaldunge gebt, wann’er als Gemän sesammekomme. Zum Däl glaw ich das aach! 19 Es muss nämlich zu Sondergrubbe bei eich komme, dass erkennbar werd, wer vun eich echt is. 20 Wann’er sesammekomme, feiere ner in Wirklichkät gar net das Naachtmohl, wo vum Herr ingesetzt wor is. 21 Kaum dass ner am Disch hugge, esst nämlich jeder schun sei eichene Sache.a Dann hat der äne noch Hunger un der annere schun iwer de Durscht gedrunk. 22 Hann’er dann kä Haiser, wo ner esse un dringge känne? Oder dun’er Gott sei Gemän verachde un stelle die bloß, wo nix hann? Was soll ich eich’enn jetz sahn? Soll ich eich lowe? In do dem Fall kann ich eich net lowe!

11:21a In de eerscht Zeit hann die Chrischde sogenannde Liewesmolzeide gehat. Jeder hat vun dehämm ebbes fer se esse metgebrung, was er fer all zur Verfiechung gestellt hat. Bei so erer Liewesmolzeit is dann aach es Naachtmohl gefeiert wor. In Korinth hat jeder nur das gess, was er selwer metgebrung hott.

23 De Herr hat mer nämlich anvertraut, was ich aach an eich weidergebb hann: In der Naacht, wo de Herr Jesus verrot wor is, hat er Brot genumm 24 un hat Gott dangge defor gesaht. Dann hat er’s durchgebroch un hat gesaht: „[Nemmen un essen das!] Das is mei Leib, wo fer eich gebroch werd. Machen das, fer eich a’mich se erinnere.“ 25 Genauso hat er noh’m Esse aach de Kelch genumm un hat gesaht: „Do der Kelch is de neie Bund. Der werd met meim Blut besiechelt. Machen das, so oft wie ner aus do dem Kelch dringge, fer eich a’mich se erinnere.“ 26 So oft wie ner nämlich do das Brot esse un aus do dem Kelch dringge, dun’er verkinniche, dass de Herr gestorb is, bis er widerkommt.

27 Wer also unwirdicha vun do dem Brot esst oder aus em Herr seim Kelch drinkt, macht sich schullich am Leib un am Blut vum Herr. 28 Jeder soll sich awer selwer priefe. Eerscht dann soll er vun do dem Brot esse un aus do dem Kelch dringge. 29 Wer nämlich unwirdich devun esst un drinkt, zieht dodemet selwer es Gericht uf sich, weil er em Herr sei Leib net richdich beurdält. 30 Deshalb sinn bei eich aach e Haufe Leit schwach un krank, un e ganzi Reih is schun gestorb. 31 Wa’mer uns nämlich selwer priefe däde, däde mer net gericht werre. 32 Wann uns de Herr awer richde dut, erzieht er uns, dass mer net sesamme met de Welt verurdält werre.

11:27a Dodemet männt de Paulus die Zustänn, wo in de Verse 20 bis 22 beschrieb sinn.

33 Also, mei liewe Geschwischder: Warden ufenanner, wann’er sesammekomme, fer se esse! 34 Wann awer jemand wirklich Hunger hat, soll er schun dehämm ebbes esse, dass ner net es Gericht uf eich ziehe, wann’er eich versammele.

De Rescht dun ich ordne, wann ich komme.

12

DE PAULUS GEBT UNNERRICHT IWER DIE FÄHICHKÄDE, WO VUM HEILICHE GEISCHT GESCHENKT WERRE: 12,1-14,40

Gott gebt jedem sei besunnere Fähichkäde

1 Komme mer jetz zu dene Fähichkäde, wo vum Heiliche Geischt geschenkt werre.a Ich will eich dodriwer net im Unklare losse, ihr liewe Geschwischder. 2 Ihr wisse doch: Frieher hann’er Gott net gekennt, un ihr hann eich dodezu verläde u’metreiße gelosst, fer stumme Gätze ansebäde. 3 Deshalb loss ich eich wisse: Nimand, wo in de Kraft vun Gott seim Geischt schwätzt, saht: „De Jesus soll verflucht sinn!“, un nimand kann sahn: „De Jesus is de Herr!“, wann er net in de Kraft vum Heiliche Geischt schwätzt!

12:1a Vgl. die Fußnot zu Kabidel 7,1.

4 Es gebt verschiedene Fähichkäde, awer än un deselwe Geischt dut se ausdäle. 5 Es gebt verschiedene Dienschde, awer än un deselwe Herr dut de Ufdraach dodezu gewe. 6 Un es gebt verschiedene Kraftwirgunge, awer es is än un deselwe Gott, wo alles in jedem bewirkt. 7 Bei jedem offebart sich de Heiliche Geischt so, dass es all de annere zugutt kommt. 8 De Heiliche Geischt gebt dem äne die Fähichkät, fer Weishät metsedäle, un deselwe Geischt gebt eme annere die Fähichkät, fer Erkenntnis se vermiddele. 9 Deselwe Geischt gebt dem äne e mudicher Glawe, un deselwe Geischt gebt eme annere Fähichkäde, fer die Krangge gesund se mache. 10 Er gebt dem äne die Kraft, fer Wunner se dun un dut e annerer befähiche, fer prophedisch se schwätze. Er gebt dem äne die Fähichkät, fer se unnerschäde, ob wirklich de Heiliche Geischt am Werk is oder e annerer Geischt, un er gebt eme annere die Fähichkät, fer verschiedene Sorde Sproochea se schwätze. Noch eme annere gebt er die Fähichkät, fer die Sprooche ausselehe. 11 Das alles wirkt än un deselwe Geischt, wo jedem sei perseenliche Fähichkäde so zudält, wie er will.

12:10a Oder: Zunge. Analooch am Enn vun dem Vers: die Zunge ausselehe. Analooch in de Verse 28 un 30.

Äner Leib, awer e Haufe Kärberdäle

12 De menschliche Leib is e Änhät un besteht doch aus eme Haufe Kärberdäle. Awer die Däle vun dem äne Leib, obwohl se vil sinn, bilde allegar dene äne Leib. Genauso is es aach met Chrischdus. 13 Mir sinn nämlich allegar ina äm Geischt zu äm Leib gedaft wor, ganz egal, ob mer Judde, Grieche, Sklave oder freie Mensche sinn. Gott hat uns allegar in äm Geischt gedränkt.

12:13a Oder: met.

14 De Leib besteht also aus eme Haufe Däle un net nur aus äm Kärberdäl. 15 Angenumm, de Fuß dät sahn: „Ich geheere net zum Leib, weil ich kä Hand bin.“ Geheert er deshalb villeicht net zum Leib? 16 Un angenumm, es Ohr dät sahn: „Ich geheere net zum Leib, weil ich kä Au bin.“ Geheert’s deshalb villeicht net zum Leib? 17 Wo dät’enn es Geheer bleiwe, wann de ganze Leib nur e Au wär? Un wo dät de Geruchssinn bleiwe, wann er nur e Ohr wär? 18 In Wirklichkät hat Gott jeder änzelne Kärberdäl so in de Leib ingesetzt, wie er’s gewollt hat. 19 Wo dät’enn de Leib bleiwe, wann alles nur e änzicher Däl wär? 20 Es gebt also wirklich e Haufe Kärberdäle, awer nur äner Leib. 21 Es Au kann net zu de Hand sahn: „Ich brauch dich net!“, un de Kopp kann net zu de Fieß sahn: „Ich brauch eich net!“ 22 Im Gähedäl: Grad die Kärberdäle, wo die schwächere se sinn scheine, känne mer net entbehre! 23 Mir erweise aach dene Däle am Leib, wo mer fer wenicher ehrewert halle, umso meh Ehr, un unsere wenicher anstänniche Däle komme mer met eme umso greßere Anstand entgäh. 24 Unser anstänniche brauche das net.

Gott hat awer de Leib so sesammegesetzt, dass er dem Däl, wo’s needich hat, umso meh Ehr zukomme gelosst hat. 25 Er will, dass die Däle gleichmäßich fernanner sorje un net, dass es im Leib zu erer Spaldung kommt. 26 Wann irjend e Däl Schweres durchmache muss, mache all die annere Däle aach Schweres met durch, un wann irjend e Däl geehrt werd, freie sich all die annere Däle aach met.

27 Ihr sinn Chrischdus sei Leib, un jeder änzelne is e Däl devun. 28 Gott hat in de Gemän als eerschdes Aposchdele ingesetzt, als zwäddes Prophede, als driddes Lehrer, dann sone, wo Wunner dun känne, dann Leit met Fähichkäde, fer die Krangge gesund se mache, fer se helfe, fer se fiehre un fer in fremde Sprooche se schwätze. 29 Is jeder e Aposchdel? Is jeder e Prophet? Is jeder e Lehrer? Kann jeder Wunner dun? 30 Hat jeder Fähichkäde, fer die Krangge gesund se mache? Schwätzt jeder in fremde Sprooche? Kann jeder die Sprooche auslehe? 31 Strewen awer noh de bessere Fähichkäde!

Die Lieb

Ich weise eich jetz noch e Wääch, wo weit dodriwer enausfiehrt:

13

1 Angenumm, ich dät in menschliche Sproochea

13:1a Oder: Zunge, analooch im selwe Vers: Zunge vun de Engel un analooch in Vers 8.

un in de Sprooche vun de Engel schwätze.
Wann ich awer kä Lieb hätt,
wär ich wie e Gong, wo drehnt,
oder wie e Zimbel, wo Krach macht.
2 Angenumm, ich kännt prophedisch schwätze
un dät jedes Geheimnis wisse
un hätt die ganz Erkenntnis,
un angenumm, ich hätt so e großer Glawe,
dass ich Berche dodemet versetze kännt.
Wann ich awer kä Lieb hätt,
wär ich nix.
3 Un angenumm, ich dät alles verdäle, was ich hann,
un dät mei Leib hergewe, fer verbrennt se werre.
Wann ich kä Lieb hätt, dät mer das nix nutze.

4 Die Lieb is gedullich un männt’s gutt!
Die Lieb is net neidisch!
Die Lieb gebt net an un spielt sich net uf!
5 Se benemmt sich net unanstännich
un sucht net ihr eichener Vordäl!
Se losst sich net verbiddere
un draht Beeses net noh!
6 Se freit sich net iwer die Ungerechdichkät.
Se freit sich awer iwer die Wohrhät!
7 Se verdraht alles un glabt alles!
Se hofft alles un steht alles durch!

8 Die Lieb heert nie uf!
Prophedisches Schwätze hat emo e Enn,
Sprooche heere emo uf,
un Erkenntnis dut vergehn.
9 Unser Erkenne is nämlich bruchstickhaft,
un unser prophedisches Schwätze is bruchstickhaft.
10 Awer wann emo kommt, was vollkomme is,
heert das, was bruchstickhaft is, uf.
11 Wie ich e Kind war,
hann ich wie e Kind geschwätzt
un hann wie e Kind gedenkt un wie e Kind geurdält.
Wie ich awer e Mann wor bin,
hann ich eweggedun, was kinnisch is.
12 Mir siehn jetz durch e Spichel in e Rätsel.
Dann awer krieh’mer alles direkt zu Gesicht.
Jetz is mei Erkenne bruchstickhaft,
dann awer erkenn ich alles durch un durch,
genauso wie mich Gott durch un durch kennt.

13 Was jetz also bleibt, sinn do die drei Sache:
de Glawe, die Hoffnung un die Lieb.
Am Greeschde vun’e is awer die Lieb.

14

Wie mer met Fähichkäde, wo vum Heiliche Geischt geschenkt werre, umgehn soll

1 Strewen noh de Lieb, un bemiehen eich eifrich um die Fähichkäde, wo vum Heiliche Geischt geschenkt werre, besunnerscht awer um die vum prophedische Schwätze! 2 Wer in fremde Sproochea schwätzt, schwätzt met Gott un net met de Mensche. Es versteht ne nämlich nimand. Er schwätzt awer in de Kraft vum Heiliche Geischt Geheimnisse aus. 3 Wer awer prophedisch schwätzt, schwätzt met de Mensche: Er baut se uf un dut se ermahne un treeschde. 4 Wer in erer fremd Sprooch schwätzt, erbaut sich selwer. Wer awer prophedisch schwätzt, baut die Gemän uf. 5 Ich wollt, ihr däde allegar in fremde Sprooche schwätze. Noch liewer wär mer’s awer, wann’er prophedisch schwätze däde. Wer nämlich prophedisch schwätzt, is greßer wie der, wo in fremde Sprooche schwätzt, außer wann iwersetztb werd, was er saht. Dann baut aach der die Gemän uf.

14:2a Oder: in Zunge. Analooch im gesamde Kabidel.

14:5b Oder: ausgeleht.

6 Angenumm, ihr liewe Geschwischder, ich dät bei eich komme un dät in fremde Sprooche schwätze. Was dät ich’enn eich do nutze, wann ich eich kä Offebarung, kä Erkenntnis, kä Prophedie un kä Lehr bringe dät? Nix! 7 Genauso is es aach bei läblose Inschtrumende, wo e Ton vun sich gewe, zum Beispiel bei erer Fleet oder bei erer Harf. Wie ka’mer dann erkenne, was uf de Fleet oder uf de Harf gespielt werd, wann se kä Teen gewe, wo sich deitlich unnerschäde? 8 Un wer macht sich berät, fer se kämpfe, wann die Posaun kä deitliches Singnal gebt? 9 Bei eich is es genauso. Wie ka’mer verstehn, was ner sahn, wann’er in erer fremd Sprooch schwätze un kä verständliches Wort erausbringe? Eier Worde verhalle dann im Wind! 10 Es gebt wer wäß wiffel Sprooche uf de Welt, un käni vun’e is ohne Bedeidung. 11 Wann ich awer die Bedeidung vun der Sprooch net kenne, bin ich fer dene, wo schwätzt, e Fremder, un er is e Fremder fer mich. 12 Genauso is es aach bei eich: Wann’er schun so eifrich uf Fähichkäde aus sinn, wo vum Heiliche Geischt geschenkt werre, dann strewen aach denoh, dass ner genunk dodevun hann un dass die Gemän dodedurch ufgebaut werd.

13 Deshalb soll jemand, wo in erer fremd Sprooch schwätzt, aach dodrum bäde, dass er auslehe kann, was er saht. 14 Wann ich nämlich in erer fremd Sprooch bäde, dut zwar mei Geischt bäde, awer mei Verstand is net produkdiv. 15 Was soll ich also mache? Ich will met meim Geischt bäde, un ich will met meim Verstand bäde. Ich will met meim Geischt singe, un ich will met meim Verstand singe. 16 Angenumm, du duscht Gott nur met deim Geischt lowe. Wie soll’enn do der, wo debeisteht un nix versteht, uf dei Dankgebät hin „amen“ sahn? Der wäß doch gar net, was du sahscht! 17 Du sahscht Gott zweifellos uf e guddi Art un Weis dangge, awer e annerer werd dodedurch net ufgebaut.

18 Ich sah’meim Gott dangge, dass ich meh in fremde Sprooche schwätze wie ihr allegar. 19 In de Gemän will ich awer liewer finnef Worde met meim Verstand schwätze, fer aach die annere se unnerweise, als wie 10.000 Worde in erer fremd Sprooch!

20 Ihr liewe Geschwischder! Werren kä Kinner in eierm Dengge! Wann’s um’s Beese geht, solle ner wie kläne Kinner sinn, awer in eierm Dengge misse ner Erwachsene werre. 21 Im Gesetz steht geschrieb:

Ich schwätze emo in fremde Sprooche
un durch de Mund vun Fremde zu do dem Volk,
awer aach so heere se net uf mich, saht de Herr.

22 Demnoh sinn die Sprooche e Zääche fer die, wo net glawe un net fer die Glaiwiche. Es prophedische Schwätze is awer e Zääche fer die Glaiwiche un net fer die, wo net glawe. 23 Angenumm, die ganz Gemän dät sesammekomme un jeder dät in fremde Sprooche schwätze. Wann dann Leit, wo nei sinn oder net glawe, erinkomme, däde die doch sahn: „Ihr hann se nemmeh all!“, oder net? 24 Awer angenumm, jeder dät prophedisch schwätze. Wann dann jemand, wo net glabt oder nei is, erinkommt, dät der vun jedem iwerfiehrt un vun jedem beurdält werre. 25 Un so dät ans Licht komme, was in seim Herz versteggelt is. So dät er dann aach niderfalle un Gott anbäde un bekenne: „Wirklich, Gott is bei eich!“

Reechele fer de Goddesdienscht

26 Wie is es dann jetz, ihr liewe Geschwischder? Wann’er sesammekomme, hat jeder [vun eich] ebbes beisedrahn: Äner hat e Psalm un e annerer e Belehrung. Äner schwätzt in erer fremd Sprooch, e annerer hat e Offebarung un noch e annerer e Auslehung. Alles soll dezu diene, dass die Gemän ufgebaut werd! 27 Wann in erer fremd Sprooch geschwätzt werd, solle’s zwä oder heegschdens drei Leit mache, awer de Reih noh, un äner soll auslehe, was gesaht werd. 28 Wann awer kä Ausleher do is, soll der, wo in erer fremd Sprooch schwätze will, in de Gemän still sinn. Fer sich selwer un fer Gott kann er ruhich schwätze.

29 Prophede solle zwä oder drei zu Wort komme, un die annere solle beurdäle, was die Prophede sahn. 30 Der eerschde soll awer still sinn, wann Gott eme annere, wo do huckt, ebbes offebart. 31 Ihr känne allegar äner noh’m annere prophedisch schwätze. Dann känne sich die Leit allegar ebbes aneichne, un se werre allegar ermahnt. 32 Wer prophedisch schwätzt, hat sich nämlich selwer in de Gewalt.a 33 Gott will nämlich Friede un kä Unordnung.

14:32a Wärtlich: Die Geischder vun de Prophede sinn de Prophede nämlich unnerdan.

Wie in all de Gemäne vun Mensche, wo heilich sinn, 34 solle sich eier Weibsleit aach in eiere Versammlunge ruhich verhalle. Es is ne net erlabt fer se schwätze. Se solle sich im Gähedäl unnerordne, wie’s aach es Gesetz verlangt. 35 Wann se ebbes wisse wolle, solle se dehämm ihr Mannsleit frohe. Es geheert sich nämlich net, dass Weibsleit in de Gemän schwätze.a 36 Oder is vun eich ausgang, was Gott gesaht hat? Oder hat’s nur eich erreicht?

14:34-35a Wahrscheinlich sinn die Verse 34 un 35 vum Thema vum prophedische Schwätze her se verstehn. Das Thema dut nämlich de greßere Sesammehang bilde (vgl. Verse 29-33a un 37-40). Die Verse 29a un b stelle demnoh zwä allgemäne Reechele uf, wo im Anschluss verdeitlicht werre (VV. 30-33a bzw. 33b-35). Die Anweisung, dass sich die Weibsleit still verhalle solle, is dann so se deide, dass’e sich net an de Beurdälung vun prophedische Botschafde bedäliche solle. Annere Ausleher siehn in dene Verse e Lehrverbott (vgl. 1Tim 2,12), annere es Unnersahn vun Geschwätzichkät, un noch annere e dodales Verbott fer se schwätze. Im letschde Fall is awer uf Kabidel 11,5 hinseweise.

37 Wann jemand männt, er wär e Prophet oder me’m Heiliche Geischt erfillt, dann soll der erkenne: Was ich eich schreiwe, sinn Sache, wo de Herr gebott hat. 38 Wer awer missachde will, was ich eich schreiwe, soll’s halt missachde!

39 Also, ihr liewe Geschwischder: Strewen noh der Fähichkät, fer prophedisch schwätze se känne, un hinneren nimand dran, fer in fremde Sprooche se schwätze! 40 Lossen alles anstännich un geordnet zugehn!

15

DE PAULUS HANNELT DIE UFERSTEHUNG VUN DE DODE AB: 15,1-58

Chrischdus is uferstann!

1 Ihr liewe Geschwischder! Ich erinnere eich an die gutt Nohricht, wo ich eich gepreddicht hann. Ihr hann se angenumm, un se is die Grundlaach, wo ner druf stehn. 2 Durch die gutt Nohricht werre aach ihr gerett, wann’er an der Botschaft, wo ich eich verkinnicht hann, feschthalle. Ansunschde wäre ner fer nix zum Glawe komm. 3 Ich hann eich vor allem iwerliwert, was ich aach anvertraut krieht hann: Chrischdus is fer unser Sinde gestorb, so wie’s die Heilich Schrift angekinnicht hat. 4 Er is begrab wor, un er is am dridde Daach wider ufgestann, so wie’s die Heilich Schrift angekinnicht hat. 5 Em Kephas is er erschien un dann de zwällef Aposchdele. 6 Dodenoh is er meh wie 500 Geschwischder uf ämo erschien. Vun dene läwe die meischde noch, e paar sinn awer schun gestorb. 7 Dann is er em Jakobusa erschien un späder sämtliche Aposchdele. 8 Als letschdem vun’e all is er aach mir erschien, wo ich sosesahn e Fählgeburt bin.

15:7a De Verfasser vum Jakobusbrief, e leiblicher Bruder vum Jesus.

9 Ich bin nämlich de klänschde vun de Aposchdele. Ich bin’s net wert, fer Aposchdel genennt se werre, weil ich Gott sei Gemän verfolcht hann. 10 Awer Gott war gnädich! Er hat aus mir gemacht, was ich bin, un sei Gnad, wo er mir geschenkt hat, war net ohne Wirgung. Ich hann im Gähedäl vil meh geschafft wie all die annere Aposchdele, obwohl das Gott sei Gnad, wo bei mer is, war un net ich. 11 Es is also ganz egal, ob ich preddiche oder ob die annere Aposchdele preddiche: Das do is unser Botschaft, un das do sinn die Sache, wo ner geglabt hann.

Aach mir dun emo uferstehn!

12 Chrischdus werd also als der gepreddicht, wo vun de Dode uferstann is. Wie känne’nn do e paar vun eich behaupde: „Es gebt kä Uferstehung vun de Dode!“? 13 Wann’s kä Uferstehung vun de Dode gebt, is Chrischdus aach net uferstann. 14 Un wann Chrischdus net uferstann is, dann is das, was mer preddiche, sinnlos! Dann is aach eier Glawe sinnlos! 15 Mir stehn dann aach als Zeihe do, wo ebbes iwer Gott ausgesaht hann, was geloh is, weil mer im Widerspruch zu Gott versichert hann: „Er hat Chrischdus wider lewennich gemacht!“ Gott hat Chrischdus gar net lewennich gemacht, wann’s stimmt, dass die Dode net uferstehn. 16 Wann nämlich die Dode net uferstehn, is aach Chrischdus net uferstann. 17 Un wann Chrischdus net uferstann is, dann is das, was ner glawe, e Illusion. Dann läwe ner noch in eiere Sinde. 18 Dann sinn aach die verlor, wo im Glawe an Chrischdus gestorb sinn. 19 Wa’mer nur in do dem Läwe uf Chrischdus hoffe, si’mer vun all de Mensche die, wo am meischde se bedauere sinn!

20 Chrischdus is awer wirklich vun de Dode uferstann! Er is de Eerschde vun dene wor, wo gestorb sinn. 21 Weil nämlich de Dod durch e Mensch komm is, kommt aach die Uferstehung vun de Dode durch e Mensch. 22 So wie die Mensche nämlich wäh’m Adam allegar sterwe, werre se aach wäh Chrischdus allegar lewennich gemacht.

23 Jeder awer in de richdich Reihefolch: Chrischdus war als Eerschder an de Reih. Dann komme die dran, wo zu Chrischdus geheere, wann er widerkommt. 24 Dodenoh kommt’s Enn, wann er jedes Reich, jedi Gewalt un jedi Macht uf die Seit geschafft hat un wann er Gott, em Vadder, die Herrschaft iwergebt. 25 Er muss nämlich herrsche, bis Gotta sei Feinde allegar unner sei Fieß geleht hat. 26 De letschde Feind, wo uf die Seit geschafft werd, is de Dod. 27 Gott hat nämlich alles seiner Gewalt unnerworf. Wann die Heilich Schrift awer saht: „Alles is em unnerworf“, dann is klar: Gott, wo Chrischdus alles unnerworf hat, is ausgenumm. 28 Wann Chrischdus emo alles unnerworf is, unnerwerft aach er, de Sohn, sich selwer Gott, wo em alles unnerworf hat. Dann is Gott alles in allem.

15:25a Oder: bis er sich.

29 Was däde’nn sunscht die Leit mache, wo sich fer die Dode dafe losse?a Wann die Dode gar net uferstehn, wieso losse se sich’enn dann fer die Dode dafe? 30 Un fer was begewe aach mir uns Stunn fer Stunn in Gefahr? 31 Ich schweere bei dem, dass ihr mei Ruhm sinn, wo ich hann, weil ner Chrischdus Jesus, unserm Herr, geheere: Ich gugge em Dod Daach fer Daach ins Au! 32 Was hann ich’enn schun devun, wann ich in Ephesus nur aus menschliche Modive eraus gäh wilde Diere gekämpft hann?b Wann die Dode net uferstehn, wolle mer doch liewer esse un dringge! Morje si’mer nämlich dot. 33 Lossen eich net irr mache: „Schlechder Umgang verderbt gudde Sidde!“c 34 Werren doch emo richdich nichdere, un dun net sindiche! E paar vun eich kenne Gott nämlich net. Zu eierer Schann muss ich das sahn!

15:29a Wie do die Daf vor sich gang is un was se hat solle bewirge, ka’mer nemmeh feschtstelle. Manche Ausleher nemme an, dass sich e paar Chrischde in Korinth anstell vun Mensche dafe gelosst hann, wo zum Glawe an Chrischdus komm ware, dann awer gestorb sinn, noch eeb se gedaft ware. Uf so e Stellverträderdaf, wo em neiteschdamentliche Dafverständnis widerspreche dät, dät de Paulus nur hinweise, fer dene, wo behaupde, es dät kä Uferstehung gewe, e Selbschtwiderspruch nohseweise. Annere Ausleher dengge im Anschluss an Markus 10,39 un Lukas 12,50 an die Leidensdaf, also an de Märdyrerdod, wo e Chrischt demet in die Schar vun dene Glaiwiche ufgenumm werd, wo schun gestorb sinn.

15:32b De Paulus männt das wahrscheinlich im iwerdrahne Sinn. Als jemand, wo’s reemische Birjerrecht hott, hat er net zu’me Kampf in erer Arena verurdält werre känne.

15:33c De Paulus zidiert do de griechische Dichder Menander (4. bis 3. Johrhunnert v. Chr.).

Was for e Leib ha’mir emo?

35 Jetz froht villeicht jemand: „Wie dun’enn die Dode emo uferstehn? U’met was for’me Leib komme se serick?“ 36 Was for e unsinnichi Froh! Was du säscht, werd net lewennich, wann’s net vorher sterbt! 37 Un was du säe duscht, is net der Leib, wo entstehn soll. Es is im Gähedäl e blangges Kore, zum Beispiel e Wäzekore oder äns vun erer anner Sort. 38 Gott gebt dem Kore dann dene Leib, wo er dodefor vorgesiehn hat. Er gebt jeder Someart ihr eichener Leib.

39 Net jedes Flääsch hat dieselwe Beschaffehät. Es Flääsch vun de Mensche is annerschder wie das vum Vieh, vun de Fisch un vun de Vächel. 40 Es gebt Himmelskärber, un es gebt Kärber uf de Erd. Die Himmelskärber hann e anneri Scheenhät wie die Kärber uf de Erd. 41 Die Sunn hat ihr eichener Glanz. De Mond hat e annerer Glanz, un die Sterne hann noch e annerer Glanz. Äner Stern dut sich vum annere durch sei Glanz unnerschäde.

42 So is es aach emo, wann die Dode uferstehn! Was gesät werd, is vergänglich, un was ufersteht, is unvergänglich. 43 Was gesät werd, is armseelich, un was ufersteht, is herrlich. Was gesät werd, is schwach, un was ufersteht, is stark. 44 Gesät werd e nadierlicher Leib, un uferstehn dut e Leib, wo vum Heiliche Geischt nei geschaff werd.

Es gebt e nadierlicher Leib, un es gebt e Leib, wo vum Heiliche Geischt nei geschaff werd. 45 So steht’s aach geschrieb: De eerschde Mensch, de Adam, is e lewenniches Wese wor, de letschde Adam awer e Geischt, wo Läwe schafft. 46 Awer seeerscht kommt net das, was vum Heiliche Geischt nei geschafft werd. Seeerscht kommt im Gähedäl das, was nadierlich is. Was de Heiliche Geischt nei schafft, kommt eerscht dodenoh. 47 De eerschde Mensch is aus em Stab vun de Erd gemacht wor, de zwädde Mensch is de Herr, wo aus em Himmel stammt. 48 Die Mensche do uf de Erd sinn wie de Adam, wo aus Stab gemacht wor is, un die Mensche im Himmel sinn wie der Adam, wo aus em Himmel stammt. 49 Wie mer’s Bild vum Adam gedrah hann, wo aus Stab gemacht wor is, so drah’mer aach emo es Bild vun dem Adam, wo aus em Himmel stammt.

De Dod werd in die Knie gezwung, un die Glaiwiche werre verwannelt

50 Ihr liewe Geschwischder! Ich versichere eich: Mensche aus Flääsch un Blut känne Gott sei Reich net erwe! Was vergänglich is, erbt aach net, was unvergänglich is! 51 Awer ich sahn eich jetz e Geheimnis: Mir sterwe net allegar, awer Gott dut uns emo allegar verwannele! 52 I’me Nu, i’me änziche Aueblick un wann die letscht Posaun erschallt, macht er das. Die Posaun erschallt nämlich, un die Dode dun unvergänglich uferstehn, u’mir werre verwannelt! 53 Was vergänglich is, muss nämlich andun, was unvergänglich is, un was sterblich is, muss andun, was unsterblich is. 54 Wann awer do das Vergängliche die Unvergänglichkät un do das Sterbliche die Unsterblichkät andut, dann geht do das Wort in Erfillung, wo in de Heilich Schrift steht:

De Dod is vernicht!
De Siech is vollkomme!
55 Dod, wo is dei Stachel?
Dodereich, wo is dei Siech?

56 De Dod krieht awer sei Stachel vun dem, was sindich is, un das, was sindich is, krieht sei Kraft vum Gesetz. 57 Awer wolle mer Gott dangge sahn! Durch unser Herr Jesus Chrischdus gebt er uns de Siech!

58 Deshalb, mei liewe Geschwischder, misse ner standhaft sinn un dirfe eich net erschiddere losse! Nemmen in dem, was ner fer de Herr mache, immer meh zu, weil ner wisse: Eier Insatz fer de Herr is net fer nix!

16

DE PAULUS GEBT NEIICHKÄDE UN GRIESS WEIDER: 16,1-24

Geld fer die Gemän in Jerusalem

1 Komme mer jetz zu der Geldsammlung fer die Mensche in Jerusalem, wo heilich sinn.a Machen ihr’s aach so, wie ich’s fer die Gemäne in Galatie angeordnet hann! 2 Immer am eerschde Daach vun de Woch soll jeder vun eich bei sich uf die Seit lehe un sammele, was er spare kann. Dann misse die Sammlunge net eerscht gemacht werre, wann ich komme. 3 Un wann ich dann ankomm bin, schick ich Leit, wo ihr fer geeichent halle, met Emfehlungsbriefe los, dass’e eier Geschenk noh Jerusalem bringe. 4 Wann’s die Mieh wert is, dass ich aach dort hingehn, solle se die Räs sesamme met mir mache.

16:1a Vgl. die Fußnot zu Kabidel 7,1.

Was de Paulus geplant hat

5 Ich komme bei eich, soball wie ich durch die Provinz Mazedonie geräst bin. Dort räs ich nämlich nur durch. 6 Bei eich bleiw’ich awer e Zeitlang, wann’s meechlich is, oder verbringe sogar de Winder bei eich.a Dann känne ner mich fer mei weideri Räs ausstadde, ganz egal, wo ich hingehn. 7 Die do Tour will ich eich nämlich net nur uf de Durchräs siehn. Ich hoffe awer, dass ich e Zeitlang bei eich bleiwe kann, wann’s de Herr zulosst. 8 Bis Pingschde bleiw’ich noch in Ephesus. 9 Dort biede sich mir nämlich große Meechlichkäde, wo vil verspreche. Es gebt awer aach e Haufe Geechner.

16:6a Weil die Seefahrt iwer Winder immer ingestellt wor is, hat de Paulus net noh Israel gehn känne. Deshalb is er die drei Windermonade iwer wirklich in Korinth geblieb (vgl. Apg 20,3).

10 Siehn zu, dass de Timotheus ohne Angscht bei eich sinn kann, wann er kommt. Der schafft nämlich genauso wie ich fer de Herr. 11 Nimand soll ne verachde! Stadden ne awer so aus, dass er im Friede bei mich serickkomme kann. Ich warde nämlich dodruf, dass er met dene Brieder, wo bei’m sinn, kommt.

12 Komme mer noch zu unserm Bruder Apollos. Ich hann lang uf ne ingeschwätzt, dass er met dene annere Brieder bei eich komme soll. Es hat em awer iwerhaupt net in de Krom gebasst, fer jetz se komme. Wann er e anneri Gelähehät dodezu finnt, kommt er awer noch.

Zum Schluss noch e paar Grieß un Seechenswinsch

13 Bleiwen wach, un stehn fescht im Glawe! Erweisen eich mannhaft un stark! 14 Lossen eich bei allem, was ner mache, vun de Lieb bestimme!

15 Ihr kenne doch de Stephanas un sei Famillie. Die ware die Eerschde in de Provinz Achaja, wo geglabt hann, un se hann sich selwer in de Dienscht vun dene Mensche gestellt, wo heilich sinn. Ich bidde eich, ihr liewe Geschwischder: 16 Ordnen aach ihr eich so Leit unner – ihne un jedem, wo met ne sesammeschafft un sich abmieht! 17 Ich bin froh, dass de Stephanas, de Fordunadus un de Achaikus ankomm sinn.a Die ha’mich nämlich dodefor entschädicht, dass ihr net do sinn känne. 18 Se ha’mich un eich ufgemundert. Erkennen deshalb so Leit an!

16:17a Do die drei Glaiwiche vun Korinth hann em Paulus offesichtlich dene Brief, wo die Korinder geschrieb hodde, iwerbrung.

19 Die Gemäne vun de Provinz Asie losse eich grieße. Aach de Aquila un’s Priszilla met der Gemän, wo sich in ihrm Haus versammelt, schigge eich vil Grieß. Se sinn durch de Herr met eich verbunn. 20 Die Geschwischder do losse eich allegar grieße. Grießen ihr eich unnernanner met eme heiliche Kuss!

21 Das do is mei, em Paulus, sei handschriftlicher Gruß.

22 Wann jemand de Herr [Jesus Chrischdus] net lieb hat, soll er verflucht sinn! Maran athaa – unser Herr kommt!

16:22a Das is e aramäischer Gebätsruf aus em Goddesdienscht vun de Urgemän. Mer kann aach buchstabiere: marana tha. Dann dut das bedeide: Unser Herr, komm!

23 Mir winsche eich die Gnad vum Herr Jesus Chrischdus! 24 Mei Lieb gilt eich allegar, wo ner Chrischdus Jesus geheere! Amen.